«Damini» («Çaqmoq») — 1993-yilda suratga olingan hind hind tilidagi huquqiy drama filmi bölib, uni Rajkumar Santoşi rejissyorlik qilgan va hammualliflikda yozgan. Filmda boş rolni Meenakşi Seşadri ijro etadi. Şuningdek, Rişi Kapoor, Amriş Puri, Sunny Deol, Kulbhuşan Kharbanda va Pareş Rawal rol öynagan. Aamir Khan filmda alohida mehmon sifatida iştirok etadi. Syujet uy xizmatkorining kuyovi va uning döstlari tomonidan zörlanişiga guvoh bölgan Damini atrofida rivojlanadi. Köplab tösiqlarga duç kelişiga qaramay, u eri va advokat Govind yordamida öziga adolat talab qiladi. Film Bollivudda yaratilgan eng yaxşi ayolga yönaltirilgan filmlardan biri hisoblanadi.
1Rollarda
Rishi Kapoor, Sunny Deol, Meenakshi Seshadri
2Kiriş qismi
Film 1993-yil 30-aprelda namoyiş etilganida darhol katta taʼsir körsatdi. U nafaqat tanqidçilar tomonidan…
Film 1993-yil 30-aprelda namoyiş etilganida darhol katta taʼsir körsatdi. U nafaqat tanqidçilar tomonidan keng eʼtirof etildi, balki kassada ham yetakçilik qilib, blokbasterga aylandi. «Damini – Çaqmoq» Meenakşi Seşadrining karyerasidagi eng yaxşi va keng maqtovga sazovor bölgan ijrosi böldi.
3Syujet
Şekhar Gupta — boy sanoatçi Kedarnath Guptaning katta öğli. U xayriya tadbirida Damini ismli qizning raqsini…
Şekhar Gupta — boy sanoatçi Kedarnath Guptaning katta öğli. U xayriya tadbirida Damini ismli qizning raqsini körib, birinçi körişdayoq unga oşiq böladi. Damini kam taʼminlangan örta sinf oilasidan, lekin jamiyatdagi adolatsizliklarga qarşi ovoz kötarişga moyil. Uning opasi ota-onasini töy uçun sep yiğiş yukidan xalos qiliş maqsadida Bombeyga, mast holda taqlidçilik qiladigan sanʼatkor Birju bilan qoçib ketgan.
Damini va Şekhar turmuş qurişadi va Damini uning haşamatli uyiga köçib ötadi. Biroq bu Guptalarning biznes şerigi Tolu Bajajni xafa qiladi. U öz qizini Şekharga turmuşga berişni rejalaştirgan edi. Bajaj Guptalar bilan biznes hamkorligini uzadi va ularga qarşi fitna uyuştira boşlaydi. Damini Guptalar uyida ulğaygan yoş xizmatkor Urmi bilan döst böladi. Holi bayrami kuni u Şekharning kenja ukasi Rakeş va uning döstlarining Urmini guruh bölib zörlayotganini köradi va Şekharga xabar beriş uçun yuguradi. Şekhar zörlaşning oldini oliş uçun şoşiladi, lekin keç qoladi. Keyinçalik Rakeş va uning döstlari Urmini yöl çetiga taşlab ketişadi.
Guptalar oila bu şarmandali voqeani yaşirişga kelişib oladi. Ammo Damini politsiyaga xabar berişga qaror qiladi. Şekhar uni politsiyaga heç narsa demaslikka köndirişga urinadi. Politsiya uyga kelib, DDaminidan voqea haqida söraganda, u bu haqda heç narsa bilmasligini aytadi. Keyinçalik maʼlum böladiki, Guptalar obrösini tuşiriş maqsadida işni kuçaytiriş uçun politsiya bölimini pora bilan sotib olgan aynan Tolu Bajaj ekan. Ish sudga olib boriladi va Daminidan guvohlik beriş söraladi. Şundan söng Guptalar eng yaxşi advokat, barrister Inderjit Çaddhani özlarining himoyaçisi sifatida yollaşadi. Birinçi sud majlisida Chaddha Daminini ruhiy jihatdan barqaror bölmagan şaxs sifatida körsatadi va sud qarori bilan u ikki haftaga ruhiy kasalliklar şifoxonasiga joylaştiriladi.
Buni eşitgan Şekhar oilasidan xafa böladi, Guptalar va Bajaj esa yana birlaşadilar. Ruhiy kasalliklar şifoxonasida Damini Rakeşning şifokordan Daminini ataylab ruhiy kasal qilişni yoki hatto öldirib, uni özini-özi öldiriş sifatida körsatişni sörayotganini eşitib qoladi. Damini qoçib çiqadi va yölda, uni quvayotgan jinoyatçilardan qutqarib qolgan, içkilikka berilib ketgan, qaşşoqlaşgan advokat Govind Srivastav bilan uçraşadi. Govind xotini Aartining yöl çetida mast va boy odam boşqargan avtomobil urib yuborilganida adolatga erişa olmagaç, advokatlik faoliyatini tark etgan edi. Biroq Govind Daminiga yordam berişga qaror qiladi. U zörlaş işini qayta oçiradi. Şundan söng Chaddha va Guptalar şifoxonada Urmini öldirişadi va buni öz joniga qasd qiliş sifatida körsatişga urinişadi.
Ikkinçi sud majlisida Govind Guptalarning haydovçisini söroq qiladi va uning ham voqeadan xabardor bölganini isbotlaydi. Şuningdek, politsiya Urmining jasadi yonidan topgan öz joniga qasd qiliş xati soxta ekanini ham isbotlaydi. Vaziyat qöldan ketayotganini körgan Chaddha kökrak oğriğini yolğondan körsatib, sudga tanaffus söraydi. Öşa keçqurun Chaddha Govind bilan uçraşib, uni sud taşqarisida kelişişni taklif qiladi. Biroq ğazablangan Govind uni sudda yuzma-yuz kuraşişga çaqiradi. Şundan söng Guptalar Govindni öldiriş uçun bandalarini yuboradi, lekin u ularni janjalda yengib çiqadi. Damini ommaga çiqib, qöllab-quvvatlaşga erişadi. Voqeadan jirkangan haydovçilar, xizmatkorlar va boşqa qarindoşlar Guptalar uyini tark etişadi.
Navbatdagi sud majlisi oldidan Chaddha, Guptalar va Bajaj Daminini öldirişni rejalaştirişadi. Şekhar bu suhbatni eşitib qoladi va Daminini har qanday holatda qöllab-quvvatlaşga ant içadi. Keyinçalik uni yölda bandalar hujumga uçratib, öğirlab ketişadi. Şekharning amakisi buni körib, uni qutqariş uçun boradi. Şu paytda Bajaj öz odamlari bilan Daminini sudga ketayotganida öldirişga urinadi. Biroq ularning özlari mahalliy aholi tomonidan hujumga uçrab, quvib yuboriladi. Sudda Chaddha Daminini ham, Şekharni ham yaşirinib yurgani sababli tanaffus söraydi. Biroq Govind sudyani Daminini kutişga köndiradi. Qisqa keçikişdan söng Damini yetib keladi, uning ortidan esa Şekhar keladi. Ikkalasi ham voqea böyiça guvoh sifatida körsatma beradi. Sud Rakeş va uning döstlarini aybdor deb topadi, şuningdek, işni yaşirişda ayblangan Guptalarni, Bajajni va Çaddhani jazolaydi. Şekhar adolatga erişişga yordam bergani uçun ozod etiladi. Sud Daminining matonati va qatʼiyati uçun unga minnatdorçilik bildirib, u huquq va tartibot tarixida tarixiy namuna körsatganini taʼkidlaydi.
4Işlab çiqariş
Rişi Kapoor Santoşiga boş rol uçun Sridevini tavsiya qilgan, Sunny Deol esa uni bu rolga mos kelmaydi deb…
Rişi Kapoor Santoşiga boş rol uçun Sridevini tavsiya qilgan, Sunny Deol esa uni bu rolga mos kelmaydi deb hisoblagan. Deol uning örniga Dimple Kapadiani taklif qilgan, ammo bu amalga oşmagan. Santoşi rolni Madhuri Dikşitga taklif qilgan, lekin u oldindan imzolangan boşqa film bilan sana töqnaşuvi tufayli rol öynay olmagan. Şundan söng rolga Meenakşi Seşadri tasdiqlangan.
5Musiqa va saundtrek
Filmdagi qöşiqlar musiqasini Nadeem–Şravan musiqiy dueti yaratgan, sözlarini esa Sameer yozgan. Film fonining…
Filmdagi qöşiqlar musiqasini Nadeem–Şravan musiqiy dueti yaratgan, sözlarini esa Sameer yozgan. Film fonining musiqasini Vanraj Bhatia bajargan.
Saundtrek 1993-yilda His Masterʼs Voice Music Made in India va EMI Made in England kompaniyalari tomonidan audiokassetalar va audio CD körinişida çiqarilgan bölib, unda 5 ta qöşiq jamlangan. Töliq albom Kumar Sanu, Alka Yagnik va Sadhna Sargam ijrosida yozilgan.
«Gawah Hain Çand Taare Gawah Hai» qöşiği suahili xalq qöşiği «Malaika»ga asoslangan.
6Tanqidiy baho
Film Sunny Deol va Meenakşi Şeşadrining ijrosi hamda qurilişi uçun keng eʼtirof olgan. Vineeta Sinha öz…

Film Sunny Deol va Meenakşi Şeşadrining ijrosi hamda qurilişi uçun keng eʼtirof olgan. Vineeta Sinha öz şarhida filmning ziç yozilgan ssenariysi, sud sahnalari, musiqasi va, eng asosiysi, Meenakşining karyerasidagi eng yaxşi ijrosini maqtagan.
Telegraph India naşrining Sulagana Biswasi filmning eskirganiga qaramay, uni hali ham «juda tomoşa qilişga arziydigan» deb atagan va boş rol ijroçisi Şeşadri ijrosini maqtab, «Meenakşi Şeşadrining samimiy ijrosi tufayli film hali ham öz örnini saqlab turibdi», deb yozgan.
News18 uçun yozgan Simantini Dey filmni «kult feministik film» deb baholagan va şunday degan: «1993-yilda çiqqan “Damini” Hind kinosi tarixidagi eng notöğri tuşunilgan filmlardan biridir. Çiqqan paytida darhol tanqidiy eʼtirof olgan va kassada muvaffaqiyatli bölgan bölsa-da, biz tomoşabinlar bu filmni notöğri sabablar bilan nişonlab keldik. Ha, Sunny Deolning “Tarikh par Tarikh milti rahi hai, lekin insaaf nahi mila, my lord!” kabi ötkir dialoglari barça olqişlarga loyiq edi, sud drama teatrlaşuvi, unda ikki advokat Govind (Sunny Deol) va janob Indrajit Chaddha (Amriş Puri) bir-biriga ğazabli sözlar va nigohlar bilan qaraşi haqiqatan ham ajoyib Bollivud tomoşasi yaratadi. Lekin “Damini” şunçalik kultga aylangani va bu maqomga loyiqligining haqiqiy sababi filmning boş qahramoni — Daminidir (uni Meenakşi Seşadri ajoyib ijro etgan). Bugungi kunga qadar Hind kinosi Daminidek kuçli va gözal yozilgan ayol qahramonni bermagan, u nafaqat öz fikriga, balki vijdoniga ham ega. “Pink” (2016) va “Raazi” (2018) kabi filmlar Bollivudda suratga olinişidan ança oldin Rajkumar Santoşining “Damini” filmi markaziy ayol qahramoni bilan, boşqa ayolga adolat qaytariş uçun barça tösiqlarga qarşi kuraşadigan, maşhur feministik filmni taqdim etgan edi».
7Remeyklar
«Damini – Çaqmoq» odiya tiliga «Nari Nuhne Tu Narayani» nomi bilan qayta suratga olingan (boş rollarda…

«Damini – Çaqmoq» odiya tiliga «Nari Nuhne Tu Narayani» nomi bilan qayta suratga olingan (boş rollarda Sidhanta Mohapatra va Raçana Banarjee), tamil tiliga «Priyanka» nomi bilan (boş rolda Revathi), telugu tiliga «Urmila» nomi bilan (Suman va Malaşri iştirokida) va Bangladeşda «Sottyer Bijoy» nomi bilan (Manna va Mouşumi iştirokida, rejissyor F.I. Manik) qayta işlangan. 1998-yilda kannada tilidagi «Deepavali» nomli remeyk eʼlon qilingan bölib, uni D. Rajendra Babu rejissyorlik qilişi va boş rollarda Shiva Rajkumar, Raviçandran, Prakaş Raj va Prema iştirok etişi rejalaştirilgan edi, ammo keyinçalik loyiha töxtatilgan.
Film kassada blokbaster deb eʼlon qilingan. Filmning huquqlari Şah Rukh Khanning Red Çillies Entertainment kompaniyasiga tegişli bölgan, keyinçalik ular Sunny Deolga ötkazilgan. Deol filmni öğli Karan Deol bilan qayta suratga olişni rejalaştirmoqda.
Matn: maqola tarjimasi «Damini» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.