«Komandir korablya» («Командир корабля») (1954) — Kiyev kinostudiyasida Vladimir Braun rejissyorligida suratga olingan sovet badiiy filmi. Film L. M. Zaytsev va G. M. Skulskiyning «V dalekoy gavani» romani asosida yaratilgan.
1Rollarda
Mikhail Kuznetsov
2Syujet
Uruş faxriysi va yangi bitirgan harbiy-dengiz akademiyasi kursanti — 3-darajali kapitan Vysotin ustozi,…
Uruş faxriysi va yangi bitirgan harbiy-dengiz akademiyasi kursanti — 3-darajali kapitan Vysotin ustozi, 2-darajali kapitan Zolotovdan esminets «Derjavniy»ning qömondonligini qabul qiladi. Zolotov ştabga ötkazilgan edi. Qömondonlik kemani eng qisqa muddatda ilğor kemalar qatoriga çiqariş vazifasini qöyadi. Vysotin, şuningdek, sevgan ayoli Tatyana gvardiya esminetsi «Derznovenniy» qömondoni Svetovga turmuşga çiqqanini açiniş bilan biladi.
Vysotin işga kirişadi. U kemaning jangovar qobiliyatini oşirişga va butun jamoani bu jarayonga jalb etişga urğu berişga qaror qiladi. Siyosiy rahbar Paramonov yordamida u qiyinçiliklarni yengadi va kutilmagan çoralarni qöllaydi. Masalan, u jamoaga kam maʼlum bölgan Janubiy böğozdan kemani olib ötişni buyuradi, kema şifokoriga esa desantni boşqarişni topşiradi. Svetov uning çoralari ustidan kulib, asosiy narsa — qömondonning temir yakkaboşiligi, deb hisoblaydi.
Maşqlar boşlanadi. Kutilmaganda hakam (Zolotov) qömondonlar va katta yordamçilarga qömondonlikdan çetlaşişni buyuradi (ular ölgan hisoblanadi), ştурmanlarga esa kemalarni Janubiy böğoz orqali boşqarişni topşiradi. «Derjavniy» sinovlardan yorqin ötadi, «Derznovenniy»da esa Svetov boşqaruvni öz qöliga olişga majbur böladi. Şu bilan birga, maşqlar davomida tuzatib bölmas matros Stebelev, «Derznovenniy»dan Vysotin jamoasiga ötkazilgan, yurişda maşina nosozligini bartaraf etib, jasorat körsatadi. Svetov Vysotinning ğalabasini tan oladi.
Zolotovning yutuqlarini baholagan qömondon uni yangi kreyserga tayinlaydi. Zolotov Vysotinning jamoasidan bir qismini olib ketadi. Lekin Vysotin ruhini tuşirmaydi va kelgan töldiriş bilan keyingi işga tayyor.
3Suratga oluvçilar guruhi
Ssenariy mualliflari: Grigoriy Koltunov, Leonid Zaytsev, Grigoriy…
Ssenariy mualliflari: Grigoriy Koltunov, Leonid Zaytsev, Grigoriy Skulskiy
Boş rejissyor: Vladimir Braun
Rejissyor: Abram Narodickiy
Operator: Vitaliy Filippov, Aleksey Gerasimov
Tovuş rejissyori: Andrey Demidenko
Kompozitorlar: Vadim Gomolyaka, Igor Şamo
Qöşiq matnlari: Boris Paliyçuk
Rassomlar: dekoratsiyalar — Boris Nemeçek, kostyumlar — A. Petrova, grim — Elena Parfenyuk
Montajçi: Nexama (Nadejda) Ratmanskaya
Kombinatsiyalaşgan suratga oliş: rassom V. Korolyov, operator N. Ilyuşin
USSR Madaniyat vazirligi orkestri, dirijyor Konstantin Simeonov
Maslahatçilar: vitse-admiral Viktor Parxomenko, 3-darajali kapitan Vasiliy Virginskiy
Direktor: Naum Vaynrob
4Tanqid
Pyotr Bagrovning fikriça, Brauning dengiz suratlarida kötarilgan qahramonlarning psixologik muammolari…
Pyotr Bagrovning fikriça, Brauning dengiz suratlarida kötarilgan qahramonlarning psixologik muammolari çuqurligi bilan farqlanmagan. «Axloqiy» saboq şunga kelardiki, flotda nizom hammasidan ustun turadi, intizom zarur va eng jasur va iqtidorli qömondon ham faqat şaxsiy tarkibga tayanib muvaffaqiyatga erişa oladi. «Komandir korablya» (1954) filmida ham jasur, lekin öziga haddan ortiq işongan qömondonning xotini tarbiyaviy maqsadda uni intizomliroq dösti tomon tark etadi va erkagi öz xatosini tuşunganidagina qaytib keladi. Natijada bunday turkumdagi filmlarda personajlar xarakteri yetarliça sodda edi. Braun şunday «obrazlar galereyasi»ni yaratardi: ikki-uç xarakterli xususiyat, öziga xos taşqi köriniş yoki esda qolarli nutq xususiyati — personajning syujet sxemasidagi örnini egallaşi uçun şu yetarli edi (1945-yildan boşlab Brauning asosiy ssenariyçisi janr kinosining ustasi Grigoriy Koltunov böldi).
5Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Командир корабля (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.