«Devdas» (hind tilida देवदास, urdu tilida دیوداس, ingl. Devdas) — Bimal Roy rejissyorligida 1955-yilda Hindistonda suratga olingan, asli hind tilidagi qora-oq badiiy dramatik film. Bengal yozuvçisi Şarat Çandra Çatterji (Sarat Çandra Çattopadhyay nomi bilan ham tanilgan) ning şu nomli romani asosida yaratilgan.
1Rollarda
Dilip Kumar, Roma Dasgupta, Vyjayanthimala
VyjayanthimalaaktyorIIftekharaktyor2Syujet
Bengaliyaning gözal qişloq hududlaridan birida, zamindar (yer egasi) Narayan Mukherjining öğli Devdas bilan…
Bengaliyaning gözal qişloq hududlaridan birida, zamindar (yer egasi) Narayan Mukherjining öğli Devdas bilan ularning qöşnisi Nilkanth Çakravartining qizi Parvati (Paro) örtasidagi umidsiz muhabbat fojiasi röy beradi. Ikkalasi ham braxman kastasiga mansub, ammo kasta va boylik jihatidan Parvatining oilasi pastroq mavqeda turadi. Devdas va Parvati bolaligidan birga ösgan, ammo turmuş qurişga qaror qilişganda Devdasning otasi qarşi çiqadi va öğlini oliy maʼlumot oliş uçun Kalkuttaga jönatadi, şu tariqa oşiqlarni ajratişga urinadi.
Devdas yöqligida Parvatining ota-onasi qizlarini özidan ança katta, bolali beva boy zamindarga turmuşga berişga tayyorlanadi. Parvatining turmuşga çiqayotganini bilgan Devdas qişloqqa şoşiladi va töyni töxtatişga urinadi, ammo muvaffaqiyatsiz böladi. Parvati u bilan qoçişga tayyor, ammo Devdas buni rad etadi. Şunda Parvati tunda uydan çiqib, Devdasning oldiga keladi va uni qörqoqlikda ayblaydi. Parvatining iloji yöq: uyga qaytib, ota-onasining irodasiga böysunişi va ularning tanlagan kişisiga turmuşga çiqişi kerak böladi.
Devdas Kalkuttaga qaytadi, u yerda dösti Çunilal uni gözal va irodali kurtizanka Çandramukhi bilan taniştiradi. Devdas köp içişni boşlaydi va oğzida doim Çandramukhini bunday ayolni yomon körişini aytsa-da, maʼnaviy yordam uçun unga qaytib kelaveradi. Çandramukhi Devdasga oşiq bölib qoladi. Devdas Parvatini yana bir marta, otasining dafn marosimi uçun qişloqqa kelganida uçratadi. Parvati Devdasdan içişni taşlaşni iltimos qiladi. Devdas töğridan-töğri javob berişdan qoçadi va buning örniga ölim oldidan albatta uning oldiga kelib, oxirgi marta körişga vaʼda beradi.
Devdas Kalkuttaga qaytib, alkogolizm botqoğiga botib ketadi. Çandramukhi kurtizankalik kasbini tark etib, Devdasni alkogolizmdan qutqarişga intilib, uning ğamxörligiga ötadi. Bir muddat Devdas içişni töxtatadi va butun Hindiston böylab sayohatga çiqadi.
Yaqinlaşib kelayotgan ölimini his qilgan Devdas bir keça işonçli xizmatkori Dharamdasni poyezdda qoldirib, yaşirinça qoçadi, Parvati yaşaydigan Manikpur stansiyasida tuşib, uning oldiga oxirgi marta körişiş uçun boradi. Devdas Parvatining uyi yonidagi daraxt tagida sekin va azobli ölim bilan vafot etadi, Parvati esa uni körişga ulgurmaydi.
3Suratga oliş guruhi
Rejissyor va prodyuser: Bimal…
Rejissyor va prodyuser: Bimal Roy
Ssenariy: Rajinder Singh Bedi, Nabendu Ghoş, Şarat Çandra Çattopadhyay
Operator: Kamal Bose
Kompozitor: Saçin Dev Burman
Qöşiq matnlari: Sahir Ludhianvi
Qöşiqlarni ekran ortidan ijro etganlar: Lata Mangeşkar, Asha Bhosle, Mohammed Rafi, Manna Dey, Geeta Dutt, Talat Mahmood, Mubarak Begum, Uşa Mangeşkar, xor.
4Mukofotlar va nominatsiyalar
Filmfare…

Filmfare Awards:
Eng yaxşi erkak roli — Dilip Kumar
Eng yaxşi yordamçi erkak roli — Motilal
Eng yaxşi yordamçi ayol roli — Vyjayanthimala (mukofotdan voz keçgan. Bu hind kinosi tarixidagi yagona va birinçi holat edi. Aktrisa öz qahramonini ikkinçi darajali deb hisoblamagan va uning ahamiyati Suçitra Senning qahramoni bilan teng ekanini aytgan).
Milliy kino mukofoti:
Hind tilidagi uçinçi eng yaxşi badiiy film uçun faxriy yorliq (Bimal Roy).
Karlovy Vary xalqaro kinofestivalida (Çexiya) «Kristall globus» mukofotiga nominatsiya.
5Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Девдас (фильм, 1955)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.