Coma

Boş qahramon, arxitektor, yöl-transport halokatiga uçraydi va komaga tuşib qoladi. U öz xonasida közini oçadi, lekin buyumlar, xonaning özi, yöldan ötayotgan odamlar va atrofdagi butun dunyo ğalati körinadi, göyo ularni şunçaki qöpol qilib yasaşgandek. Buyumlar va binolar ulkan yaralar bilan qoplangan, yöllar böşliqqa uzilib tuşadi va sekin özgarib turadigan harakatsiz uçuvçi orollarga aylangan, ularning orasida köpriklar va yölakçalar bor, har bir orol öz tortiş kuçiga ega. Boş qahramonga tösatdan közlari olovday yonadigan, neft oqizadigan va dumi bor, ходулида yuradigan odamga öxşaş yirtqiç hujum qiladi. Xuddi şunday kutilmaganda uni qurol va ğayrioddiy qobiliyatlarga ega uç kişi qutqaradi. Boş qahramonning qutqarilişi ulardan biri hayotiga tuşadi.

Qutqaruvçilar hammasi komada ekanliklarini va ularning atrofidagi dunyo komaga tuşganlar tomonidan telepatik tarzda birlaştirilgan, eslab qolingan narsalar, odamlar va joylardan iborat ekanini tuşuntirişadi. Mahalliy aholi bu ğalati dunyoning xususiyatlaridan foydalanadi: orollar orasida sakraşadi, uzoq joylarga olib boradigan «teşiklar» orqali ötişadi, nodir yöllarni portlatişadi. Qahramonlar odamlar bazasiga qaytişadi, u yerda ular yaşaydi va yirtqiçlarga qarşi — «örimçilar»dan — mudofaa qiladi. Arxitektorga xavfli «örimçilar» bölmagan orolga çiqiş orzusi (Yanning orzusi) va odamlarning taşkiloti haqida gapirib berişadi. Bu yerda odamlar kam narsani eslaşadi, hatto ismlarini ham eslamaydi va bir-birlariga laqablari bilan murojaat qilişadi. Aholi xohlaganida uyğonişning iloji yöq. Arxitektorni uning xonasiga olib borişadi, u yerda Flay laqabli qiz tuşuntiradi, vaqt ötişi bilan uning xonasida ham uning tuşlar dunyosiga oçiladigan deraza ösib çiqadi. Aholi aytişiça, Yan bir marta komadan uyğonib, bu dunyo haqida boşqalarga gapirib bergan, hozir esa u ularga rahbarlik qiladi va boş qahramonga nisbatan qandaydir rejalari bor.

Tuşida arxitektor ustunli kasalxona binosini va özining avtohalokat lahzasini köradi va eslaydi. Xotiralar parçalari töğridan-töğri uning xonasida ösib çiqadi. Arxitektor baʼzi aholida bölgan öta qobiliyatlarni oçiş uçun sinovdan ötkaziladi, lekin uning qobiliyatlari namoyon bölmaydi, şu sababli uni bazada işlaydigan va xavfli joylarga bormaydigan guruhga joylaştirişadi. Bu «koma»da vaqt ança tezroq oqadi. Arxitektor resurslar uçun yurişga ketadigan otryadga qöşilişni söraydi. Otryad rahbari hukmron va jangari odam bölib, laqabi Fantom. Yuriş davomida arxitektorga tuşuntirişadiki, «koma»dagi «tuşlar» çalkaş, «örimçilar»ni esa Gnom yasagan manki bilan çalğitişadi. Örimçilar — miyasi ölgan komatozniklar. Ular tirik odamlarga hujum qiladi, komatoznik ölganda esa özi örimçiga aylanadi. Mahalliy tirik odamlar (komatozniklar emas) özlari eslab qolingan tarzda harakat qilişadi.

Otryad qöriqlanadigan harbiy zavodga yetib boradi. Qahramonlar zavodga yaşirinça kirib, portlovçi modda olişni rejalaştirişadi, lekin kuçi ulkan va rahbarlik odatlari bor Fantom zavod qöriqçilari bilan jangni boşlaydi. Jangda har bir qahramon (boş qahramondan taşqari) öz xarakterini va öta qobiliyatlarini körsatadi. Otryad zavod içiga muvaffaqiyatli kirib boradi, lekin u yerda muzlar orasida suzib yurgan suv osti kemasi haqidagi xotira paydo böladi, bu esa yuriş rejasini murakkablaştiradi. Qahramonlar suv osti kemasidan torpedani olib, uni oçişadi, lekin muz ustidan ularga örimçilar yaqinlaşadi. Fantom orqaga çekinişni buyuradi va yana çalğitiş uçun öz-özini qurbon qiluvçini qoldiradi. Arxitektor ularni töxtatadi va vaziyatni boşqaça hal qiladi: öz öta qobiliyatidan foydalanib, torpeda uçun tuşiş yölagi quradi. Otryad öljasi bilan «teşik» orqali bazaga qaytadi. Bazada suhbat paytida ular yangi oçilgan arxitektor kuçi yordamida orzu qilingan xavfsiz orolni qurişga qaror qilişadi. Arxitektor rozi böladi, lekin içki şubhalarini yaşiradi. Yan yangi qarorni ertasi kuniyoq amalga oşirişni boşlaşga qaror qiladi. Keçqurun boş qahramon bazada tezlaştirilgan tempda maşq qiladi va özining quriliş öta qobiliyatini rivojlantiradi.

Arxitektor Flayga xonasidagi tuş obyektlarini körsatadi va ular bir-biriga muhabbat qiziqişi borligini sezişadi.

Ertalab baza aholisi umumiy holda boşqa joyga ötiş uçun yiğiladi, otryadni kartograf Astronom boşqaradi, Fantom esa öz rejasiga köra yaşirinça harakat qiladi. Hammasi yölga çiqadi. Yuriş paytida ayol Spirit örimçini payqagaç, öta qobiliyatli odamlar yangi toza yölni izlaş uçun razvedkaga jönaşadi. Arxitektorga örimçi hujum qiladi, lekin qahramonni pulemyotçi Tank qutqaradi. Otryad Fantom arxitektorni öldiriş uçun manki bilan aldaganini aniqlaydi. Qirğin boşlanadi, bir neça aholi halok böladi, Fantom yaralanadi va örimçiga aylana boşlaydi. Otryad qayergadir çekinadi, şu payt arxitektor komadan uyğonadi.

Arxitektor eslaydiki, u diniy sektaning boşliğiga quriş uçun köplab fanatiklar bilan kelgan edi. Sekta sobiq kasalxonada joylaşgan, uni Yan boşqaradi, u öz palatasida komadagi odamlarni uşlab turadi. Bu taşkilot arxitektorga şubhali tuyuladi, u dösti bilan (komada Flay nomi bilan tanilgan) qoçadi va avtomobil halokatiga uçraydi.

Arxitektor öşa palatada uyğonadi va olim Yan bilan suhbatlaşadi. Yan aytadiki, komaning dunyosi firʼavnlar davridan maʼlum, u yangi, yaxşiroq dunyoga ketişni istaganlarni unga joylaştirişni niyat qilgan va şu maqsadda sektani taşkil etgan, uni moliyalaştiriş ham şu loyihaga sarflanadi. Arxitektor, maʼlum bölişiça, haqiqatda emas, balki «koma»da şahar quriş uçun komaga tuşirilgan. Boşqalarni ham Yan «koma»da hayot taşkil etiş uçun «qobiliyatlariga» qarab tanlab, komaga joylaştirgan. Baʼzi komatozniklar buni biladi va uyğonişni xohlamaydi. Qolganlaridan esa Yan muhim faktlarni yaşiradi, toki ular qoçib ketmasin, rejalarini buzmasin va ularning özi tuşunganidek, yanada baxtli yaşasin. Şantaj va aldov bilan Yan arxitektorni dösti uçun «komaga» qaytişga köndiradi.

Boş qahramon komaga tuşadi, jangda döstlarini qutqaradi, ularga Yanning sirini oçib beradi, tanlangan joyda tezda çiroyli oq şahar quradi va Yandan hammani qöyib yuborişni söraydi. Yan esa qahramonlarga qoliş uçun bir tomonlama dalillar keltiradi va ularga kislorodni öçirib qöyadi. Arxitektor, uning dösti va Astronom komadan «qora çiqiş»ga — ularning uxlayotgan tanasidagi «koma» tuşlariga qarab yöl olişadi. Jang, yöqotişlar va suhbatlar bilan, şuningdek qorayib ketgan Fantomning iştirokida qahramonlar maqsadga yetib borişadi.

Oxirida arxitektor komadan uyğonadi, döstini qutqaradi, lekin sekta mavjudligini davom ettiradi.