Dilwale Dulhania Le Jayenge

«Öğirlanmagan kelin» (hind tilida दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे, Dilwale Dulhania Le Jayenge, sözma-söz: «Haqiqiy sevgan kelinni olib ketadi» yoki «Jasur yurak kelinni özi bilan olib ketadi») — Hindistonning romantik komediyasi. Rejissyor-debyutant Adità Çopra va prodyuser Yaş Çopra. Film 1995-yil 20-oktabrda asl hind tilida prokatga çiqqan. Boş rollarda Şaxrux Xon va Kajol. Bu Çopra va Xonning «Hayot qörquv ostida» filmidan keyingi ikkinçi birgalikdagi filmi. «Öğirlanmagan kelin» 10 ta Filmfare Awards mukofotini (öşa davr uçun rekord) va Hindistonning Milliy kino mukofotini qölga kiritdi. Film yilning eng köp daromad keltirgan filmi böldi va Bollivudning eng muvaffaqiyatli filmlaridan biriga aylandi. Jahon prokatida 19 mln AQŞ dollari yiğdi hamda «barça zamonlarning bloksbasteri» maqomini oldi. Film kinoteatrlarda 1000 dan ortiq hafta (deyarli 20 yil) namoyiş etildi. Oxirgi seans 2015-yil 19-fevralda bölib ötdi.

Rejissyor: Adità Çopra

Prodyuserlar: Yaş Çopra, Pamela Çopra, Udai Çopra, Maxen Vakil

Ssenariy mualliflari: Adità Çopra, Javed Siddiki

Operator: Manmoxan Singx

Rassomlar: Şarmişta Roy (boş rassom), Maniş Malxotra (kostyumlar böyiça), Karan Joxar (kostyumlar böyiça)

Montajçi: Keşav Nayidu

Xoreograflar: Sarojj Xon, Fara Xon («Ruk Ja O Dil Deewane» raqami)

Yaş Çopra rejissyorlik debyutini öğli Adità Çopraga topşirişga qaror qildi. Adità Çopra bundan oldin otasining yordamçi rejissyori va prodyuseri bölib işlagan. Adità Çopra filmni butunlay öz didiga tayanib suratga oldi. Yaş Çopra rejissyorlikka aralaşmadi va suratga oliş tugaguniga qadar asosiy qismlarni körmadi.

Film Hindiston diasporasi hayotini kötargan va Ğarbdagi janubiy osiyolik diasporalarga möljallangan birinçi filmlardan biri böldi. Keyinçalik köplab filmlar şu yönalişni davom ettirdi: «Aldangan umidlar» (1997), «Qayğuda ham, quvonçda ham» (2001), «Ertaga böladimi yoki yöqmi?» (2003), «Salom Namaste» (2005), «Heç qaçon “xayr” demang» (2006).

Dastlab rejissyor Adità Çopra boş rolga Tom Kruzni taklif qilişni öylagan edi, çunki u hind-amerika filmini xohlagan. Lekin otasi çet ellik yulduzni taklif qilişni istamay, uni bu fikridan qaytargan. Çopra boş rolni Sayf Ali Xonga taklif qilgan, lekin u rad etgan. Şundan söng Çopra Şaxrux Xonni tanlagan. Xon ham avvaliga filmning romantik xarakteri tufayli qiziqmagan. Oxir-oqibat Çopra uni köndirgan, şundan beri Xon unga minnatdorçilik bildirişdan töxtamaydi. Ayol boş rolga Çopra Kajolni taklif qilgan. Bundan oldin aktyorlar «Ölim bilan öyin» (1993) va «Karan va Arjun» (1995) filmlarida birga işlagan edi.

Birinçi bölib Kajol iştirokidagi sahna «Na Jaane Mere» («Ho Gaya Hai Tujhko To Pyar Sajna») qöşiği uçun suratga olingan. Qahramonlarning Yevropa böylab sayohati sahnalari asosan Şveysariyada suratga olingan: jumladan Zanen şahrida (temir yöl stansiyasi va köprikdagi sahnalar), Montbovon şahrida (çerkovdagi sahna) va Gştad qişloğida («Zara Sa Jhoom Loon Main» qöşiği sahnasi). Köpgina sahnalar Londonda va Hindistonda suratga olingan.

Dastlab xoreograf Sarojj Xon edi, lekin Çopra bilan kelişmovçiliklar tufayli suratga oliş oxirida uning örniga Fara Xon taklif qilingan. Fara Xon «Ruk Ja O Dil Deewane» raqamini sahnalaştirgan. Film rassomi Şarmişta Roy edi, kostyumlar uçun esa Maniş Malxotra Karan Joxar yordamida javob bergan.

Filmning nomi (Dilwale Dulhaniya Le Jayenge) aktrisa Kiron Xer tomonidan taklif qilingan va 1974-yilgi «Majburiy soxta kuyovlar» filmidagi «Le Jayenge Le Jayenge» qöşiğidan olingan. Filmning rejissyori Aşok Roy va prodyuseri N. N. Sippi edi. Şaxrux Xonning qahramoni butun film davomida şu qöşiqning qisqa parçalarini kuylaydi. «Öğirlanmagan kelin» qöşiq tomonidan «taklif qilingan» yagona nomga ega film hisoblanadi.

Suratga oliş tugagaç, Çopra kinematografiyada Gollivud uslubidagi işlab çiqariş jarayoni haqida hujjatli film suratga oldi. Bunday narsa hind kino sanoatida avval qilinmagan edi. «The Making of DDLJ» nomli bu hujjatli film premyerasidan ikki kun oldin Doordarşan kanalida körsatilgan. «Öğirlanmagan kelin» Yash Raj Films kinostudiyasida suratga olingan birinçi bollivud filmi böldi. Film öşa paytda Hindistonda butunlay yangi bölgan Dolby Digital 5.1 ovozi bilan çiqarilgan.

All Music saytining muallifi Bhasker Gupta saundtrekni Jatin va Lalitning karyerasidagi eng yaxşisi deb yozgan va uni Hind kinosidagi beşinçi saundtrek tölqinining boşlanişi deb atagan.

Albom 1995-yil 25-iyulda çiqarilgan va öşa yilning eng köp sotilgan bollivud saundtreki bölgan. «Planet Bollywood» röyxatida u barça zamonlarning 100 ta eng buyuk bollivud saundtreklari orasida 6-örinni egallagan. 2005-yilda Osiyo tarmoği BBC ning onlayn ovoz beriş natijasida u barça zamonlarning hind saundtreklari röyxatida birinçi örinda turgan.

Uşbu filmdagi «Mehndi Laga Ke Rakhna» töy qöşiği hitga aylangan. U hozirgaça töylarda, ayniqsa janubiy osiyolik diasporalarda ijro etiladi.

«Öğirlanmagan kelin» dunyo böylab tanqidçilardan ijobiy şarhlar va tomoşabinlar orasida muvaffaqiyat qozondi. Hindistonda prokatda 1,06 mlrd INR (17 000 000 AQŞ dollari) va xorijda 160 000 000 INR (2 600 000 AQŞ dollari) yiğib, u Hindistonda yilning eng köp daromad keltirgan filmi va 1990-yillardagi ikkinçi eng köp daromad keltirgan film böldi («Sen men uçun kimsan?» filmidan keyin). Oxir-oqibat u barça zamonlarning eng yirik hind bollivud hitlaridan biriga aylandi. Inflyatsiyani hisobga olganda, «Öğirlanmagan kelin» hind tilidagi eng köp daromad keltirgan filmlar beştaligiga kirişi taxmin qilinadi.

Allmovie saytidan Tom Vik şarhida şunday yozgan: «Juda yoqimli film. Oddiy syujetli uç soatlik filmning har bir daqiqasini yoqimli qilişi kamdan-kam uçraydi». Salon.com saytidan Çarlz Teylor şunday deb yozgan: «Film ham agressiv, ham nozik, ham qattiq, ham nafis, ham elegant, ham sodda; anʼanaviy klişelarni zamonaviylik bilan mohirlik bilan birlaştiradi. Menimça, bu janrning klassikasi». Planet Bollywood saytidan Avinaş Ramçandani filmga 10 balldan 9 ball qöygan va «Adità Çopra şunday film suratga olganki, uni uzoq yillar tomoşa qilişadi», deb yozgan. Bu fikr 2014-yil oxirida qayd etilgan, filmning kamida 1000 hafta (19 yildan ortiq) uzluksiz prokatda bölişida öz tasdiğini topdi. Anupama Çopra filmni «Barça zamonlarning 20 ta eng yaxşi hind filmi» röyxatiga kiritgan va şunday deb yozgan: «Ehtimol, patriarxal anʼanalarni zamonaviylik bilan mohirlik bilan birlaştirgani tufayli film barça tomoşabinlarga — hind diasporasiga ham, mahalliy tomoşabinga ham — yoqadi. Yoki ehtimol, bu Şaxrux Xon va Kajol ekran juftligining sehridir». 2004-yilda «Hind kinosi» doirasida AQŞ böylab gastrol paytida film «hind kinosining qiyofasini özgartirgan» deb atalgan. Şu yili The Malay Mail gazetasidan Meor Şariman «Bollivudga qiziqqan har bir kişi bu filmni körişi kerak», deb yozgan.

«Öğirlanmagan kelin» «1001 ta film, uni albatta köriş kerak» röyxatiga kiritilgan uçta hind tilidagi filmdan biri («Hindiston onasi» va «Devor» filmlari bilan birga). U Britaniya kino institutining «Barça zamonlarning eng yaxşi hind filmlari» röyxatida 12-örinni egallagan va Hindistonning prokat röyxatiga kiritilgan «Hind kinosining barça zamonlardagi eng yirik bloksbasterlari» röyxatida turibdi.

Hindistonning Milliy kino mukofoti (1997)

Foydali köngiloçar maqsadda yaratilgan eng yaxşi ommabop film (Yaş Çopra, prodyuser)

41-chi Filmfare Awards marosimi (1996)

Bu kartina öz syujeti va uslubiga köplab taqlidlar tuğdirdi, asosan 1990-yillarda.

Yash Raj Films kinostudiyasi ilgari öz filmlarining item-raqamlari uçun Hindistondan taşqaridagi lokatsiyalardan foydalanişi bilan maşhur edi. Bu film syujetlarda Çet elda yaşovçi hind diasporasini körsatiş tendensiyasini yaratdi. Aynan çet el boşqa filmlar syujetining bir qismiga aylandi. Bu film, şuningdek, boş qahramonlari Hindistondan taşqarida yaşovçi hindlar bölgan birinçi hind bloksbasteri böldi. Bu diaspora kino bozorini sanoat uçun hayotiy daromad manbai sifatida şakllantirişga yordam berdi. Bu bozor Hindiston kino bozoriga qaraganda xavfsizroq moliyaviy investitsiya hisoblangan.

Boş qahramonning harakatlanayotgan poyezdga ulguriş uçun yugurgani va qahramonning unga qöl çözgani kalit sahna «Qaçon uçraşdik», «Şaxsiy qöriqçi», Çalo Dilli, «Bu jinni yoşlar» va «Çennay ekspressi» filmlarida takrorlangan. Şuningdek, «Slamdog millioner» filmida ham poyezd bilan öxşaş sahna va originaldagi öşa vokzalda «Jai Ho» qöşiğiga raqs sahnasi bor.

«Öğirlanmagan kelin» mamlakatda va dunyoda eng uzoq namoyiş etilgan film böldi. U hozirgaça Maratha Mandi kinoteatrida körsatilmoqda. Bu «Qasos va qonun» filmining rekordini yangiladi (u Minerva kinoteatrida beş yil davomida körsatilgan), «Buyuk Muğul» filmi esa uç yil davomida namoyiş etilgan. Tomoşabinlar orasida filmni 50 yoki undan köp marta körgan odamlar tez-tez uçraydi, lekin ular hamon qarsak çalişadi, ruhlantirişadi, dialoglarni aytişadi va qöşiqlarga qöşilişadi. Bu AQŞ da eng uzoq namoyiş etilgan film bölgan «Rocky Horror Picture Show» (Rokki Xorror şousi) bilan soliştiriladi.

2006-yilda filmning suratga oliş guruhi aʼzolari Mumbaydagi Şveysariya Boş konsulligi va Şveysariya turizm vazirligi tomonidan keçki ovqatga taklif qilindi. Ular filmning çiqqanidan beri 500-haftasini nişonlaşdi. 2010-yilda Yash Raj Films studiyasi Hindiston va Şveysariya sayohat agentliklari örtasida «YRF Enchanted Journey» deb nomlangan turpaket töğrisida şartnoma imzoladi. Bu paket Şveysariyaga taşrif buyuruvçilarga Yash Raj filmlari, jumladan «Öğirlanmagan kelin» uçun işlatilgan suratga oliş joylarini köriş imkonini beradi.

2011-yil boşida kinoteatrlar ish taşlaşi filmning uzluksiz namoyişiga tahdid solganda, prodyuser Yaş Çopra kinoteatr egalari bilan boğlanib, ular namoyişni davom ettirişlarini söradi. U filmning 1000-haftagaça yetib borişiga umid qilgan va bu 2014-yil dekabrida amalga oşirildi.

Bu munosabat bilan Şaxrux Xon, Kajol va rejissyor Adità Çopra 12-dekabrda kinoteatrda muxlislar bilan jonli suhbatda va rasmiy tadbirda qatnaşdilar. Şu kuni ular Adità Çopra yozgan film yaratilişi haqidagi sovğa naşrini çiqardilar. Film 1009-haftada namoyişni tugatdi, lekin bir muddatdan söng uni qayta tiklaşga qaror qilindi.