Desyat Negrityat

Bir-birini oldin heç qaçon körmagan bir neça kişi yakka tartibdagi Negr oroliga keladi. Ular orasida nafaqadagi harbiy, şifokor, öqituvçi, politsiyaçi, sudya va keksa xonim bor — turli ijtimoiy qatlamlardan kelgan odamlar. Köpçilik taklifnoma bilan kelgan, uni unçalik yaqin bölmagan tanişning nomidan yuborişgan, va barça hollarda taklif qiluvçining boş harflari — A. N., familiyasi esa — Ouen.

Kelgaç, ular hayron bölib, taklifnoma yuborgan egasining orolda yöqligini, uyda esa kimning yollagani haqida tasavvurga ega bölmagan xizmatkorlar xöjayinlik qilayotganini aniqlaşadi. Ob-havo buzilgani sababli materik bilan aloqa uziladi; ularni olib kelgan qayiq qaytmaydi. Kelganlar vaziyat oydinlaşgunça kutişga qaror qilib, uyda joylaşadilar.

Birinçi birgalikdagi tuşlikda notaniş ovoz har bir hozir bölganni bir yoki bir neça kişining öldirişda ayblaydigan ayblovni öqiydi. Maʼlum bölişiça, ovoz parda orqasida turgan gramofondan çiqqan, murojaat esa «Oqqu qöşiği» deb nomlangan ğalati plastinkaga yozilgan. Yozuvni xöjayinning yozma körsatmalariga binoan xizmatkor işga tuşirgan; xizmatkorlar — er-xotin — ayblanuvçilar orasida ham. Hammani dahşat bosadi; kapitan Filipp Lombardddan boşqa heç kim özi haqida aytilganlar töğri ekanini tan olişni istamaydi, lekin nomaʼlum şaxsning xabardorligi hayratlanarli.

Söngra mehmonlardan biri, Marston, viski içgaç, ölik holda yiqiladi. Içimlik zaharlangani aniq. Oradan biroz vaqt ötgaç, tovoqda turgan önta negrityat haykalçasidan biri yöqolgani maʼlum böladi. Mehmonlar barça yotoqxonalarda devorga önta negrityat haqida bolalar sanoği yozilgan lavha osilganini eslaşadi; ular turli yöllar bilan birin-ketin halok bölişadi. Va ular orolga taklif qilgan odamning familiyasi va boş harflari — A. N. Ouen — Nomaʼlum (ingl. Unknown) degani ekanini tuşunişadi.

Sanoq matniga köra, birinçi negrityat «böğilişi» kerak edi. Oradan biroz vaqt ötgaç, missis Rojers vafot etadi (uyqusida ölgan), söngra general Mak-Artur (sayrdan qaytmagan). Har bir keyingi halok böluvçi sanoqning navbatdagi misrasiga mos ölim bilan öladi. Har bir ölimdan söng tovoqdan yana bitta haykalça yöqoladi. Hammaning fikriça, orolda odamlarni yöq qilişga qaror qilgan ruhiy kasal yurgan. Orolni qidiriş heç narsaga olib kelmaydi. Mehmonlarga qotil ulardan biri ekani ayon böladi. Odamlar halok bölgani sayin, özaro şubhalar kuçayadi. Asta-sekin barça aytilgan ayblovlarning töğri ekani maʼlum böladi. Orolga aldab keltirilgan har bir kişi kamida bir kişining ölimida aybdor bölgan va buning uçun hali jazo olmagan.

Ularning heç biri haqiqiy qotil kim ekanini bilmagan, faqat qotilning özi, sudya Uorgreyv bundan mustasno. U haqiqiy adolatni, jumladan öz ustidan ham, amalga oşirişga qaror qilgan va buni aniq rejalaştirilgan tarzda bajargan.