«Qora Laguna mahluqi» (ingl. Creature from the Black Lagoon) — 1954-yilda suratga olingan amerikalik dahşat filmi. Gillman (suv odami) haqidagi sikldagi birinçi kinokartina. Bu mavjudot Ixtiandrga öxşaydi. Film Universal studiyasining klassik dahşat filmlari turkumiga kiradi. Film 1 800 000 dollar yiğdi. Kartinadan keyin yana ikkita davomi çiqdi, lekin ular asldan zaifroq çiqdi.
1Rollarda
Julie Adams, Antonio Moreno, Richard Denning
2Syujet
Amazonkaning yuqori oqimida professor Karl Maya rahbarligidagi ekspediciya devon davri qazilma qoldiqlarini…
Amazonkaning yuqori oqimida professor Karl Maya rahbarligidagi ekspediciya devon davri qazilma qoldiqlarini örganmoqda. Kutilmaganda ular baliq suzgiçiga juda öxşaş, beş barmoqli toşga aylangan oyoq-qölni topadi. Professor dengiz biologiyasi institutiga jönab ketadi va yordamçilarini qaziş joyida qoldiradi. Institutda işlaydigan yoş olimlar — Mark Uilyams, Devid Rid va Key Lourens professorning qazişmalarda qatnaşiş taklifini iştiyoq bilan qabul qiladi. Maya yöq paytda lagerda qolgan işçilarga sirli mavjudot hujum qiladi va ularni öldiradi.
Ekspediciya kapitan Lukas boşqarayotgan «Rita» kemasini ijaraga oladi va Amazoniya çuqurligiga jönaydi. Joyga yetib kelgan olimlar vayron bölgan lagerni köradi, bu ularni juda taşvişga soladi. Şunga qaramay, ekspediciya aʼzolari qazişmalarni boşlaydi. Ammo natijalar ruhlantirmaydi. Şunda professor lager yonidagi irmoq Qora Laguna deb ataladigan suv havzasiga quyilişini eslaydi. Lekin u yerdan heç kim qaytib kelmagan. Devid tadqiqotni öşa yerda davom ettirişni taklif qiladi.
Mark va Devid akvalanglardan foydalanib suv ostini örganişni boşlaydi. Ularning harakati laguna‑dagi jabrli odamning eʼtiborini tortadi. Ular olgan namunalar qazişma joyidagi namunalar bilan bir xil çiqadi. Key şoşqaloqlik qilib, lagunada çömilişga qaror qiladi. Bu jabrli odamni yanada qözğatadi, u uzoq vaqt Keyni kuzatib yuradi. Şu orada u olimlar laguna tubidagi toşlarni yiğiş uçun işlatayotgan tralga tuşib qoladi. Tarni nihoyat kötarişganda, uning içida katta teşik böladi. Tarmoq qoldiqlari orasidan Mark jabrli odamning çangalini topadi. Devid va Mark yana suvga tuşadi — biri fotoapparat bilan, ikkinçisi garpunli miltiq bilan. Ular jabrli odamni topadi va Mark unga garpun otadi, lekin bu mavjudotga katta zarar yetkazmaydi. Ğazablangan mavjudot kemaga çiqib, bir dengizçini öldiradi.
Olimlar jabrli odamni tirik tutişga qaror qiladi. Kapitan Lukas buning uçun rotenon işlatişni taklif qiladi. Bu modda jabralar bilan nafas oluvçi jonzotlarda mastlikka öxşaş holat keltirib çiqaradi. Birinçi uriniş muvaffaqiyatsiz tugadi — köp baliqlar suv yuzasiga çiqdi, lekin ular orasida jabrli odam yöq edi. Şunda tadqiqotçilar rotenon dozasini oşiradi. Bu safar jabrli odam haqiqatan ham mast böladi. U yer osti ğoriga yaşirinmoqçi böladi, lekin Mark va Devid uni öşa yerda topadi. Biroq şu paytda jabrli odam ikkinçi dengizçini böğadi va Keyni uşlab oladi. Mark mavjudotni öldiriş qarorini qabul qiladi, lekin Devid unga tösqinlik qiladi. Huşidan ketgan mavjudotni qalin tanalardan yasalgan qafasga joylaştirişadi. Keyin Mark ekspediciyani töxtatişni taklif qiladi, çunki asosiy maqsadga erişilgan edi. Lekin Devid yana uni töxtatadi va ğorni tekşirişni talab qiladi. Şu orada rotenonning taʼsiri tugaydi. Jabrli odam qafasni sindiradi va ekspediciya aʼzosi — doktor Tompsonga hujum qiladi. Uning tirik qolişi faqat Keyning tufayli mumkin böladi: u mavjudotga kerosin çiroğini otadi. Jabrli odamning endi qoçişdan boşqa ilojі qolmaydi.
Endi Devid ekspediciyani töxtatişni talab qiladi. Mark qarşilik körsatsa ham, kapitan Lukas kemani port tomon buradi. Ammo qaytiş oson bölmaydi — laguna çiqiş joyi daraxt tanalari bilan tösilgan. Kema lebedkasi yordamida tanalarni olib taşlaşga uriniş natija bermaydi — jabrli odam arqonni uzib yuboradi. Devid tros‘larni özi mahkamlaşga qaror qiladi va suvga tuşadi. Mark ham jabrli odamni tutiş maqsadida suvga şönğiydi, lekin kuçlar teng emas, va jangda olim halok böladi. Vaziyat oğirlaşadi. Devid mavjudotni yana mast qilişga urinişga qaror qiladi, lekin rotenon zahirasi tugab qolgan. Olimlar moddani purkagiç orqali sepiş ğoyasini topadi. Navbatdagi şönğişda Devid bu qurilmadan foydalanişga muvaffaq böladi va maqsadiga erişadi. Zaharlangan jabrli odam endi olim uçun xavf tuğdirmaydi va Rid trosni mustahkam mahkamlay oladi, bu esa daraxt tanalarini joyidan siljitib, ötişni oçadi. Şunga qaramay, jabrli odam yana kemaga çiqib, Keyni uşlaydi. U qizni öz ğoriga olib ketadi. Devid mavjudot bilan deyarli qöl‑qölga tuşib olişadi, ammo yirtqiç ança kuçliroq. Vaziyatni professor Maya va kapitan Lukas qutqaradi. Ular jabrli odamga köp miqdorda qörğoşin öq uzadi, lekin bevosita yaqindan otilgan öqlar ham uni öldirmaydi…
3Aktyorlar
Antonio Moreno — doktor Karl…
Antonio Moreno — doktor Karl Maya
Ben Çepmen — jabrli odam (quruqlikdagi suratga oliş)
Rikyu Brauning — jabrli odam (suv ostidagi suratga oliş)
Bernі Gozer — Zi
Genri Esklante — Çiko
Juli Adams — Key Lourens
Nestor Payva — kapitan Lukas
Perri Lopes — Tomas
Richard Karlson — doktor Devid Rid
Richard Denning — Mark Uilyams
Rodd Reduing — Luis
Uit Bissell — doktor Edvin Tompson
4Baho
Film Stephen King tomonidan «Danse Macabre» kitobida tahlil qilingan. Garçi u filmni biroz tanqidiy baholagan…
Film Stephen King tomonidan «Danse Macabre» kitobida tahlil qilingan. Garçi u filmni biroz tanqidiy baholagan bölsa-da, kitobga ilova qilingan 1950‑yildan 1980‑yilgaça bölgan dahşat va ilmiy fantastika janridagi eng ahamiyatli yuzta film röyxatiga kiritgan.
5Remeyk ustidagi ish
«Qora Laguna mahluqi» tomoşabinlarga Universal studiyasining klassik dahşat filmlari turkumidagi sönggi…

«Qora Laguna mahluqi» tomoşabinlarga Universal studiyasining klassik dahşat filmlari turkumidagi sönggi kinomonstrni — jabrli odamni taqdim etdi. Kartina studiyaning «Drakula» yoki «Frankenşteyn» kabi maşhurroq monstrlar haqidagi filmlari darajasida maşhur bölmadi, ammo kinematografiya va dahşat janri tarixida sezilarli iz qoldirdi hamda köplab muxlislar topdi. Masalan, filmning muxlislari orasida şved rejissyori Ingmar Bergman ham bor, u har tuğilgan kunida «Qora Laguna mahluqi»ni qayta tomoşa qilişini aytgan. 1970‑yillarning oxiri va 1980‑yillarning boşidagi dahşat filmlari maşhurligi tölqinida studiyalar 1950‑yillardagi klassik filmlarning remeykini suratga olişni boşladi, masalan, «The Thing» (1982) va «Invasion of the Body Snatçers» (1978). Keyingi remeyk esa «Mahluq» bölişi kerak edi. Rejissyor Jon Landis bu remeykni 1982‑yilda işga tuşirişga urindi. Ssenariy ustida ish Nayjel Nil tomonidan boşlandi. Uning ssenariysida filmda asl nusxadagidek bitta emas, balki ikkita suv odami bor edi. Landis filmni 3D formatda suratga olişni rejalaştirgan edi, lekin Universal rahbariyati bunga qarşi çiqdi va ssenariy yoziş bilan ish töxtab qoldi.
2024‑yil 8‑avgustda «Arra» filmi rejissyori Jeyms Van «Qora Laguna mahluqi» filmining remeyki böyiça muzokaralar olib borayotgani eʼlon qilindi.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Тварь из Чёрной Лагуны» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.