«Cutthroat Island» (rus. «Остров головорезов») — 1995-yilda çiqqan amerika-fransuz badiiy filmi. U sarguzaşt va «plaş va şpaga» janridagi film bölib, rejissyori Renny Harlin. Film kassa daromadi böyiça tarixdagi eng muvaffaqiyatsiz filmlardan biri bölgani bilan maşhur: 98 million dollar byudjetga qarşi atigi 10 million dollar yiğgan. Bundan taşqari, badiiy jihatdan ham muvaffaqiyatsiz çiqqan.
1Rollarda
Geena Davis, Matthew Modine, Frank Langella
Renny Harlinrejissyor
Geena Davisaktyor
Matthew Modineaktyor
Frank LangellaaktyorMCMaury ChaykinaktyorPMPatrick MalahideaktyorSSStan ShawaktyorHYHarris Yulinaktyor
Rex LinnaktyorMNMarc Normanssenariy muallifiJDJohn Debneykompozitor2Syujet
Voqealar 1668-yilda Yamaykada bölib ötadi. Boş qahramon Morgan Adams (Geena Davis) maşhur qaroqçining qizi…
Voqealar 1668-yilda Yamaykada bölib ötadi. Boş qahramon Morgan Adams (Geena Davis) maşhur qaroqçining qizi bölib, uning otasini amakisi — qaroqçi Duglas «Dog» Braun (Frank Langella) asir olganini bilib qoladi. Dog Cutthroat Island (Böğizlar oroli) joylaşgan xaritaning bir qismini qölga kiritgan bölib, u yerda ispan galeoni xazinasi yaşiringan. U qolgan ikki qismni esa öz akalaridan — Garry Adams («Qora» Garry) va Edvard Mordaykdan tortib olişni rejalaştiradi. Biroq Garry qizining yordamida qoçişga muvaffaq böladi. U ölimga olib keladigan yara oladi va ölişdan oldin Morgandan boşidagi soçlarini qirqişni söraydi. Soçlar ostida xaritaning bir qismi tatuirovka qilingan ekan. Morgan şuningdek otasining «Morning Star» kemasi va jamoasini ham meros qilib oladi. Xaritadagi yozuvlar lotin tilida ekanligi maʼlum bölgaç, Morgan Port-Royalga boradi va qul savdosi auksionida firibgar hamda tibbiyot böyiça şifokor bölgan Uilyam Şou (Matthew Modine)ni sotib oladi. Uilyam ilgari Yamayka gubernatori Tomas Eynsli (Patrick Malahide)ning qabulxonasida öğrilikda uşlangan edi. Port-Royaldan şaharga katta vayronagarçilik keltirgan muvaffaqiyatli qoçişdan söng, Morgan Spittlefieldga, amakisi Edvard Mordaykning oldiga yöl oladi. Şou xaritadagi yozuvni şifrlaydi, u zabur oyatlari ekanligi maʼlum böladi. Şu orada gubernator Morganning dösti, yozuvçi Jon Rid (Morey Çaikin)ni öz tomoniga oğdiradi.
Morgan Mordaykning oldiga borib, uni xazina izlaşga qöşilişga köndiradi. Biroq Dog Braunning odamlari aralaşadi, arava janjalida Mordayk halok böladi, uning xaritadagi qismi esa Uilyamning qöliga ötadi. Zabur oyatlarining raqamlari yordamida Morgan Böğizlar oroli kengligini aniqlaydi va Spittlefielddan suzib ketadi. Dog öz kemasi «Reaper» bilan uning ortidan quvadi. Keyinroq Uilyam Mordayk qismi bilan Morganning kabinasiga öğrinça kirib, yozuvdagi sözlarning boş harflari böyiça orolning kengligini aniqlaydi. Morgan uni uşlab oladi, xaritaning qismini olib, uni trumda boğlab qöyadi. Şu orada dengizda böron boşlanadi. Şu sababli jamoaning bir qismi Tomas Skalli boşçiligida isyon kötarib, Morganning özi va unga sadoqatli bir neça dengizçini qayiqqa tuşirib yuboradi. Ozod bölgan Uilyam bortdan sakrab, qayiqqa ergaşadi, biroq qayiq keyinroq riflarga urilib parçalanadi.
Ertalab böron tinçigaç, Morgan va uning odamlarini Böğizlar oroliga olib kelib taşlaydi. Oroliga «Morning Star» va «Reaper» kemalari ham yetib keladi. Skalli hamma narsani Dogga aytib beradi va Morganning sadoqatli odamlarini boğlab, trumga taşlab, Morgan jamoasiga xiyonat qiladi. Tunda Uilyam Dog Braunning lageriga kirib, uning xaritadagi qismini öğirlaydi. Morgan uni topadi va ular birgalikda tik qoyadagi ğorda xazinani topişadi. Morgan jamoasi oldiga qaytayotganda Dog uni tutib oladi va ular ğor oldiga kelişadi. U Morganni tepaga çiqib kelayotgan Uilyamga taşlaydi, şundan söng ikkalasi ham Dogning asirligiga tuşmaslik uçun arqonni ataylab böşatib, qoyadan dengizdagi tölqinlarga sakrab tuşadilar.
Orolga tuşgan Jon Rid Uilyamni topib, uni huşiga keltiradi va Morganning oldiga olib boradi. Biroq aslida u Uilyamni tuzoqqa olib kelgan ekan. Orolga yetib kelgan gubernator Eynsli (Jon Rid böron paytida orolning koordinatalarini kaptar orqali unga yuborgan edi) Dog Braun va Skalli bilan bitim tuzadi: ularga amnistiya va xususiy qaroqçilik litsenziyasi beriladi, evaziga esa xazina uluşi olinadi. Köpçilik ustunligidan foydalanib, ular xazinani tortib olib, uni «Reaper»ga ortadilar va Morgan odamlarini asir olib, «Morning Star» trumiga (u kemaning kapitani endi Tomas Skalli bölgan) yaşirişadi. Morganning özi halok bölgan deb hisoblanadi. Qoyadan qulab tuşgan Morgan esa omon qolib, sezilmay «Morning Star»ga kirib boradi, öz odamlarini ozod qiladi va kemasini qaytarib oladi. Tomas Skalli va uning odamlarini bortdan dengizga uloqtiradi.
«Morning Star» jamoasi jangga tayyorlanadi. Gubernator «Morning Star» ularni quvib yetayotganini payqaydi. Şubhalanayotgan Dog «sinov» sifatida Uilyamni (uni «Reaper» bortiga olib kelişgan edi) reyalarda osişni taklif qiladi. Sönggi daqiqada Morganning odamlari jallodni öldirib, özlarini oşkor qilişadi. Jang boşlanadi, şu jarayonda Uilyam qutulib, qoçib ketadi. U «Reaper»ning trumiga tuşib, xazinani olib çiqişga harakat qiladi. Ikki kema jamoalari abordaj jangida töqnaşganda, Morgan «Reaper»ga ötib, uning trumini portlatadi (portlaş natijasida xazina sandiqlari Uilyamni qisib qöyadi). Dog Morgan bilan uçraşadi va ikkalasi örtasida jang boşlanadi, unda Morgan katta qiyinçilik bilan amakisini öldiradi. Şundan söng u Uilyamni ozod qiladi, u esa «Reaper»ning yaqinlaşib kelayotgan portlaşi haqida ogohlantiradi. Morgan sandiqqa boçka boğlab, uni suzuvçi belgi sifatida işlatadi. Ikkalasi ham sönggi daqiqada kemadan sakrab tuşadi, şu payt portlaş Dogning kemasini butunlay yöq qiladi. Suzuvçi belgiga tayangan «Morning Star» jamoasi barça xazinani topib oladi. Morgan jamoaga tanlov taklif qiladi: har kim öz yöli bilan ketib, boylik orttirişi yoki Madagaskarga borib, boyliklarini uç barobar oşirişi. Jamoa kapitanning ikkinçi taklifini qöllab-quvvatlaydi va «Morning Star» yölga çiqadi…
3Rollarda
Geena Davis — Morgan Adams, qaroqçi qiz, «Morning Star»ning yangi…
Geena Davis — Morgan Adams, qaroqçi qiz, «Morning Star»ning yangi kapitani
Matthew Modine — Uilyam Şou, firibgar
Frank Langella — Duglas «It» (Dog) Braun, Morganning amakisi, «Reaper»ning kapitani
Morey Çaikin — Jon Rid, yozuvçi
Patrick Malahide — Tomas Eynsli, Port-Royal gubernatori
Stan Shaw — Semuel Glasspul, «Morning Star»ning yangi boşboği
Rex Linn — Jek Bleyr, «Morning Star»ning kvartirmeysteri
Paul Dillon — Jozef Snellgrave, «Reaper»ning kvartirmeysteri
Christopher Masterson — Jeremi Bowen, «Morning Star»ning yoş şogirdi
Jimmy F. Skaggs — Tomas Skalli, «Morning Star»ning boşboği, Morganga xiyonat qilgan
Harris Yulin — «Qora» Garry Adams, Morganning otasi, «Morning Star»ning kapitani, Dog tomonidan öldirilgan
Kwame Kwei-Armah — Jon «Ovçi», «Reaper»ning qaroqçisi
Angus Wright — Frensis Trotter, leytenant, Eynsli gubernatorining yordamçisi, keyinroq «Morning Star»da kuzatuvçi
Rupert Vansittart — Stiven Perkins, harbiy kemaning kapitani
Dara ÖMalley — Burk
Richard Leaf — Edvard Mordakay, Morganning amakisi, Dog tomonidan öldirilgan
Karl Chase — Fil Bishop, «Reaper»ning boşboği
Roger Booth — Port-Royal plantatori
Thomas Lockyer — Piter Gayn, kapitan Perkinsning leytenanti
Mary Pegler — Mandy Rikters
Lucinda Clare — «Ledi», Spittlefieldning fohişasi
Mary Peach — töpdagi xonim
4Film haqida faktlar
Dastlab filmning byudjeti 65 million dollar deb rejalaştirilgan edi, keyinçalik u 98 million dollargaça…
Dastlab filmning byudjeti 65 million dollar deb rejalaştirilgan edi, keyinçalik u 98 million dollargaça oşirildi.
Rejissyor Renny Harlinning aytişiça, boş rolga öz turmuş örtoği Geena Davisni taklif qilgan kişi filmning prodyuseri Mario Kassar bölgan, u aynan şu rolda uni körişni istagan. Rejissyorning sözlariga köra, Geena Davis avvaliga filmda suratga tuşişdan qörqqan, ammo keyinçalik rozi bölgan. Harlin şuningdek «Orolning qaroqçilari»ni «Captain Blood» va Errol Flynn boş rolda ijro etgan «The Sea Hawk» filmlari namunasida yaratganini aytgan.
Film suratga oliş Maltada bölib ötgan. Stsenariyni tugatiş uçun Harlin öz mablağidan 1 million dollar sarflaşga majbur bölgan, çunki studiyada stsenariy muallifiga haq tölaş uçun ham mablağ yetmagan.
Dogning öziga xos, dastasi boş suyagi şaklida bölgan töpponçasi keyinçalik «Karib dengizining qaroqçilari» trilogiyasini suratga olişda işlatilgan, u yerda kapitan Barbossaga tegişli bölgan. Orolda Morganning yagona qurolu bölgan xanjar esa «Qaroqçilar»ga köçgan. Birinçi qismda Şayton dumi uni qaroqçiga sançadi, u esa bu laqabni öz nomi sifatida işlatgan edi.
Qaroqçi Edvard Mordaykning rolini Oliver Reed ijro etişi kerak edi, ammo spirtli içimlikka berilgani bilan maşhur bölgan ingliz aktyori barda janjal çiqarib, Geena Davisga yopişib olgan. Rejissyor uni tez orada işdan böşatgan.
5Mukofotlar
«Golden Raspberry»…
«Golden Raspberry» 1996
Nominatsiyalar (1)
«Eng yomon rejissyor» (Renny Harlin)
6Tanqid
Film tarixdagi eng katta kassa zararlaridan biri rekordini örnatdi: unga sarflangan 100 million dollardan…
Film tarixdagi eng katta kassa zararlaridan biri rekordini örnatdi: unga sarflangan 100 million dollardan atigi 11 million dollarini qaytardi. Muvaffaqiyatsizlikning sababi — befoyda reklama kampaniyasi böldi. Filmning kassa muvaffaqiyatsizligi tufayli «Terminator 2» kabi blokbasterga ega bölgan «Carolco» studiyasi bankrot bölib, mol-mulki auksionga qöyildi.
Film tanqidçilardan asosan salbiy şarhlar oldi. Tanqid, boşqalar qatorida, Geena Davisning öyiniga qaratildi. Xususan, Todd McCarthy Davis ijro etgan Morgan Adams boşqa qahramonlar fonida heç narsasi bilan ajralib turmasligini taʼkidlagan. Peter Stack yanada keskinroq baho berib, qaroqçi qiz rolida Davis şunçaki kulgili körinişini yozgan. Desson Howe esa Geena Davis va Matthew Modinening öyinini tanqid qilib, ularni jozibasiz va odatiy deb topgan. James Berardinelli Morgan Adamsning filmda juda sayoz körsatilganini fikr qilgan.
7Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Остров головорезов» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.