Dirty Harry

Yadro sinovi haqida qarang: Upşot-Knothole Harry

«Dirty Harry» (ingl. Dirty Harry) — Clint Eastwood boş rolda ijro etgan, rejissyor Don Siegel suratga olgan va 1971-yilda AQŞ ekranlariga çiqarilgan amerikan badiiy filmi. U janrning keyingi ön yillik qiyofasini belgilab berdi va törtta davomga asos böldi.

2012-yilda bu film Amerika Qöşma Ştatlarining Milliy kinoreestriga kiritildi.

Clint Eastwood finalga qatʼiyan qarşi çiqdi, unda Garri öz politsiya nişonini yulib olib, Çayonning jasadi suzib ketayotgan daryoga taşlaydi. Bu imo-işora rejissyor tomonidan öylab topilmagan, balki 1952-yildagi «High Noon» filmidan köçirilgan, ammo u yerda u mutlaqo boşqa maʼnoga ega edi. Eastwood hatto uç kunlik ish taşlaşni eʼlon qildi, rejissyorni işontirişga urinib, Dirty Harry bunday qila olmaydi, çunki uning uçun ish — bu hammasi, degan fikrni bildirdi.

Boş qahramon tanqidçilar va tomoşabinlardan köplab ğazabli javoblarga sazovor böldi: politsiyaçi liberallarga, negrlarga va xippilarga oçiqdan-oçiq nafrat bildirardi. Şu sababli bir yarim yildan söng ekranga çiqqan davomda mualliflar tomoşabinlarga butunlay boşqa Garrini körsatdilar: noqonuniy ish usullari uçun u lavozimidan tuşirildi va boşqa bölimga ötkazildi, yakunda esa sudsiz va tergovsiz öldirişga haqli deb hisoblovçi odamlarni va özboşimçalikni foş etuvçi olovli nutq sözlaydi.

Amerika kinoinstituti:

AFI böyiça 100 yil içidagi eng sarguzaşt amerikan filmlari (2001) — 41-örin

AFI böyiça 100 ta eng yaxşi qahramon va yovuz qahramon (2003) — Garri Kallaxan qahramonlar röyxatida 17-örinni egalladi

AFI böyiça 100 yil içidagi amerikan filmlaridan 100 ta maşhur iqtibos — «Şuni özingizdan sörang: „Omadim keladimi?“ Xöş, omading keladimi, jinni?» iborasi 51-örinni egalladi

Milliy kinoreestr (2012)

Syujetga AQŞda haqiqatda mavjud bölgan «Zodiak» laqabli maniyak taʼsir qilgan (şu sababli film qahramonining laqabi — «Çayon», zodiak belgilaridan biri). Mavjud fikrlarga köra, «Dirty Harry»ning maşhurligi filmda tasvirlangan jinoyatlarga öxşaş bir neça jinoyatlarni keltirib çiqargan.

Filmning muvaffaqiyatiga Vyetnam uruşi va Uotergeyt janjali bilan boğliq holda Amerika jamiyatining siyosiy vaziyatdan xavotirlanişi yordam berdi. Jamiyatning amaldagi qonunlarga va siyosiy tuzilmaga işonçini yöqotişi bir qator siyosiy detektivlar yaratilişiga olib keldi («The Conversation», «Three Days of the Condor» va boşqalar). Dirty Harry amaldagi qonunlarga bölgan munosabatini aniq bildiradi va ularni aqldan ozgan deb ataydi. Tomoşabinlar orasida muvaffaqiyatga erişgan bölsa-da, tanqidçilar filmni zöravonlikni yoqtirib tasvirlagani uçun salbiy baholadi, boş qahramonning adolat ğalabasi uçun qöllagan usullarini esa «faşistik» deb atadilar.

Filmning eng maşhur va köp iqtibos keltirilgan iboralaridan biri:

Men nima öylayotganingni bilaman. U olti marta öq uzdimi yoki faqat beş martami? Rostini aytsam, bu şovqin-suronda özim ham hisobni yöqotdim. Lekin şuni aytiş kerakki, bu dunyodagi eng qudratli revolver bölgan 44-kalibrli «Magnum», u sening boşingni butunlay uçirib yuborişi mumkin. Endi özingdan bitta savol söraşing kerak: «Omadim keladimi?» Xöş, omading keladimi, jinni?

Bu iborani Jim Carrey «Bruce Almighty» filmida keltirgan — maşinadan çiqayotib u Magnum olib, «Bu 44-kalibrli „Magnum“, dunyodagi eng qudratli pistolet» deydi va qörqib, darhol uni yaşiradi. Bu hol maşinada boşlanadi: Bryusning «Agar bu Xudo bölsa, demak men Clint Eastwoodman!» degan «istagidan» söng u maşinaning orqa oynasiga öq tegişini köradi, keyin esa közguda Dirty Harryga öxşaş odamning ovozini eşitadi: «Istaklaringdan ehtiyot böl, jinni». «The Mask» filmida ham Carrey Dirty Harryga taqlid qiladi: «Endi özingizdan bitta savol sörang: „Omadim keladimi?“ Xöş… [qölida köplab „qurollar“ paydo böladi], jinni?»

Xuddi şunday, biroz özgartirilgan şaklda bu iborani «Loaded Weapon 1» filmining boş qahramoni ham aytadi.

Şunga öxşaş tarzda qurilgan ibora Terry Pratçettning ikki romanida ham uçraydi: «Guards! Guards!» va «Going Postal».

«Transformers» (2007) filmida avtobot Ironhide Sem Uitvikining bilan tanişiş sahnasida qurollarini tahdid bilan körsatadi va «You feeling lucky, punk?» («Omading keladimi, şpana?») deydi, ammo filmning rus dublyajida bu ibora «Tizzangda titroq turibdimi?» şaklida eşitiladi va Dirty Harryga işora tuşib qoladi.

myfilms.com saytida ötkazilgan sörov natijalariga köra, «Do you feel lucky, punk?» («Omading keladimi, şpana?») iborasi kinotomoşabinlarning eng sevimli iboralari röyxatida sakkizinçi örinni egalladi. Ovoz berişda saytning 2000 dan ortiq taşrif buyuruvçisi iştirok etdi.

«Borderlands 2» öyinida noyob «Unkempt Harold» pistoleti mavjud, uning tavsifi («Did I fire six shots, or only five? Three? Seven, Whatever») uşbu iboraga işoradir.[ahamiyatga ega faktmi?]