Dances with Wolves

Inside everyone is a frontier waiting to be discovered. (Har bir insonda kaşf etilişini kutayotgan çegara bor.)

Lieutenant John Dunbar is about to discover the frontier…within himself. (Leytenant John Dunbar çegarani kaşf etişga tayyorlanmoqda… öz içida.)

AQŞ prokatiga film 1990-yil 21-noyabrda çiqarildi. «Dances with Wolves» juda maşhur böldi va AQŞda prokatda 184 mln dollar, butun dunyo böyiça esa 424 mln dollar yiğdi.

Kutilmagan tarzda «Dances with Wolves» katta maşhurlikka erişdi, tanqidçilar tomonidan eʼtirof etildi va faqat AQŞda 184 million, butun dunyo böyiça esa 424 million dollar kassa yiğdi. 2019-yil holatiga köra, Rotten Tomatoes agregatorida filmning maʼqullaş reytingi 75 ta şarh asosida 83% ni taşkil etgan, örtaça baho esa 10 balldan 7,58 ball bölgan. Metacritic böyiça 20 ta tanqidiy şarh asosida örtaça baho 100 balldan 72 ball. CinemaScore böyiça tomoşabinlar bahosi eng yuqori — «A+» böldi.

«Dances with Wolves» 1990-yilning eng yaxşi önta filmidan biri deb 115 nafar tanqidçi tomonidan, yilning eng yaxşi filmi deb esa 19 nafar tanqidçi tomonidan eʼlon qilindi.

Filmning maşhurligi mahalliy amerikaliklarning obrösini oşirişga ham yordam berdi: sioux xalqi yetakçilari Kostnerni xalqning faxriy aʼzosi sifatida qabul qilişga qaror qilişdi.

Film sioux tilining notöğri talaffuz qilinganligi uçun ham tanqid qilindi, xususan, faqat bitta hind aktyori bu tilning ona tilida sözlovçisi edi. Hindlar huquqlari faoli Russell Means 2009-yilda hind aktyorlari sioux tilida muloqot qilganda jiddiy xatolarga yöl qöyganini aytdi: barça aktyorlar, şu jumladan erkaklar ham, özlarini va boşqalarni ayol jinsida çaqirgan. «Baʼzi hindlar va Kevin Kostner ayollarça gapirardi. Filmni yigitlarim bilan lakota tilida tomoşa qilganimizda, qah-qah urib kuldik». Şunga qaramay, köplab mahalliy amerikaliklar hali ham filmga yaxşi munosabatda. Masalan, San-Fransiskodagi Amerika hindlari kinofestivali taşkilotçisi Michael Smith sioux jamoasida, ayniqsa urf-odatlarga amal qiladigan va qabilalar tarkibida yaşaydigan odamlar orasida film juda yaxşi qabul qilinganini aytdi.

Film liberallar va konservatorlar tomonidan ham salbiy qabul qilindi. Birinçilari asosiy qahramon «oq najotkor» arxetipining tipik namunasi ekanini taʼkidladi, çunki Dunbar tez orada hindular bilan döstlaşadi va «oxir-oqibat ularning asosiy himoyaçisi va najotkoriga aylanadi». Bunday syujet burilişi köplab eski amerikalik filmlarda juda maşhur. Konservatorlarni esa film, ularning fikriça, sioux hindularini uluğlagani va romantiklaştirgani ğazablantirdi, holbuki gap tekisliklarning eng qonxör köçmançi qabilalari haqida borar edi, ekologik himoyaçilar haqida emas.

Şuningdek, filmni pauni vakillarini ataylab stereotipik qonxör yovuzlar sifatida tasvirlagani va sioux hindularini ataylab uluğlagani uçun alohida tanqid qilişdi. Aslida öşa paytda pauniylar siouxʼlarga qaraganda zaif va kam sonli edilar hamda özlari siouxʼlarning tez-tez qilgan hujumlari qurboniga aylanardi.

«Dances with Wolves» eng nufuzli mukofotlarga sazovor böldi va jahon kinematografining oltin fondiga kirdi. 1991-yil 25-martda AQŞning Los-Anjelesida bölib ötgan 63-chi «Oskar» mukofotlarini topşiriş marosimida film ön ikki nominatsiyada nomzod böldi, ulardan yetti tasida ğolib çiqdi — jumladan, eng nufuzli mukofotda — va 1990-yilning eng yaxşi filmi deb tan olindi.

«Oskar» mukofoti — eng yaxşi film, 1990 — Jim Wilson va Kevin Costner

«Oskar» mukofoti — eng yaxşi rejissyorlik, 1990 — Kevin Costner

«Oskar» mukofoti — eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy, 1990 — Michael Blake

«Oskar» mukofoti — eng yaxşi operatorlik ishi, 1990 — Dean Semler

«Oskar» mukofoti — eng yaxşi montaj, 1990 — Neil Travis

«Oskar» mukofoti — eng yaxşi ovoz, 1990 — Russell Williams II, Jeffrey Perkins, Bill W. Benton va Gregory H. Watkins

«Oskar» mukofoti — eng yaxşi film musiqasi, 1990 — John Barry

«Oltin globus» mukofoti — eng yaxşi film, drama, 1990 — Kevin Costner (rejissyor) va Jim Wilson (prodyuser)

«Oltin globus» mukofoti — eng yaxşi rejissyorlik ishi, 1990 — Kevin Costner

«Oltin globus» mukofoti — eng yaxşi ssenariy, 1990 — Michael Blake

Berlin kinofestivalining «Kumuş ayiq» mukofoti — «Eng közga köringan şaxsiy yutuq» — Kevin Costner — prodyuserlik/sahnalaştiriş/rejissyorlik uçun

«Grammy» mukofoti — kino yoki televidenie uçun yozilgan eng yaxşi instrumental kompozitsiya, 1992 — John Barry

AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşining eng yaxşi film va eng yaxşi rejissyorlik mukofotlari, 1990

AQŞ Ssenarist gildiyasining boşqa manbaga asoslangan eng yaxşi ssenariy mukofoti, 1991 — Michael Blake

AQŞ Rejissyorlar gildiyasining közga köringan rejissyorlik hissasi uçun mukofoti, 1991

«Oskar» mukofotiga eng yaxşi erkak roli uçun nomzod — Kevin Costner

«Oskar» mukofotiga eng yaxşi erkak yordamçi roli uçun nomzod — Graham Greene

«Oskar» mukofotiga eng yaxşi ayol yordamçi roli uçun nomzod — Mary McDonnell

«Oskar» mukofotiga eng yaxşi sanʼat rahbari ishi uçun nomzodlar — Jeffrey Beecroft va Lisa Dean

«Oskar» mukofotiga eng yaxşi kostyum dizayni uçun nomzod — Eliza Zamparelli

Britaniya kinoakademiyasining 9 mukofotiga nomzod

Berlin kinofestivalining «Oltin ayiq» mukofotiga nomzod

«Sezar» mukofotiga eng yaxşi xorijiy film uçun nomzod

«Oltin globus» mukofotiga original musiqa (John Barry), drama erkak roli (Kevin Costner), ayol yordamçi roli (Mary McDonnell) uçun nomzod

«Dances with Wolves» AQŞ Kino sanʼati institutining quyidagi reytinglariga kiradi:

1998 — AQŞ kinosining 100 yilligidagi eng yaxşi 100 ta film, AFI böyiça #75

2006 — AQŞ kinosining 100 yilligidagi eng ilhomlantiruvçi 100 ta film, AFI böyiça #59

Filmning ssenariysini Michael Blake özining şu nomli kitobi asosida yozgan.

Dorris Leader Charge South Dakotadagi Sinte Gleska universitetida lakota hind tilini öqitgan, hindlarning dialoglarini şu tilga tarjima qilgan va aktyorlarni şu tilga örgatgan (filmda hind rollarini turli boşqa qabilalardan kelgan haqiqiy hindular ijro etgan). Filmda u sarkarda Ön Ayiqning xotini Çiroyli Qalqon rolini ijro etgan. Amerikalik aktyor va hindlar huquqlari faoli Russell Means taʼkidlaşiça, aktyorlarni tilga örgatiş kulgili holatga olib kelgan va natijada Kevin Costner hamda boşqa baʼzi erkak qahramonlar lakota tilida ayol jinsida gapiradi.

Surat oliş 1989-yil 18-iyulda boşlanib, 23-noyabrda yakunlangan. Filmning katta qismi South Dakotada, asosan Pierre va Rapid City yaqinidagi xususiy rançolarda suratga olingan, bir neçta sahna esa Vayoming ştatida olingan.

Film mahalliy amerikaliklarni öz davrining Gollivud klişelaridan farqli, hayotiy tasvirlagani uçun ajralib turadi.

Lakota qabilasi Kevin Costnerni öz faxriy aʼzolari qatoriga qabul qildi.

2007-yilda AQŞ Kongress kutubxonasi filmni Milliy kinoreyestrga kiritdi.