Ehtimol, kinematografning avangardga birinçi murojaati. V. Kasyanov «Eşak dumi» birlaşmasining rassom-futuristlari bilan birgalikda ikki qismli «tragikomediya» – «Futuristlar kabaresidagi 13-son drama» (1914) ni suratga oladi. «Tragikomediya» jinoiy-sarguzaşt filmiga qilingan kinoparodiya tajribasi edi. Premyera 1914-yil 28-yanvarda bölib ötdi, öşa paytda «Eşak dumi» guruhi allaqaçon tarqab ketgan edi.
1Rollarda
Natalia Goncharova
Natalia Goncharovaaktyor2Syujet
«Kabaredagi artistlar xonalari. Futuristlar bayramga tayyorlanmoqda. Ular bir-birlarining yuzlarini…
«Kabaredagi artistlar xonalari. Futuristlar bayramga tayyorlanmoqda. Ular bir-birlarining yuzlarini böyaşmoqda, artistka Gonçarova esa hatto dekolte bilan keladi.
Bu tayyorgarliklarning barçasi tugaydi. Ekranda yozuv paydo böladi: «Soat 13 zarb urdi. Futuristlar ziyofatga ketişmoqda».
Ikkinçi darajali qahramonlardan biri, ehtimol şoir, zigzaglar bilan tölgan va harflari tartibsiz soçilgan qoğoz varaqasini silkitadi. Bu Gonçarovaga bağişlangan sheʼr. Öqiş davomida u tomoşabinga goh bir yon, goh ikkinçi yon bilan buriladi va nihoyat orqasini ögiradi.
Navbat juda baland böyli ayolga keladi – bu raqqosa Elster. Bel qismidan kesilgan oq libosda u «futuristik tango»ni raqsga tuşadi: goh tiz çökib, boşini yerga egadi, goh tiklanib, oyoqlarini oldinga otadi. Elsterning raqsi ham Gonçarovaga bağişlangan, şuning uçun raqsini tugatgaç, raqqosa artistka oldida taʼzim qilib, uning oyoğidan öpadi.
Keyin Gonçarova turadi va bir juft bölib, biror niqoblangan qahramon bilan çeçetka tuşadi, juda tutqanoq va besönaqay, oyoqlarini tez-tez yurgizib.
Keyin esa «dasturning mixi» – aslida «drama»ning boşlanişi keladi. Bu ölim «futuroraqs»i bölib, unda bir şerik ikkinçisini öldiradi. Futuristlar kalava tortişadi; kalava futurist Maksimoviçga tuşadi, uning közlari qora rangda böyalgan. Gonçarova va Maksimoviç stol ustiga çiqib, egri xanjarlar bilan qurollanadi. Futuroraqs davomida erkak ayolni qölidan qöliga uloqtiradi, xanjarni tahdid bilan kötarib, uni uradi, lekin piçoqning uçi bilan emas, dastasi bilan. Ammo asta-sekin erkak ğazablanadi va nihoyat piçoqning uçini uning kökragiga sançib, uni öldiradi.
Ekranda yozuv paydo böladi: «Futurodafn»: Maksimoviç Gonçarovaning jasadini qora kiriş eşigi orqali olib çiqib, qorga taşlaydi. Şu payt silindr va palto kiygan, şayton yoki ölimning özi qiyofasidagi Mayakovskiy paydo böladi.
Bu film tavsifining bir neça versiyasi mavjud, va baʼzi tanqidçilar Gonçarova va Larionov filmdagi yagona aktyorlar bölgan, deb taʼkidlaydilar.
Matn: maqola tarjimasi «Драма в кабаре футуристов № 13» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.