Dovlatov

Ssenariy mualliflari: Aleksey German kiçik, Yuliya Tupikina

Operator-postanovkaçi: Lukaş Jal

Rassom-postanovkaçi, kostyum rassomi: Elena Okopnaya

Grim rassomi: Natalya Ratkeviç

Dovlatov haqida film suratga oliş taklifi uning qizidan kelib tuşdi, keyinroq S. Govoruxin Dovlatov hikoyalari asosida «Gözal davrning oxiri» filmini suratga oldi. 2013—2014-yillarda German yozuvçining oila aʼzolari bilan film haqidagi muzokaralarga qaytdi va avtobiografiyani ekranlaştiriş emas, balki parçaning erkin talqinini qilişga qaror qilindi. Yuliya Tupikina bilan ssenariy ustida ish boşlandi, keyin 1970-yillar boşidagi Leningrad rassomlari haqidagi tafsilotlar qöşila boşladi. «Eng qiyini — nimaga eʼtibor qaratişni hal qiliş edi. Davr haqida gapiriş yoki nasriy şaxsiy hikoyaga ergaşiş, — deb esladi A. German. — Va biz bir paytda uning nasridan voz keçişga qaror qildik, davr ruhini va Leningrad döstlari muhitining his-tuyğusini yaxşiroq uşlaşga harakat qiliş uçun, Dovlatovning ajoyib adabiy hazilini quldek takrorlaş örniga».

Kartina ustida ish 2015-yil boşida boşlandi. Suratga oliş 2016-yil fevralida boşlanib, 61 suratga oliş kunini davom etdi. Filmdagi ish 2017-yil oxirida töliq yakunlandi.

Boş rol ijroçisining ismini mualliflar uzoq vaqt sir tutişdi; 2016-yil 2-sentabrda bu serbiyalik aktyor Milan Mariç ekani maʼlum böldi. Rejissyorning sözlariga köra: «Rossiyada ikkinçi, uçinçi, törtinçi fikr uyğotmaydigan aktyor yöq edi. Maşhur aktyor rad etiş reaksiyasini keltirib çiqargan bölardi».

Boşqa ijroçilar orasida: Elena Lyadova, Danila Kozlovskiy, Anton Şagin, Svetlana Xodçenkova, Helena Suetska, Eva Herr, Artur Besçastniy va boşqalar.

Ötmişni qayta yaratişda eng yuqori işonçlilikka erişiş uçun film yaratuvçilari Sankt-Peterburg aholisiga murojaat qilişdi. Peterburgliklardan «Lenfilm» kinostudiyasiga kiyim-keçak, fotosuratlar, maişiy buyumlar va hatto mebel olib keliş söralgan — 1970-yillar boşigaça bölgan davrga tegişli hamma narsa. Biroq bu yetarli bölmadi: suratga oliş uçun autentik buyumlar Rossiyaning boşqa şaharlarida, şuningdek Italiya, Gruziya va Armanistonda ham yiğildi. «1970-yillar haqidagi filmlarda rassomlar xotirada köpçilikka eng yaxşi saqlangan birinçi buyumlar qatorini közdan keçiradi. Menga esa şaxsiy tarix qiziq, u orqali buyumlar jonlana boşlaydi, — deb gapirgan A. German. — Biz Dovlatovning xotini va qizi Katya hamda Lena bilan faol muloqot qildik».

Berlinale doirasida ötgan Yevropa xalqaro kino bozori (EFM) davomida filmni namoyiş etiş huquqlari deyarli 30 mamlakat tomonidan sotib olindi; ingliz tilidagi va skandinaviya mamlakatlarida namoyiş bilan Netflix şuğullandi.

Filmning Rossiyadagi distribyutori WDSSPR böldi, nusxalar soni 397 ta edi. Dastlab kinoprokat 1-dan 4-martgaça olib borilişi rejalaştirilgan edi, lekin tomoşabinlarning kuçli qiziqişi tufayli u 11-martgaça uzaytirildi. 28-fevralga kelib kartinaning oldindan sotuvlari muallif kino uçun yuqori bölgan 6,5 mln rublni taşkil etdi (bu körsatkiç böyiça yetakçi «Lyod» filmi — 13 mln rubl). Tört kunlik prokat davomida kartina 98 570 099 rubl yiğdi, uni 316 433 kişi tomoşa qildi (yakuniy yiğim 122,742 mln rublni taşkil etdi, tomoşabinlar soni 396 mingdan ortiq kişi böldi), xarajatlari esa 150 mln edi. Olingan mablağning bir qismi 2017-yilda taşkil etilgan yoş yozuvçilar uçun A. S. Puşkin nomidagi «Litsey» adabiy mukofotini qöllab-quvvatlaşga yönaltirilişi rejalaştirilgan edi.

2018-yil 13-martda filmning «Rossiyskaya gazeta» tahririyatida namoyişi bölib ötdi; bu naşrlar tufayli loyiha uçun investorlar topildi.

Kinotanqidçi Yuriy Bogomolov Aleksey German kiçikning öşa davr ruhini körsatiş qarorini otasi uslubining davomi deb hisobladi va misol sifatida «Döstim Ivan Lapşin» filmini keltirdi.

Kinotanqidçi Anton Dolin «Dovlatov»ni Aleksey German kiçikning «eng pişgan, yaxlit va tuşunarli» kartinasi deb atadi, bu film rejissyor uçun eng şaxsiy film ham böldi. Şuningdek, boş rol ijroçisining tanlovi muvaffaqiyatli deb topildi.

«Interfaks» jurnalisti Yekaterina Zagvozdkina filmdagi umumiy illyuziya va uyqu hissini, Aleksey German kattaning kino hikoya qiliş uslubi ruhidagi manerani va yuqori rejissyorlik mahoratini qayd etdi.

Jurnalist Anna Narinskaya filmning muvaffaqiyati sifatida 1970-yillar atmosferasi va ohangini yetkazişni hisoblagan, şu bilan birga kinematografik Dovlatovning uning haqiqiy prototipiga mos kelmasligini va bir qator nomuvofiqliklar hamda jim qoldirişlar mavjudligini körgan.

Yozuvçi va jurnalist Aleksandr Genis, Dovlatovni şaxsan bilgan, kartinaga umuman ijobiy munosabatda böldi; uning fikriça, film asosan Dovlatov haqida emas, balki «uning muhiti, yaʼni biz — Turğunlik invalidlari haqida, ular qişlab çiqib omon qolişdi va endi ötmişga qarab, unga heç bir nostalgik sentimentni bermasdan qaraşadi».

Kinotanqidçi Vasiliy Stepanov «filmda bitta laʼnat bor — bu matn», deb hisoblaydi, ammo badiiy bezak va davrni aks ettirişni maqtaydi.

Film 68-Berlin kinofestivalining asosiy tanlovida iştirok etdi:

«Kumuş ayiq» — kinosanʼat sohasidagi ulkan yutuqlari uçun — rassom-postanovkaçi Elena Okopnaya.

Berliner Morgenpost gazetasining mustaqil hakamlar hayʼati mukofoti — Berlin kinofestivalida 2018.

2018-yil uçun «Oltin Burgut» mukofoti, «Eng yaxşi ikkinçi rejadagi ayol roli» nominatsiyasida (Svetlana Xodçenkova).

2019-yil uçun «Nika» mukofoti, «Eng yaxşi rassom ishi» nominatsiyasida.