Crimson Tide

Syujet 1990-yillar boşidagi voqelikka asoslangan: SSSR parçalanganidan keyingi dastlabki yillarda Rossiyadagi beqarorlikdan qörqiş, AQŞda, jumladan harbiy flotda irqiy qarama-qarşilik va ballistik raketalarni yadro kallaklari bilan uçiriş böyiça jamoaviy qaror qabul qiliş tartibi. Bu tartibga köra, komandirning (bu holda suvosti kemasi komandirining) yadro qurolini qöllaş töğrisidagi qarori undan keyingi darajadagi zobit tomonidan tasdiqlanişi kerak.

Film AQŞ dengiz flotining «Alabama» atom suvosti kemasida bölib ötadi. Kemaga uzoq vaqtdan beri tajribali, obröli kapitan (Gene Hackman) qömondonlik qiladi. Zobitlar tarkibi unga şartsiz işonadi (Viggo Mortensen, James Gandolfini va boşqalar — hammasi oq tanli). «Alabama»ga qora tanli kapitan yordamçisi (Denzel Washington) xizmatga keladi. U bilan kapitan örtasida darhol yaşirin qarama-qarşilik boşlanadi. Bu xizmatga xalaqit bermaydi, to haqiqiy jangovar harakatlar boşlanmagunça.

Çeçen separatistlarining harakatlariga javoban Rossiya aviatsiyasi Rutul va Belokan (Ozarbayjon) yaqinidagi qurolli guruhlar pozitsiyalariga zarba beradi. Fuqarolar orasidagi talofatlardan ğazablangan AQŞ, Buyuk Britaniya va Fransiya rahbarlari Rossiyaga iqtisodiy yordamni töxtatiş qarorini qabul qiladi. Öta öngçi millatçilar rahbari Vladimir Radçenko sanksiyalarni uruş eʼlon qiliş bilan teng deb eʼlon qiladi. Prezidentni AQŞning marionetkasi deb eʼlon qilgan Radçenko isyon kötaradi.

Isyonçilar Rossiyaning Uzoq Şarqi ustidan nazoratni qölga oladi. AQŞ Tinç okean floti töliq jangovar tayyorgarlik holatiga keltiriladi. «Alabama» raketa uçiriş pozitsiyasi tomon dengizga çiqadi. U yerda amerikaliklar isyonçilar buyruqlarini bajarayotgan törtta «Akula» turidagi rus suvosti kemalaridan birini aniqlaydi. Keyin xabar keladi: rus raketalarining uçiriş kodlari öğirlangan, isyonçilar AQŞ va Yaponiyaga zarba berişga tayyor. «Alabama» radio orqali Rossiyadagi raketa şaxtalariga qarşi yadro raketalarini uçiriş buyruğini oladi. Kapitan uçirişga tayyorgarlik tartibini boşlaşni buyuradi. Şundan söng aloqa bölimi qömondonlikdan yana bir xabarni qabul qila boşlaydi. Biroq çuqurlik katta bölgani uçun uni qabul qilib bölmaydi. Katta yordamçi xabarni qabul qiliş uçun past çastotali radiobuy çiqarişni taklif qiladi. Kapitan rozi böladi: duşman yaqin atrofda bölgani uçun kema suv yuzasiga çiqa olmaydi. Kabelni çiqariş paytida nosoz lebyodka baland şovqin çiqaradi. Buni «Akula» aniqlab, ikkita torpeda uçiradi. Jang davomida amerikaliklar qoçib qutuladi, ammo kabel uzilib qoladi va boşlangan xabar birinçi sözlaridayoq uziladi. Uning haqiqiy maʼnosi noaniq: bu uçiriş buyruğini tasdiqlaşmi yoki aksinça.

Katta zobit xabarni qayta qabul qiliş uçun suv yuzasiga çiqişni taklif qiladi, çunki uning fikriça, uzilgan xabarda nişonni özgartiriş haqida buyruq ham, uni butunlay bekor qiliş haqida buyruq ham bölişi mumkin. Kapitan rad etadi va uzilgan xabar muhim emas deydi, çunki ularda oxirgi buyruq bor, unda darhol raketa zarbasi beriş talab qilinadi. Katta zobit yadro uruşini boşlaşga, öz harakatlarining töğriligiga yuz foiz işonç hosil qilmasdan, tayyor emas. U kapitanning darhol raketa uçiriş qarorini tasdiqlaşdan boş tortadi. Kapitan katta zobitni hibsga olişni buyuradi, lekin tösatdan u nizomning harfiga köra, aynan özi bir tomonlama raketa uçirişga uriniş uçun hibsga olinişi kerakligini bilib qoladi.

Katta zobit kemani boşqarişni qölga olib, uzilgan xabarni oliş uçun suv yuzasiga çiqişni buyurganidan köp ötmay, «Alabama»ga «Akula» hujum qiladi. U ikkita torpeda uçiradi, lekin katta zobitning mahoratli qömondonligi va jamoaning ishi zarbadan qoçişga yordam beradi. Javob öqi bilan «Alabama» duşmanni yöq qiladi. Hamma xursand böladi. Biroq tösatdan maʼlum böladiki, «Akula» yöq qilinişdan oldin orqa apparatdan oxirgi torpedani ulgurgan. Masofa juda yaqin, ammo «Alabama» torpedadan qoçiş uçun faol manevr qiladi. Portlaş kemaning yonida sodir böladi va «Alabama» şikastlanadi. Trium suv bosa boşlaydi, elektr stansiyasi töxtaydi. Katta zobit oqişni bartaraf etiş va yurişni tiklaşni buyuradi. Şu orada kema tobora çuqurroqqa çökadi va suv bosimi uni ezib taşlaydigan kritik çuqurlikka yaqinlaşadi. Trumdagi oqiş kuçayadi, katta zobit bölimni germetiklaştirişni buyuradi, garçi unda hali ham uçta mexanik bor, ular katta zobitning va lyuk yonida turgan törtinçi mexanikning buyruqlariga qaramay, bölimni tark etmaydi. Soniyalar hisobi boşlanadi. Katta zobit oğir buyruqni beradi: bölimni darhol muhrlaş. Mexanikllar ketmaydi, lekin şu paytda bölimdagi quvurlar suv bosimi ostida portlaydi — uçib çiqqan qopqoq mexanikllardan birini öldiradi. Lyuk yonida qolgan yagona mexanik uç örtoği bilan birga ölişini tuşunib, bölimni muhrlaydi. Kritik çuqurlikka deyarli yetgan paytda maşina bölimi yurişni tiklaşga muvaffaq böladi. Dvigatellar işga tuşadi va «Alabama» suv yuzasiga kötarila boşlaydi.

Vaziyatdan foydalanib, kapitanga sodiq zobitlar katta zobitning dösti va jangovar bölim boşliği Webbs (Viggo Mortensen) yordamida kemaning arsenaliga kirişadi, qurollanib, öz kayutasida qamalib qolgan kapitanni ozod qilişadi. Ular kemani egallab, katta zobitni lavozimidan çetlaştiradi. Katta zobit va unga sodiq odamlar (ularning soni juda kam) hibsga olinib, kubrikda qamab qöyiladi. Ammo ular ham diversiya uyuştiradi, qurollanib, javob harakatlariga tayyorgarlik köra boşlaydi. Kapitan yadro raketalarini uçirişga tayyorgarlik boşlaşni buyuradi.

Ikki tomon komandirlik köprigida bir-biriga qarama-qarşi turib, bir-biriga qurol tutadi. Şifrlovçi aloqa tiklanişiga bir oz qolganini xabar qiladi, komandir va katta zobit uç daqiqa kutişga qaror qiladi. Oxir-oqibat «Alabama» buyruqni oladi — jangovar tayyorgarlik darajasini pasaytiriş haqida. Rus isyonçilari qurolsizlantiriladi, uruş bekor qilinadi. Bazaga qaytgaç, harbiy sud ikkala zobit ham nizom doirasida harakat qilgan, degan qarorga keladi — qarama-qarşilik yadro qurolini qöllaş tamoyillarining özida yotadi.