Selma — Çexoslovakiyadan kelgan muhojir ayol. U 1964-yilda AQŞ, Vaşington ştatida zavodda işlaydi va öğli bilan treylerda yaşaydi. Ayolning közi asta-sekin xiralaşib boradi: bu oğir irsiy kasallik, u öğliga ham ötgan. Bolani körlikdan saqlab qoliş uçun qimmat operatsiya kerak, şuning uçun Selma har bir tiyinni yiğişga harakat qiladi. Oğir kunlardan qutuliş uçun u musiqali filmlarni yaxşi köradi va atrofdagi tovuşlarning ritmiga qarab öz xayolida qöşiqli sahnalar ijod qiladi.
Filmni Lars von Trier suratga olgan, musiqasini va boş rolni qöşiqçi Björk ijro etgan. Rollarda Catherine Deneuve, David Morse va Peter Stormare ham bor. Janri — musiqiy drama, studiyasi — Canal+. Film 2000-yilda çiqqan. Kartina Cannes kinofestivalida «Oltin palma novdasi»ni qölga kiritgan, Björkning «Iʼve Seen It All» qöşiği esa «Oscar» mukofotiga nomzod böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Björk, Catherine Deneuve, David Morse
·Ensiklopediyadan
Dancer in the Dark (Qoronğilikdagi raqqosa) — 2000-yilda rejissyor Lars von Trier tomonidan suratga olingan psixologik melodramatik musiqiy film. Filmda islandiyalik musiqaçi Björk asta sekin köriş qobiliyatini yöqotayotgan hamda öğlining ham şu qismatni takrorlamasligi uçun operatsiyaga pul yiğayotgan muhojir zavod işçisi rolini ijro etgan. Kartina 2000-yilgi Cannes kinofestivalida boş mukofot „Oltin palma novdasi“ni, Björk esa „Eng yaxşi aktrisa“ mukofotini qölga kiritdi. Filmdagi „Iʼve Seen It All“ taronasi esa Oscar mukofotining „Eng yaxşi original qöşiq“ nominatsiyasiga daʼvogarlik qildi.
3Syujeti
1964-yil, Vaşington ştati. Çexiyalik muhojir Selma Ježková 12 yoşli öğli Gene bilan birga yangi hayot…
1964-yil, Vaşington ştati. Çexiyalik muhojir Selma Ježková 12 yoşli öğli Gene bilan birga yangi hayot ilinjida Amerikaga köçib keladi. Ularning turmuşi öta noçor keçadi, Selma tun u kun zavodda mehnat qiladi, uning bu musibatli hayotdagi yagona maʼnaviy suyançi esa yaqin dugonasi Kathy böladi. Ular mahalliy politsiyaçi Bill Houston va uning xotini Lindaga qaraşli hovlidagi kiçik tirkama uyda ijarada yaşaşadi. Oğir irsiy kasallik tufayli Selmaning közlari kun sayin xiralaşib boradi, biroq u öz taqdirining aççiq qismati öğlining boşiga ham tuşmasligi uçun bor budini operatsiya uçun yiğişga ahd qiladi. Hatto körligi sababli işidan ayrilib qolmaslik uçun şifokor köriklaridagi köz jadvalini yaşirinça yodlab oladi. Bu çeksiz ğam taşvişlardan qutulişning yagona yöli sifatida Selma öz xayollaridagi sehrli musiqiy sahnalarga şönğiydi va u hayotdagi har bir narsani, hatto zavod dastgohlarining quloqni qomatga keltiruvçi şovqinini ham nafis qöşiq va raqsga aylantira oladi.
Kunlarning birida Bill Selmaga özining eng içki sirlarini oçişga majbur böladi, xotini Lindaning isrofgarliklari tufayli ularning xonadoni bankka garovga qöyilgan va musodara qiliniş arafasida edi. Çorasiz qolgan Bill hatto öz joniga qasd qiliş haqida öylayotgandi. Köngli pokiza bölgan Selma bu sirni öz mahramidek saqlaşga vaʼda beradi va dildan suhbat asnosida özining ham közi yaqin orada butkul kör bölib qolişini sözlab beradi, biroq bu paytda Bill uning pul yaşirilgan qutisini payqab qolgan edi. Ertasi kuni şifokor körigidan öta olmagan va köriş qobiliyati butkul yomonlaşgan Selma zavoddan haydaladi, u ruhan ezilib uyiga qaytganida esa qutining böşab qolganini köradi. Töplagan omonatini qaytarib oliş ilinjida u darhol Billning uyiga boradi, ammo uning maqsadini tuşunmagan Linda Selmani öz eriga köz olaytirayotganlikda nohaq ayblaydi. Şunda ham Selma vaʼdasiga sodiq qolib, Billning moliyaviy muammolarini foş etmaydi.
Pulni qaytariş uçun boşlangan özaro olişuv paytida vahimaga tuşgan Bill töpponçasini çiqaradi va töpolon oqibatida Selma uni tasodifan oğir yaralab qöyadi. Köp qon yöqotayotgan va çorasiz qolgan Bill Selmaga uning özini butkul öldirişi uçun yolvora boşlaydi. U öğirlangan pulni qaytarişning va xotiniga haqiqatni aytişning boşqa heç qanday yöli qolmaganini aytadi. Dahşat va çorasizlik içida qolgan Selma uni otib öldiradi, söngra öğirlangan pullarini olib, Geneʼning operatsiyasi uçun şifoxonaga oldindan tölov sifatida topşiradi.
Köp ötmay Selma hibsga olinib, sud kursisiga ötqaziladi. Sud jarayonida sovuqqon prokurorlar uni kommunistlarga xayrixohlikda hamda Amerika tibbiyot tizimidan tekinga foydalaniş ilinjida ataylab özini körlikka solganlikda nohaq ayblaşadi. Şörlik ayol öziga qöyilgan ayblovlarga imkon qadar sodda va rost javob beradi, biroq Billga bergan vaʼdasini buzmaslik uçun uning moliyaviy sirlarini barbir foş etmaydi. Uning pullingizni Çexiyadagi „otasiga“ yuborgani haqidagi yolğon daʼvosi sud ahlini işontirolmaydi, yakunda Selma qasddan qotillik sodir etişda aybdor deb topilib, dorga osiş orqali qatl etişga hukm qilinadi.
Keyinçalik uning yaqinlari Kathy va Jeff bor haqiqatdan voqif bölişadi hamda yaşirilgan pullarni topib, uni Selmani ölim çangalidan qutqara oladigan nufuzli advokat yollaşga sarflamoqçi bölişadi. Ammo Selma bu taklifni qatʼiyan rad etadi va u özining omon qolişidan köra, jigarbandi Genening közlari ojiz qolmasligini afzal biladi. Mudhiş qatl daqiqalari yaqinlaşgani sayin u dahşatli qörquv girdobida qoladi, qorovullar uning qaltirayotgan vujudini qatl taxtasiga mahkam boğlaşadi. Şu soniyalarda Kathy faryod urib yugurib keladi va şifoxonadagi jarrohlik amaliyoti muvaffaqiyatli ötib, Genening közlari qutqarilganini aytadi hamda Selmaning qöliga öğlining közoynagini tutqazadi. Qalbi xotirjamlikka erişgan Selma yengil nafasini olib, özining sönggi ohangdor qöşiğini jörsiz (musiqasiz) kuylay boşlaydi, biroq u öz nolasini oxiriga yetkaza olmay turib, jallodlar tomonidan ayovsiz qatl etiladi.
4Işlab çiqariş
„Dancer in the Dark“ Trierning"Oltin yurak" (Golden Heart) trilogiyasining uçinçi va yakuniy qismi bölib,…

„Dancer in the Dark“ Trierning"Oltin yurak" (Golden Heart) trilogiyasining uçinçi va yakuniy qismi bölib, unga qadar „Breaking the Waves“ (1996) va „The Idiots“ (1998) filmlari suratga olingan edi. Film Yevropa va Şimoliy Amerikadagi 13 mamlakat hamda mintaqa kompaniyalarining xalqaro hamkorligi (kogeografik hamkorlik) asosida işlab çiqarilgan. Rejissyorning oldingi filmlari singari, uşbu kartina ham "Dogme 95" manifestidan ilhomlangan holda, asosan qöl kamerasi yordamida tasvirga olingan. Biroq, undagi zöravonlik sahnalari, tarixiy davr tasviri va kadr orti musiqasining qöllanişi „Dogme“ qoidalariga zid bölgani sababli, loyiha rasmiy ravişda uşbu yönalişdagi film hisoblanmaydi.
Björk bunga qadar deyarli aktyorlik tajribasiga ega bölmagan va suratga oliş jarayonini ruhiy hamda hissiy jihatdan juda oğir keçganini taʼkidlab, boşqa heç qaçon filmlarda suratga tuşmaslikka vaʼda bergan. Şunga qaramay, u keyinçalik „Drawing Restraint 9“ (2005) va „The Northman“ (2022) kartinalarida rollar ijro etdi. Lars von Trier va boşqa ijodkorlar uning uşbu filmdagi çiqişini şunçaki aktyorlik öyini emas, balki rolni „chin dildan his qiliş“ deb baholaşgan. Keyinçalik Björk vaziyatga aniqlik kiritib, kino olamini tark etganini emas, balki umuman aktyorlikka qiziqmagani, uşbu loyihada esa faqat Trier uçun istisno qilganini maʼlum qilgan.
Filmdagi musiqiy sahnalarni tasvirga oliş jarayonini tezlaştiriş (jadvalni qisqartiriş) maqsadida bir vaqtning özida 100 dan ortiq raqamli kameralardan foydalanilgan. Suratga oliş işlari uçun Daniyaning „MY“ sinfi va „T43“ rusumidagi lokomotivlari Amerikaning „Great Northern“ temir yöl kompaniyasi ranglariga böyalgan va keyinçalik dastlabki holatiga qaytarilmagan. Filmning „Selmasongs“ deb nomlangan saundtrek albomi 2000-yil 18-sentabrda „One Little Indian Records“ ovoz yoziş leybli orqali taqdim etilgan. Qöşiqlarni asosan Björk va Mark Bell bastalagan bölib, matnlarning bir qismi Lars von Trier hamda Sjón tomonidan yozilgan. Albomdagi Peter Stormare ijro etgan qismni (trekni) Thom Yorke kuylagan.
Film premyerasi 2000-yil 17-mayda Cannes kinofestivalida bölib ötdi, 8-sentabrda esa Skandinaviya mamlakatlarida namoyiş etila boşladi. Biroq bu mintaqada kartina dastlab kutilgançalik tijoriy muvaffaqiyat qozona olmadi. Xalqaro miqyosdagi filmning kassa yiğimlari 45,6 million dollarga yetdi, şundan 4,2 million dollari AQŞ va Kanada hisobiga töğri keladi. Yaponiyada esa film uç hafta davomida eng köp tomoşabin jalb qilgan kartina bölib qoldi.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB6Franşiza tartibida
2 film
Matn: maqola «Dancer in the Dark» — Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.