«Clueless» (ingl. Clueless) — 1995-yilda çiqarilgan amerikalik romantik komediya. U Jeyn Ostenning «Emma» romani asosida yaratilgan. Voqea Beverli-Xillzdagi oddiy örta maktabda bölib ötadi. Ssenariyni filmning rejissyori Emi Xekerling yozgan, filmni esa Skott Rubin prodyuserlik qilgan. Film 1995-yil 19-iyulda Amerika Qöşma Ştatlarida namoyiş etilgan. Rollarda: Alisiya Silverstoun, Stacey Daş va Brittany Murphy.
Keyinçalik film davomi teleserial körinişida suratga olingan, şuningdek, bir qator kitoblar çop etilgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Alicia Silverstone, Stacey Dash, Brittany Murphy
3Syujet
Film mehribon, lekin juda sirtqi qaraşli qiz Şer Horovitsning (Alisiya Silverstoun) hayoti haqida hikoya…
Film mehribon, lekin juda sirtqi qaraşli qiz Şer Horovitsning (Alisiya Silverstoun) hayoti haqida hikoya qiladi. U gözal, maşhur va juda boy. 16 yoşida u allaqaçon örta maktabning eng maşhur qizlaridan biri hisoblanadi va bundan juda xursand. U moda bilan band bölgan öz yopiq olamida yaşaydi. U Beverli-Xillzdagi haşamatli uyda, badavlat advokat bölgan otasi (Dan Xedaya) bilan birga istiqomat qiladi. Onasi jarrohlik amaliyotidan keyin yuzaga kelgan asoratlar tufayli ança oldin vafot etgan. Şerning eng yaqin dösti Dion Devenport (Stacey Daş) bölib, u ham boy, xuşmuomala, öziga işongan va boşqalarning hasadini yaxşi biladi.
Şer köpinça bahslaşadigan kişilar orasida Josh Lukas (Pol Redd) bor. Josh — Şerning ögay akasi, öziga xos fikrlaş tarziga ega va vaqti-vaqti bilan uning uyiga keladi. Josh va Şer doim arzimagan narsalar ustida tortişişadi. Şer Joşning idealizmini masxara qiladi, Josh esa uni xudbin, manmansiragan va sirtqi odam deb ataydi, uning hayotdagi yagona maqsadi xarid qiliş ekanini aytadi.
Şerning xudbinligi odatda heç kimga zarar yetkazmaydi. Masalan, u ikki öqituvçi — janob Xoll va xonim Geystni uçraştirişga harakat qiladi va öz maqsadiga erişadi. Öqituvçilar unga nisbatan mehribonroq bölib qoladi, guvohnomalardan yomon baholar yöqoladi va ikkalasi bir-biriga oşiq bölib qoladi. Buni körgan Şer yaxşi işlar qiliş unga yoqişini tuşunadi. Endi u bu safar yaxşi ishi sifatida yangi öquvçi qiz Tai Frezer (Brittany Murphy)ga yangi maktabga moslaşişda yordam berişni hal qiladi. Şer va Dion Tayning taşqi körinişini özgartirişadi va unga maşhurlik sirlarini örgatişadi. Şer, şuningdek, Tai bilan Travis (Breckin Meyer) örtasidagi özaro simpatiyani söndirişga urinadi. Travis — skeytbordda uçadigan beparvo yigit. Şer Taini boy snob Elton (Jeremy Sisto)ga qiziqiş bildirişga undaydi.
Taini Elton bilan juftlaştiriş böyiça ikkinçi reja noxuş oqibatlarga olib keladi: «Suv sörğiç» öyini paytida Elton Taidan yuz ögirib, Şerga flirt qila boşlaydi. Şerning rejalari hamma vaqt ham silliq ketmaydi, ammo ular amalga oşgaç, Tayning maşhurligi Şerning maşhurligidan oşib keta boşlaydi. Ayniqsa, Tai supermarketda deyarli binoning oxirgi qavatidan yiqilib ketay deb qolgandan keyin, maktabda maşhur bölib ketadi. Dion va Şerning uzoq vaqtdan beri raqibi Amber (Elisa Donovan) kabi köplab sinfdoşlari Tay bilan köproq muloqot qila boşlaydi va Şer özini maktab malikasi taxtidan ağdarilgandek his qiladi.
Şu orada Şerning maktabdagi yigitlar bilan munosabatlarida ham omadsizliklar yuz beradi. Birinçisi Elton bilan boğliq, ikkinçisi esa Kristian (Justin Walker) bilan. Kristian çiroyli, modani yaxşi biladigan sinfdoşi bölib, u gey bölib çiqadi. Şer soddaligi tufayli Kristianning gomoseksualligini tan olişga qodir emas va u «Spartak» filmini tomoşa qiliş paytida uni vasvasaga soliş urinişlari muvaffaqiyatli böladi deb öylaydi. Ammo ertasi kuni Dionning yigiti Myurrey (Donald Faison) Şerning Kristian bilan ötkazgan keçasi haqidagi hikoyasiga kulib yuboradi va şu bilan unga xato qilganini anglatadi.
Keyin Şer haydovçilik imtihonidan yiqiladi va haydovçilik guvohnomasini olmaydi. Bu safar u instruktorning öz munosabatini özgartira olmaydi. Şer ezilgan holda uyga qaytganida, Tai unga yangi qiziqişi — Josh haqida gapirib beradi va Şerdan uni Joşni öziga jalb qilişda yordam berişni söraydi. Şer esa Joşning Tayga mos kelmasligini aytadi va ular janjallaşib qolişadi. Tai ketib qoladi, Şer esa yolğiz qolib, Tayni öziga öxşagan bir «tanqisga» aylantirganini öylay boşlaydi. «Mutlaqo maʼnosiz» bölib qolganini his qilgan Şer köçada yurib, öz ustuvorliklari haqida öylaydi va hayotidagi odamlarga qanday munosabatda böliş kerakligini tuşunişga harakat qiladi. Eng köp u Josh va Tay haqida öylaydi va nega aynan bu juftlik unga şunçalik qattiq taʼsir qilayotganidan hayron böladi.
Qadriyatlar haqida mulohaza yuritgaç, Şer Joşga oşiq bölib qolganini bilib oladi. U öz mehrini töğri yönalişga yönaltiriş uçun ğalati, ammo samimiy harakatlar qila boşlaydi va maktabda «Pismo-Biçdagi zarar körganlarga yordam» aksiyasi rahbariga aylanadi. Keyingi sahnada Şer va Josh zinada gaplaşib, bir-birini sevişini tuşunib yetişadi. Sahna yumşoq öpiş bilan yakunlanadi.
Film janob Xoll va xonim Geystning turmuş qurişi bilan tugaydi, Şerning Tay va Dion bilan döstligi tiklanadi, Tay va Travis juftlik bölib qolişadi, Şer esa Joşning quçoğida çeksiz baxtli.
4Personajlar
Filmning markaziy personajlari (Emma romani…

Filmning markaziy personajlari (Emma romani asosida)
Alisiya Silverstoun — Şer Horovits (Emma Vudxaus) — erkalatilgan, lekin mehribon Vodiy aholisi, garçi amalda Beverli-Xillzda yaşasa ham. Haşamatli uyda, xizmatkorlar qaraşida yaşab, qimmat modali kiyimlarini köz-köz qilib yuradigan Şer — Bronson Olkott örta maktabining şubhasiz malikasi. Şer, otasi Mel kabi, xudbin va aqlli. U ikki öqituvçisini har biri boşqasining yaşirin muxlisi ekaniga işontiradi va şu yöl bilan ularning yaxşi baholariga erişadi. Şerning doimiy yigiti yöq va u örta maktabda potensial sevgilini izlaşni «Poli Şor» filmidagi maʼno izlaş bilan soliştiradi.
Stacey Daş — Dion Devenport (missis Uveston) — Şerning eng yaqin dösti. U ham, Şer ham boy va gözal, şu bilan birga mehribon. Şer Dionni özining birinçi raqamli moda tanqidçisi deb biladi. Dion va uning yigiti Myurrey (Donald Faison) juda şovqinli munosabatda bölişadi va tez-tez janjallaşişadi (janob Ostin va missis Uveston örtasidagi idealizatsiya qilingan munosabatlarning teskarisi). Janjallarning sababi mayda narsalar böladi. Masalan, Myurreyning soçini qirqtirgani Dionni hayratga soldi va ğazablantirdi, xuddi uning maşinasining orqa örindiğida arzon soxta soçlar topilgani kabi. Ammo şu bilan birga, ular örtasida mustahkam aloqa bor, bu Dionning birinçi avtomagistral sayohatida, ular deyarli avariyaga uçrab qolganda namoyon böladi.
Brittany Murphy — Tai Frezer (Garriet Smit): xunuk ördak bolasi, gözal oqquşga aylangan. Şer va Dion uning taşqi körinişini tubdan özgartirişga qaror qilişadi. Soç rangi, kiyim uslubi va kosmetikani özgartiriş bilan Tai döstlarining işonçini qozonadi va uslub hissini rivojlantiradi. Dastlab Tai skeytbordçi Travisga (Breckin Meyer) oşiq böladi, ammo Şer uning maşhurligini oşiriş uçun uni Elton bilan qiziqtirişga harakat qiladi. Supermarketdagi «deyarli ölimga olib keladigan tajriba»dan keyin Tai haddan taşqari maşhurlikka erişadi, bu oxir-oqibat Şerning maşhurligini xavf ostiga qöyadi. Film oxirida Tai Şerning hurmatini va döstligini qaytarib oladi va Travis bilan uçraşa boşlaydi. Bu rol Brittany Murphyning debyuti böldi.
Pol Redd — Josh Lukas (Jorj Naytli): Şerning ögay akasi, çunki Mel Joşning onasi bilan beş yil oldin turmuş qurgan. Joşning advokat böliş orzusi bor (uning maqsadi — ekologik huquq), va filmda u odatda Şer va otasinikiga mehmonga keladi. Josh kollejiga yaqin yaşaydi, ammo Mel bilan muloqot qiliş — «katta tajriba oliş» ekanini taʼkidlaydi. Filmda Josh Şerni masxara qiladi, şu bilan birga unga ğamxörlik va taşviş körsatadi.
Dan Xedaya — Mel Horovits (janob Vudxaus): Bu advokat Beverli-Xillzdagi eng yirik işlar bilan doimo şuğullanadi. U ösmir qizi Şer va ögay öğli Josh bilan birga yaşaydi. Joşning onasi bilan ajraşgan bölsa-da, Mel qizining savoliga şunday javob beradi: «Erlar xotinlari bilan ajraşadi, bolalar bilan emas», va Şerning himoyaçisi bölib, Kristianga şunday deydi: «Qizim bilan biror narsa bölsa, menda revolver va belkurak bor. Sening soğinişingga şubham bor».
Elisa Donovan — Amber Mrins (missis Elton): maşhur va buzilgan boyvaçça qiz, ammo Şer va Dionni kamsitadi. U uslub, maşhurlik va yigitlar masalasida doimo Şer bilan raqobatlaşadi. Şer uni Mone bilan soliştiradi (xuddi rasm kabi — «uzoqdan qaraganda çiroyli körinadi, yaqindan qaraganda heç narsani ajratib bölmaydi»).
Justin Walker — Kristian Stovits (Frenk Çerçill): Şerning sevgi havasi, ota-onasi ajraşayotgan yigit; u Çikago va Beverli-Xillzdagi semestrlar örtasida almaşinib turadi. Kristianning eʼtiborini qozoniş uçun Şer öziga gullar, konfetlar va sevgi xatlarini yuboradi. Kristian Şerga eʼtibor beradi. Şer Kristian bilan romantik uçraşuv uyuştiradi va «bu»ni rejalaştiradi, ammo u uning işoralariga eʼtibor bermaydi. Keyinroq Dion va Myurrey bilan voqealarni muhokama qilgaç, Şerga Kristianning gey ekani ravşan böladi. Şunga qaramay, Şer va Kristian yaxşi döst bölib qolişadi va birga xarid qilişadi.
5Suratga oliş
Filmning suratga oliş jadvali 40 kun davom etgan. Prodyuserlar talabalar muhitini his qiliş uçun…

Filmning suratga oliş jadvali 40 kun davom etgan. Prodyuserlar talabalar muhitini his qiliş uçun Beverli-Xillz örta maktabi sinflarida ötirişgan. Beverli-Xillz örta maktabining haqiqiy drama öqituvçisi filmda rahbar rolini öynagan. Köplab sahnalar Kosta-Mesa va Beverli-Xillzda, köplab sahnalar esa qöşni Arizonadagi Scottsdale şahrida suratga olingan. Tennis kortlari, taşqi oşxona, hovli va turli xonalarni öz içiga olgan örta maktab kampusini aks ettiruvçi sahnalar Los-Anjelesdagi Western Collegeʼda suratga olingan.
Silverstoun Bitanni bilan örtasida doimo maxsus boğliqlik sezganini aytgan, çunki ular filmda işlaş davomida bu öziga xos tajribani birga bölişgan. Brittany vafotidan keyin Alisiya intervyuda şunday degan: «Men har doim Brittany bilan işlaşni yaxşi körganman. U şunçalik iqtidorli, şunçalik iliq va şunçalik mehribon edi».
6Saundtrek
«Kids in America» (The Muffs) —…

«Kids in America» (The Muffs) — 3:18
«Fashion» (David Bowie) — 3:25
«Shake Some Action» (David Lowery) — 4:25
«The Ghost in You» (Counting Crows) — 3:30
«Here [Squirmel Mix]» (Luscious Jackson) — 3:33
«All the Young Dudes» (World Party) — 4:00
«Fake Plastic Trees [Acoustic Version]» (Radiohead) — 4:45
«Change» (Lightning Seeds) — 4:01
«Need You Around» (Smoking Popes) — 3:42
«Mullet Head» (Beastie Boys) — 2:53
«Whereʼd You Go?» (The Mighty Mighty Bosstones) — 3:16
«Rollin' With My Homies» (Coolio) — 4:06
«Alright» (Supergrass) — 3:01
«My Forgotten Favorite» (Velocity Girl) — 3:49
«Supermodel» (Jill Sobule) — 3:07
7Taʼsiri
2014-yilda avstraliyalik reper ijroçi Iggy Azalea filmga hurmat bildirib, «Fancy» qöşiğiga klip suratga oldi.…
2014-yilda avstraliyalik reper ijroçi Iggy Azalea filmga hurmat bildirib, «Fancy» qöşiğiga klip suratga oldi. Bu klip filmning öziga xos remeyki sifatida yaratilgan.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Бестолковые» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.