Death Race (2008) — Pol W. S. Andersonning öz ssenariysi asosida suratga olgan amerikalik antiutopik boevigi. Bu film 1975-yildagi «Death Race 2000» filmining qayta işga tuşirilgan versiyasi (rebut) hisoblanadi. Boş rollarda Jason Statham, Tyrese Gibson, Ian McŞane va Joan Allen iştirok etgan.
Film 2008-yil 22-avgustda ekranlarga çiqdi va tanqidçilardan aralaş baho oldi.
Şundan söng bu seriyadan uçta videofilm çiqarildi: «Death Race 2: Frankenstein Lives», «Death Race 3: Inferno» va «Death Race 4: Beyond Anarchy».
1Rollarda
Jason Statham, Joan Allen, Tyrese Gibson
2Syujet
2012-yilda global iqtisodiy inqiroz yuz berdi. Undan kelib çiqqan ommaviy işsizlik misli körilmagan…
2012-yilda global iqtisodiy inqiroz yuz berdi. Undan kelib çiqqan ommaviy işsizlik misli körilmagan jinoyatçilik tölqinini keltirib çiqardi. Qamoqxonalar xususiy korporatsiyalar nazoratiga ötdi va endi öz mablağlarini mustaqil ravişda topmoqda.
Qamoqxonalardan biri, «Terminal» (ingl. Terminal), orolda joylaşgan bölib, AQŞ dagi eng yirik media holdingi «Weyland International»ga tegişli. Qamoqxonani direktor Hennessy boşqaradi; u ham qamoqxona boşliği, ham korporatsiya kuzatuvçisi hisoblanadi. Kompaniyaning asosiy daromadini «Death Race» reallik-şousi keltiradi: mahkumlar qamoqxona içidagi maxsus trassada poyga ötkazişadi. Beş marta ğolib bölgan kişiga mukofot — erkinlik.
Poygalardan birida fаvorit va tomoşabinlarning sevimlisi Frankenstein halok böladi; u poygalar boşlanganidan beri iştirok etib kelardi. Tomoşabinlarni yöqotişni istamagan Hennessy Frankensteinning yaralanib, şifoxonada yotganini eʼlon qiladi, özi esa uning örniga yangi odam izlay boşlaydi. Frankenstein niqob bilan çiqqanligi sababli, nomzodga qöyiladigan yagona talab — yuqori haydaş mahorati.
Bankrot bölgan zavoddan işdan böşatilgan sobiq NASCAR poygaçisi Jensen Ames bir kuni uyida niqobli odamni uçratadi. U Amesning xotinini öldiradi, Amesni uyqu dori bilan uxlatadi va unga qonli piçoqni qölga tutqazadi. Politsiya Jensenni qotillikda ayblab hibsga oladi va uni «Terminal»ga yuboradi. Uç karra çempion bölgan poygaçi Jensen Ames qilmagan qotilligi uçun qamaladi. Tuzatuvçilar uni ozod qiliş örniga, eng xavfli jinoyatçilar bilan birga qonli musobaqada qatnaşişga majbur qiladi. Ğayritabiiy avtomobil boşqaruvçisi sifatida, avtomatlar, olov purkagiçlar va granatomyotlar bilan jihozlangan maşinada bu jasur odam yölidagi hamma narsani vayron qiladi va Yer yuzidagi eng tomoşabop omon qoliş poygasida ğolib bölişga harakat qiladi.
Hennessy Amesga bitim taklif qiladi: u Frankenstein niqobi ostida yana bir poyga ötkazadi va buning evaziga erkinlikka çiqadi. Şu bilan birga, boşqa poygaçilar niqob ostida boşqa odam yaşiringanini bilişmaydi va Amesga nisbatan juda agressiv harakat qilişadi.
Poyga qoidalari sodda: ğalaba qozoniş uçun eng köp raqiblarni yöq qilgan holda finişga yetib boriş kerak. Maşinalar öt qurollari, tutun pardasi, moy purkagiç, napalm va boşqa moslamalar bilan jihozlangan. Ulardan foydalaniş faqat taşkilotçilarning ruxsatidan keyin, belgilangan belgilarga ötilganda amalga oşiriladi: «Qalqon» — himoyani faollaştiriş, «Qiliç» — qurolni faollaştiriş, «Boş suyagi» — tösiqni faollaştiriş. Maşina ekipaji — haydovçi va marşrutni biladigan, haydovçining buyruği bilan qurolni yoquvçi şturman.
Poyga davomida Ames raqiblaridan biri Paçenkoni tanib qoladi: u xotinining qotili, uning körsatadigan «otiş» imosi şundan dalolat beradi. Ames, şuningdek, qotilning qölida qamoqxonada işlatiladigan GPS-navigatorli bilaguzuk borligini eslaydi. Poygaçi şunçalik hayratga tuşadiki, Frankenstein poyganing birinçi bosqiçini oxirgi bölib tugatadi.
Ğazablangan Ames qamoqxona boşliğining oldiga boradi va poygada qatnaşişdan boş tortişini aytadi. Qamoqxona boşliği qotillikni uyuştirganini inkor etmaydi, lekin Amesga qabul qilingan oilasidagi qizining suratini körsatadi. Qizi uçun Ames poygada qatnaşişga rozi böladi.
Maşinani taʼmirlaş paytida u Paçenkoni köradi va uning garajiga boradi, u yerda butun pit-stop jamoasi bilan jangga kirişadi. Paçenko Amesning xotinini Hennessyning buyruğiga köra öldirganini tan oladi. Jangçilarni qamoqxona qöriqçilari elektroşokerlar yordamida ajratadi.
Poyganing ikkinçi bosqiçi boşlanişidan oldin Ames şturmani Keysʼdan Frankenstein haqiqatda qanday halok bölganini söraydi. Keys Hennessyning buyruğiga köra, tomoşabop poygalar uçun maşina himoyasini öçirib qöyganini tan oladi.
Poyga davomida Ames Paçenkoning maşinasini urib tuşiradi, söng uning böynini sindiradi. Şu bilan u poyga taşkilotçilariga qarşi çiqadi.
Şu bilan syurpriz tugamaydi. Poyganing navbatdagi aylanasida ulkan yuk maşinasi paydo böladi: u kuçli pulemyotlar va qalin zirh bilan jihozlangan bölib, Hennessy uni «Dreadnought» deb ataydi. Zirhli yuk maşinasi hamma bilan poygalaşadi va boşqa iştirokçilarning maşinalarini yöq qiladi.
Ames radio orqali «Pulemyotçi Joe» bilan birgalikda harakat qilişga kelişib oladi va ular birgalikda «Dreadnought»ni tösiqqa urib, işdan çiqarişga muvaffaq bölişadi. Natijada poyganing ikkinçi bosqiçi oxiriga kelib, faqat ikkita maşina qoladi.
Ozodlikka erişa olmasligini tuşungan Ames özi harakat qilişga qaror qiladi. U Frankensteinning yagona raqibi bölgan, «Pulemyotçi Joe» laqabli Jozef Meyson bilan kelişadi.
Poyganing yakuniy bosqiçidan oldin qamoqxona qöriqçilari Amesning maşinasiga mina örnatadi, bu minani kerakli payt portlatib, avariya taassurotini yaratiş maqsadida. Hennessy ozod qiliş hujjatlarini imzolab, öz halolligini körsatiş uçun ularni Amesga topşiradi. Poyga davomida Ames va Meyson raqobatni körsatişadi va qulay payt kutişadi. Ular kelişganda Meyson otadi, ammo Amesga emas, balki yonidan ötkazib yuboradi va tösiqni teşib ötadi.
Ames va Meyson teşikdan ötib, qamoqxonadan çiqib ketişadi. Hennessy Amesning maşinasidagi portlovçi qurilmani işga tuşirişga urinadi, lekin portlaş röy bermaydi, çunki Frankenstein jamoasining mexaniklari bombani olib taşlab, zararsizlantirişgan.
Ames qamoqxona boşliği qurollarni öçirib qöyişini bilganidan, asosiy bakdan taşqari, zaxira bak — yarim gallon yonilği bilan tayyorlangan syurpriz qöygan edi. Asosiy bakni u quvğin tomon «otib yuboradi» va politsiya maşinalari qatorini portlatadi. Şundan söng Hennessy vertolyotlarni havoga kötaradi.
Ames va «Pulemyotçi Joe» turli yönalişlarga tarqalib ketişadi. Hennessy Frankenstein maşinasini quvişga buyruq beradi. Ames maşinadan sakrab tuşib, yaşirinadi, Keys esa niqob kiyib, qöriqçilarga taslim böladi va ularga qöşimça vaqt beradi. Bundan oldin u Amesga Hennessy uning ozod qiliş hujjatlarini allaqaçon imzolaganini aytadi.
Poygaçilar poyezdga sakrab çiqib, kiyimlarini almaştirişadi.
Şu orada qöriqçi qamoqxona boşliğiga yaxşi xabar olib keladi. Şou barça rekordlarni yangilamoqda. Oxirgi çiqiş 70 million kişi tomonidan tomoşa qilingan. Hatto taşkilotçilarga sovğalar kela boşlagan. Sovğa qutisini oçgan Hennessy öşa portlovçi qurilmani köradi — uni uning buyruği bilan Amesning maşinasiga joylaştirişgan edi. Bombani Murabbiy laqabli mexanik yuborgan. Poyga taşkilotçilarining minorasida kuçli portlaş yuz beradi.
Hennessy halok bölgaç, Ames va Keys qonun oldida toza bölib qolişadi.
Oradan olti oy ötgaç, «Pulemyotçi Joe» va Ames Meksikada maşinalarni taʼmirlaşmoqda. Jensen kiçkina qizini tarbiyalamoqda. Ozod bölgan Keys ularning oldiga keladi va ehtimol, şu yerda qoladi.
3Işlab çiqariş
Garçi şarhlarda va marketing materiallarida film 1975-yildagi «Death Race 2000» filmining qayta işga…

Garçi şarhlarda va marketing materiallarida film 1975-yildagi «Death Race 2000» filmining qayta işga tuşirilgan versiyasi yoki remeyki sifatida tilga olinsa-da, DVD ga qöşilgan şarhda rejissyor Pol W. S. Anderson filmni prikvel sifatida qabul qilişini aytgan. Biroq bu haqiqatga mos kelmaydi, çunki asl film voqealari 2000-yilda, qayta işga tuşirilgan versiya voqealari esa 2012-yilda röy beradi.
Remeyk 2002-yildan beri işlab çiqilayotgan edi, ammo erta ssenariylarning maʼqullanmagani sababli loyiha keçiktirildi, keyin esa Paramount Pictures va Tom Cruise hamda Paula Wagner prodyuser tandemi örtasidagi nizo sababli töxtatildi (Wagner filmda Cruise iştirokisiz prodyuser bölgan). «Death Race»ni Universal Studios sotib oldi va Anderson loyihaga yana rejissyor hamda ssenariy muallifi sifatida qöşildi.
Suratga oliş 2007-yil avgust oyida Monrealda boşlandi.
Filmning byudjeti 45 million dollarni taşkil etdi.
4Prokat
Film 2008-yil 22-avgustdan 16-oktabrgaça prokatda böldi; bir vaqtning özida eng köp, 2586 ta kinoteatrda…
Film 2008-yil 22-avgustdan 16-oktabrgaça prokatda böldi; bir vaqtning özida eng köp, 2586 ta kinoteatrda namoyiş etildi. Birinçi dam oliş kunlarida 12 621 090 dollar yiğib, bu körsatkiç böyiça uçinçi örinni egalladi. Prokat davomida dunyo böylab 76 014 335 dollar yiğildi (yil yakunlari böyiça 72-örin), şundan 36 316 032 dollari AQŞ hissasiga töğri keldi (yil yakunlari böyiça 79-örin).
5Tanqid
Film tanqidçilardan aralaş baho oldi. Rotten Tomatoes şarh agregatori filmga 159 tanqidçi şarhlari asosida 42…

Film tanqidçilardan aralaş baho oldi. Rotten Tomatoes şarh agregatori filmga 159 tanqidçi şarhlari asosida 42 % reyting bergan, örtaça baho 10 ballik şkalada 4,79. Saytning tanqidiy konsensusida şunday deyilgan: «Maʼnosiz, şafqatsiz va şiddatli Death Race — bu böş bekorçilikdan boşqa narsa emas». Birinçi dam oliş kunlarida CinemaScore tomonidan söralgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça şkalada örtaça «B+» baho berişgan.
San Francisco Chronicle gazetasidan Peter Hartlaub filmni «öylamasdan yasalgan va jiddiy buzib körsatilgan remeyk» deb atadi. New York Daily News gazetasidan Elizabeth Weitzman filmga törtdan yarim yulduz berdi, uni «axlat» deb atadi va şunday dedi: «Quvğinlar juda qiziq, lekin eski yaxşi vayronagarçilik hissi bilan qaraş uçun boşqa heç narsa yöq: na syujet, na personaj, na aktyorlik. Ammo u içki reaksiyalarni juda yaxşi uyğotadi».
6Prikvellar va davomi
Filmdan keyin ikkita prikvel çiqdi: «Death Race 2: Frankenstein Lives» va «Death Race 3: Inferno». Ikkalasi…
Filmdan keyin ikkita prikvel çiqdi: «Death Race 2: Frankenstein Lives» va «Death Race 3: Inferno». Ikkalasi ham bu filmdan oldin sodir böladi va Janubiy Afrikada suratga olingan. Filmlarni Roel Reine suratga olgan, prikvellarda esa Luke Goss, Tanit Phoenix, Danny Trejo va Wing Rames iştirok etgan. Törtinçi film birinçi filmning davomi bölib, «Death Race 4: Beyond Anarchy» deb nomlangan.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB8Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Смертельная гонка» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.



