= Syujet =
«Şaxsiy raqam» — 2004-yilda suratga olingan rus badiiy filmi. Syujeti 2002-yil kuzida Moskvadagi «Nord-Ost» myuzikli binosida sodir etilgan garovga oliş terakti asosiga qurilgan.
1Rollarda
Louise Lombard, John Amos, Orso Maria Guerrini
2Syujet
Çeçnya. Bandit rahbarlaridan birining sunʼiy yöldoş telefoni signali tutilgandan söng, rus Mi-24…
Çeçnya. Bandit rahbarlaridan birining sunʼiy yöldoş telefoni signali tutilgandan söng, rus Mi-24 vertolyotlari Gruziya çegarasi yaqinida ikkita Range Rover jipini yöq qiladi. Raketa hujumi joyida tirik qolgan, terrorçilar qöliga tuşgan mayor Aleksey Smolin topiladi.
Smolin qölida kişan, çarçagan va holsiz, tanasida şafqatsiz qiynoq izlari bor. U FSB maxsus kuçlarining kadrli ofitseri: barça turdagi öq otar qurollardan aʼlo otadi, sovuq qurollarni biladi, yaqin jangda mohir, joyni yaxşi biladi, maşinani ajoyib boşqaradi, zarur bölsa samolyotni, şu jumladan oğir yuk samolyotini ham uçira oladi, inglizçani erkin gapiradi, rivojlangan taktik tafakkurga ega, duşman harakatini oldindan bilib, uning oldini olişga qodir.
Aleksey harbiy blok-postdagi federal kuçlar komendaturasiga olib kelinadi. Ofitserlar jipolar otilgan joydan topilgan videokassetani dahşat bilan körib çiqadi. Kassetada Smolinning guruhi göyo FSB topşiriğiga binoan Rossiya şaharlarida bir neça terakt sodir etgani haqidagi «iqrori» yozilgan. Harbiylar Smolinning «oçiqliklari»dan şu qadar ğazablanadiki, unga rahbariyat bilan boğlanişga ham ruxsat bermaydi: «Sen allaqaçon hammasini aytding, mayor». Tez orada bazaga «World News» telekompaniyasi jurnalisti Ketrin Stoun keladi. Smolin jurnalistlar maşinasini egallab, undan Stoun bilan birga qoçadi. Benzini tugagan maşinani taşlab, ular Aleksey borişi mumkin bölmagan kiçik şaharçaga yetib boradi. Yölda Smolin videokassetadagi «iqror» aslida qiynoq va psixotrop dorilar taʼsirida olinganini batafsil aytib beradi. Lekin «kasseta bor, qolgan gaplar esa bemaʼni». Mayor Ketringa özining 40021 raqamli şaxsiy nişonini beradi va uni Moskvada FSB qabulxonasi orqali general Karpovga topşirişni söraydi, söngra ketib qoladi.
Şu orada Rimda terrorizmga qarşi xalqaro sammit oçilişi tayyorlanmoqda. Arab «Ansar Alla» terror guruhi xorijdagi homiylari buyruğiga köra misli körilmagan terakt tayyorlaydi — Rimda «kir bomba»dan foydalanmoqçi, bu bomba minglab kvadrat kilometr yerni yuzlab yillar yaşaşga yaroqsiz qilib qöyadi. Buning uçun arablarga Buyuk Britaniyadan öğirlangan va diplomatik poçta orqali Latviyaga yetkazilgan plutoniy izotoplari solingan kapsula kerak. Öz maqsadlari uçun terrorçilar çeçen bandilaridan «yaşirin» foydalanişga qaror qiladi; ularni rus oligarxi, qoçoq Lev Pokrovskiy moliyalaştiradi, u esa xorijiy terror boşliqlarining şerigi. Pokrovskiyga quyidagi taklif beriladi: çeçen terrorçilari Moskvadagi sirkni egallaydi, butun tomoşabinlar zalini, barça artist va sirk xodimlarini garovga oladi va muzokaralar uçun Pokrovskiyni çaqirişni talab qiladi, çunki ular faqat unga işonişini va faqat u Çeçnyadagi uruşni töxtata olişini aytadi. Rossiyada darhol hibsga oliniş xavfi bor Pokrovskiy soxta muzokaralar olib boradi va kamida ming nafar bolani öz içiga olgan ikki ming garovni «ozod qiladi». Şunday qilib, u «oq ot minib» mamlakatga qaytadi va şu bilan birga siyosiy duşmanlaridan qasos oladi — OAVga Smolin «iqrori» kassetasining nusxasini tarqatadi. Smolinni Çeçnya çegarasi yaqinida otilgan «Range Rover»dan omon qolgan Pokrovskiyning bandisi Saulyus Boykis olib qolgan edi, u esa Smolin bilan bu kombinatsiyani uyuştirgan edi. Pokrovskiy «Ansar Allah» operatsiyasiga qöşilişga rozi böladi, lekin na u, na iştirok etayotgan çeçenlar bu hammasi xalqaro terrorçilarning haqiqiy, asosiy rejasini niqoblaş ekanini bilmaydi.
Pokrovskiy Boykisga Moskvada yana bir topşiriq beradi: kassetaning «işlaşi» uçun Smolinni zararsiz holga keltiriş kerak. Lekin mayorning bevosita boşliği general Karpov Harbiy prokuratura çiqargan Smolinni hibsga oliş qarorini eʼtiborsiz qoldirib, uni FSBning xizmat daçasida yaşirib qöyadi. Şunda Aleksey boşpanasidan çiqariş uçun Saulyus qizi Ira öqiydigan sinf öquvçilariga sirk çiptalarini tarqatadi.
Arab va çeçen terrorçilarining qöşma guruhi sirk binosini egallaydi. Bandilar Ğarb jurnalistlarini, şu jumladan Ketrin Stounni olib kelişni va Londondan Pokrovskiyni çaqirişni talab qiladi; Boykis bir vaqtda Smolinning sobiq xotiniga qönğiroq qilib, mayorni ham sirkka kelişini talab qiladi. Şoşilinç tuzilgan terrorizmga qarşi operatsiya ştabi nima qiliş kerakligini hal qilayotgan paytda, sobiq xotini general Karpov orqali topib olgan Smolin yomğir kanalizatsiyasi orqali sirk binosiga kirib boradi, qizini qutqaradi, yölda bir neça terrorçini, jumladan Boykisni yöq qiladi va tomoşabinlar zalida emas, boşqa joyda uşlab turilgan garovlarni ozod qiladi.
Sirk garovga olinişida beixtiyor iştirokçi bölib qolgan kişi — çeçen vazirlar mahkamasi vaziri, nufuzli çeçen siyosatçisining öğli Umar Tamiev bölib, u Pokrovskiy biznesida işlaydi. Pokrovskiyning buyruğiga köra Boykis Tamievni terakt joyiga olib kelişi va Ğarb telekorrespondentlari oldida «ezilgan çeçen xalqining oğir ahvoli» haqida gapirişga majbur qilişi, söng uni yöq qilişi kerak edi, çunki Pokrovskiy uning sevgilisi Maşaga köz olaytirgan edi. Tamiev çiqişdan boş tortadi, ölişga tayyor, lekin Smolin aralaşib ulguradi va Umar öz yurtdoşlarini qurolni taşlaşga köndiriş umidida sirkda qoladi.
«Ansar Allah» arab bandilari aeroportgaça BTR berişni va samolyot talab qiladi. BTR-80 ni qölga kiritgaç, ular Stoun bilan birga Şeremetyevoga yöl oladi. Ularning ortidan «World News» teleoperatori keladigan maşina boradi; u Moskva köçalari böylab harakatlanayotgan bronetransportyorni uzluksiz suratga olişi va efirga uzatişi kerak, aks holda sirkda çeçenlar bilan qolgan arab smertnigi teletranslyatsiyani kuzatiş uçun portlovçi qurilma saqlagiçini uşlab turgan kaftlarini oçib yuboradi va sirkni portlatadi (xuddi şunday, agar terrorçilar yetakçisiga hujum qilinsa yoki hujum boşlansa ham şunday böladi). Arablar rahbari Hasan çeçenlar sardoriga «Ustoz»dan, yaʼni «Ansar Allah» rahbaridan sovğa qilingan, rukoyatida olmos örnatilgan jangovar piçoqni qoldiradi — u «Xudoga yoqadigan işlarda yordam beradi».
Aeroportga boradigan yölda terrorçilar BTRga plutoniy solingan kapsulani yuklaydi; bu kapsulani ularning hamkasblari avval Latviyadan öğirlab, Moskvaga olib kelgan edi, söng militsiya eskortini avtohalokatga uçratadilar, yölni tösib, Şeremetyevoga yöl oladilar. BTR ekranlardan ğoyib böladi. Umumiy terrorizmga qarşi operatsiya ştabi, uni general Karpov boşqaradi, sirk endi terrorçilarga kerak emasligini va u portlatilişi yaqinligini tuşunib, hujum qilişga qaror qiladi. Tamiev çeçenlarni taslim bölişga köndirişga urinadi. Hujum guruhi sirkka kira boşlaganini körib, u terrorçilarning eʼtiborini çalğitadi va oxirgi daqiqada portlatuvçi kaftlarini qöyib yuborgan smertnikning ikki kaftini qurol-piçoq bilan teşib, stolga mixlaydi; bu jarayonda özi oğir yaralanadi. Maxsus kuçlar sirkni tez tozalaydi va garovdagilarni ozod qiladi; Tamiev tirik qoladi. Rossiyaga yetib ulgurmagan Pokrovskiy samolyotni burib, Londonga qaytadi.
Şu payt Smolin ştabni tark etadi — u yerda sirk va undagi terrorçilar haqida töplagan barça maʼlumotlarini aytib ulgurgan edi — va Favqulodda vaziyatlar vazirligi vertolyotida çeçenlarning BTRini quvib yetadi va unga sakrab tuşadi. Bronetransportyor darvozalarni buzib, aeroport hududiga bostirib kiradi, lekin terrorçilarga vaʼda qilingan samolyot tomon burilmaydi — uga ötkaziş paytida ularni yöq qiliş rejalaştirilgan edi — balki oldindan «Ansar Allah» tomonidan egallangan boşqa samolyot turgan yuk terminaliga buriladi. BTR yuk taşuvçi Il-76 ning ulkan ombori içiga kiradi; undan sakrab tuşgan Smolin yopilayotgan yuk ramasiga ulgurib kiradi. Il-76 uçib ketgaç, terrorçilar samolyotni Rim tomon avtopilotga qöyadi va kompyuterga ulangan portlatgiçni faollaştiradi; u samolyot 3000 metrga tuşişi bilanoq plutoniy kapsulasini portlatişi kerak. Agar Il bu balandlikdan yuqorida yöq qilişga urinilsa, zaryad ham muqarrar portlaydi va qançalik baland bölsa, zarar maydoni şunçalik katta böladi. Şunday qilib, samolyot zararsizlantirib bölmaydigan bombaga aylanadi.
Smolenskdan ötayotganda terrorçilar yetakçisi Hasan yuk bölinmasida ikki hamkorini öldiradi va paraşyut bilan samolyotdan çiqmoqçi böladi; oldin ölim hukmi ostida qolgan Ketrin Stounga öz rejalarining haqiqiy mohiyatini va noutbukka ulangan altimetrning vazifasini körsatib tuşuntiradi — Ketrin sirkda ham arablarga hamroh bölib, 30 nafar bolani ozod qiliş evaziga real vaqtda reportaj olib borişga rozi bölgan edi. Sakraşga tayyorlanayotgan Hasan yuk eşigini oçadi, lekin u yerdan kutilmaganda Smolin paydo böladi, u kabinadan çiqqan oxirgi uç terrorçini öldiradi va Hasan bilan kuraşda paraşyut kiyişga ulgurmagan terrorçini samolyotdan taşqariga uloqtiradi. Öq almaşinuvi paytida bir neça öq korpusni va bitta dvigatelni şikastlaydi, samolyot pasaya boşlaydi. Şu orada Il-76 ga ikkita Su-27 qiruvçisi yaqinlaşadi; ularga samolyot eng kam aholi yaşaydigan hududga yetganda uni urib tuşiriş, lekin heç qanday holatda uni Rossiya Federatsiyasi çegarasidan çiqarmaslik buyruği berilgan. Ketrin va Aleksey yana «World News» efiriga çiqadi va xizmat telefoni orqali jurnalist sifatida terrorizmga qarşi ştabni samolyotni urib tuşiriş buyruğini bekor qilişga köndiradi. Şunday bölsa-da, asosiy muammo — bombaga portlaş buyruğini beradigan altimetr — hali ham hal etilmagan. Lekin şu narsa maʼlum böladiki, terrorçilar şoşilinçda kiçik xatoga yöl qöygan — sirkdagi barça odamlardan darhol sotoviy telefonlar olib qöyilgani uçun, ular klaviaturani bloklab, kompyuterdagi Bluetoothni öçiriş yoki heç bölmasa parol qöyiş kerakligini öylaşmagan. Ketrinning murakkab sunʼiy yöldoş telefoni yoqilgaç, öz yonida arablarning noutbukini «topadi» va kutilmaganda u bilan blyuz-ulaniş örnatadi. Şu telefon orqali, batareya zaryadining sönggi qoldiqlarida, FSB va NATO davlatlari maxsus xizmatlarining köplab dasturçi va kriptograflari birgalikda, şiddat bilan bir neça daqiqada altimetr bilan boğlangan va portlatiş qurilmasini boşqaradigan kompyuterni buzib, uni töliq qayta yuklaydi va dasturni öçiradi. Smolin esa katta qiyinçilik bilan samolyotni taşlab ketilgan Belarus aerodromiga qönişga muvaffaq böladi. Qöniş paytida mayor butun dunyo uni eşitib turganini tuşunib, efirga bevosita özi iştirok etgan videokassetadagi yozuv dahşatli qiynoqlar, giyohvand moddalar taʼsiri va oilasiga tahdid ostida amalga oşirilganligi haqida bayonot aytadi.
Halokat tahdidi bartaraf etilgaç, AQŞ, NATO va Rossiya harbiy samolyotlari Yaqin Şarqdagi «Ansar Allah» lageriga raketa va aviatsiya zarbalari beradi; lekin «Ustoz» boşçiligidagi guruh rahbariyati, ğayritabiiy xorijiy homiylari tomonidan ogohlantirilgan holda, hujumdan 15 daqiqa oldin bazani tark etişga ulgurgan. Keyinçalik ularning izlari Gruziyaning Pankisi darasida topilgan.
3Davomi
2005-yil oktyabrida «Şaxsiy raqam» yaratuvçilari uning davomi — «Tegiş nuqtasi» ustida ish boşlanganini eʼlon…
2005-yil oktyabrida «Şaxsiy raqam» yaratuvçilari uning davomi — «Tegiş nuqtasi» ustida ish boşlanganini eʼlon qilgan.
Filmning boş qahramoni Umar Tamiev (Vyaçeslav Razbegaev) bölişi kerak, şuningdek, maşhur A-sinf Gollivud aktrisasi (miş-mişlarga köra — Nikol Kidman) ham iştirok etadi. Kartinaning byudjeti — 12 mln dollar.
4Faktlar
Garçi GRU ofitseri, Rossiya Qahramoni Aleksey Galkin eʼtiroz bildirgan bölsa-da, film yaratuvçilari titrda…
Garçi GRU ofitseri, Rossiya Qahramoni Aleksey Galkin eʼtiroz bildirgan bölsa-da, film yaratuvçilari titrda boş qahramonning prototipi Galkin ekanini baribir körsatdilar.
Favqulodda qöniş paytida beton plitalarni urib sindiradigan va deyarli bölaklarga ajraladigan «Il-76» yuk taşuvçi samolyoti Ivanovo aerodromida tirik suratga olingan. Suratga oliş uçun hisobdan çiqarilgan samolyot olingan. Samolyot boşqaruvida 610-markaziy aviatsiya va parvoz sinovlari bölimining boşliği general-mayor Aleksandr Axlyustin ötirgan.
Qönişga tuşayotgan, bir yonidan ikkinçi yonga çayqalib ketayotgan «Il» ham tirik suratga olingan — lekin boşqa aerodromda.
Filmning kadrlaridan birida Birinçi kanalning «Vremya» axborot dasturi zastavkasi va çiqişi körsatiladi, unda Yekaterina Andreyeva sirkdagi terakt haqida xabar beradi.
Sirk binosi — Luzhniki dagi «Druzhba» stadioni (Luzhnetskaya nabarejnaya, 24-uy).
Il-76 samolyotini tutib oliş uçun 3 ta F-16 qiruvçisining uçişi tasvirlangan kadrlar «Qörquv narxi» filmidan olingan.
Bandilar lageri kadrlari Kalmikiya daştlarida olingan.
Rossiya maxsus xizmatlari tadqiqotçilari Andrey Soldatov va Irina Borogan fikriça, film FSB rahbarligida yaratilgan — idoraga muhim bölgan voqealar, yaʼni Moskvadagi uy portlaşlari va Dubrovkadagi terakt haqidagi «töğri versiyani» körsatiş uçun.
Matn: maqola tarjimasi «Личный номер (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
