Dredd

Filmni işlab çiqiş 2008-yil 20-dekabrda eʼlon qilingan, garçi yozuvçi Alex Garland ssenariy ustida işni 2006-yilda boşlagan bölsa ham. Britaniyalik DNA Films studiyasi filmni prodyuserlik qilgan va IM Global sotuv agentligi bilan hamkorlikda filmni dunyo böylab kinoprokatga sotgan. Garland «Sudya Dredd»ni «Peklo» filmi montaj stoliga qöyilganda yozişni boşlagan. Ssenariyning birinçi varianti Garland ijroçi prodyuser sifatida iştirok etgan «28 hafta keyin» hororini suratga oliş vaqtida tugallangan. Dastlab ssenariyda Dreddning asosiy duşmanlaridan biri — Sudya Ölim ham bölgan, ammo oxir-oqibat bu qahramon olib taşlangan.

2010-yil mayida IM Global va uning egasi Reliance Big Pictures hamkorlik doirasida 3D loyihani 45 million dollarlik işlab çiqariş byudjeti bilan moliyalaştirişga rozi bölişgan. Suratga oliş 2010-yil oxirida Janubiy Afrikaning Yoxannesburg şahrida boşlanişi rejalaştirilgan edi. Pete Travis filmning rejissyori etib tayinlangan, Garland, Andrew Macdonald va Allon Reiç esa uni prodyuserlik qilişlari kerak edi. Dastlab rejissyorlik taklifini Duncan Jones ham olgan, u 2010-yildagi intervyusida filmni özining notaniş, qoronği va kulgili körinişini tasavvur qilganini aytgan, bu esa Garlandning ssenariysi bilan unçalik mos kelmagan. 2010-yil sentabrida film «Dredd» nomi bilan atalişi haqida xabar berilgan.

2010-yil iyulida San-Diego Comic-Con International tadbirida Urban özi Sudya Dreddni öynaşga taklif qilinganini tasdiqlagan, 18-avgustda esa uning rolni rasman olgani eʼlon qilingan. 2010-yil sentabrida Thirlby yoş telepat Kassandra Andersonni öynaşi maʼlum qilingan. Öşa oyda Toronto xalqaro kinofestivalida filmning dunyo böylab dastlabki sotuvlari kinoteatr bozorlarining 90 foizida 30 million dollarni taşkil etgan, şundan 7 million dollari Britaniyaning Entertainment Film Distributors kompaniyasiga töğri kelgan. 2010-yil 2-noyabrda Lions Gate Entertainment kompaniyasi filmni Şimoliy Amerikada namoyiş etiş huquqini olgan.

Suratga tayyorgarlik 2010-yil 23-avgustda Janubiy Afrikaning Keyptaun şahridagi Cape Town Film Studios kinostudiyasida boşlangan. Suratga oliş Janubiy Afrika hududida taxminan 14 hafta davom etgan. Kartina stereoformatda Red One MX va Silicon Imaging SI-2K kameralari yordamida, stereo platformadan foydalangan holda suratga olingan. Sekin harakatlangan sahnalar yuqori tezlikdagi Phantom Flex kamerasida olingan. Yoxannesburg Mega-Siti-1 megapolisi rolini öynagan, uning osmonöpar binolari kompyuterda çizilgan. Içki sahnalar Keyptaundagi kinostudiya pavilonida suratga olingan. Hiddi (Lena Headey) 2011-yil yanvarida Ma-Ma narkotik sotuvçisi rolida aktyorlar tarkibiga qöşilgan. «Sudya Dredd» komikslari yaratuvçisi John Wagner maslahatçi bölgan. 2012-yilda u bu yangi komikslar moslaşuvi bölişini, Sylvester Stallone iştirok etgan 1995-yildagi şu nomli filmning remeyki emasligini tasdiqlagan. Karl Urban MTV Newsʼga ham bu filmlar ohangi jihatidan butunlay boşqaça ekanini, uning iştirok etgan versiyasi esa ança yaxşi ekanini aytgan (qahramonlar haqiqiy, teridan kiyim, mototsikl kostyumlari, bronjiletlar kiyişgan, zarbalar esa qattiq va qöpol). Jurnalistlar undan Stallone manba materialining qayta işlanişi haqida nima deydi, deb söraşganda, Urban javob bergan: «Uning nima deyişi menga baribir».

Pol Leonard-Morgan filmga sanoat (industrial) uslubida musiqa yozgan. Muallifning fikriça, dastlabki aranjirovka juda toza eşitilgan, şuning uçun u musiqani faqat elektron qilişga qaror qilgan. Film titrlarida The Samans guruhining Mob Rule qöşiği işlatilgan.

Premyera 2012-yil 11-iyulda Comic-Con festivalida bölib ötgan. Şuningdek, film 2012-yil 6-sentabrda Toronto kinofestivalida ham namoyiş etilgan. AQŞ da film keng prokatga 2012-yil 21-sentabrda çiqqan, Buyuk Britaniyada — 7-sentabrda, Rossiyada — 20-sentabrda.

Buyuk Britaniyada 415 ta kinoteatrda film birinçi dam oliş kunlarida 5,05 million funt (8,1 million dollar) yiğgan. Umuman olganda, film prokatda 41 million dollar yiğgan, ammo işlab çiqariş xarajatlarini qoplay olmagan.

Rotten Tomatoes saytidagi reyting 168 ta şarhga asoslanib 80 foizni taşkil etadi, ulardan 135 tasi ijobiy, qolgan 33 tasi salbiy. Tomoşabinlar reytingi 72 foiz bölgan. Metacritic agregatorining maʼlumotlariga köra, kartinaning örtaça bahosi 30 ta şarh asosida 100 ballik şkala böyiça 60 ball bölgan.

1995-yildagi moslaşuvni tanqid qilgan komikslar yaratuvçisi John Wagner filmga ijobiy baho berib, bu ekranlaştiriş asl komiksga ança yaqin ekanini taʼkidlagan.

Screen Rant naşrining fikriça, kam byudjetli film dunyo siyosiy jihatlariga unçalik çuqur kirmagan, lekin qahramonga sodiqligini namoyiş etgan. «Dredd»ning muvaffaqiyatsizligining yagona aniq sababi yöq, balki unga köplab muammolar töplanib qolgan. Ehtimol, unga 1995-yilgi film bilan boğliqlik zarar yetkazgan, şuningdek, öxşaş mavzuni kötargan «Reyd» filmidan bir neça oy keyin çiqarilgani ham noqulay vaqt bölgan. Karl Urban marketingda «Dredd» muvaffaqiyatsizlikka uçraganini aytgan: «…Heç kim uning çiqayotganini bilmasdi». Tomoşabinlarning qiziqişi film DVD ga çiqqanda namoyon bölgan, faqat Şimoliy Amerikada birinçi haftada 750 ming nusxa sotilgan. Qahramonning eng köp muxlislari bölgan Buyuk Britaniyada «Dredd» faqat 3D formatida çiqarilgan, bu baʼzi odamlarni qaytargan va kinoteatrlar sonini çeklagan. Şunga qaramay, franşiza hayotiy ekanini isbotlagan. Köpçilik baholamagan şahar jangari filmi çiqqanidan ön yildan köproq vaqt ötib Netflixʼning top-10 röyxatiga kirgan. Hollywood intellektual mulkdan voz keçişga tayyor emas. Televidenie Sudya Dredd olamini davom ettiriş uçun zarur imkoniyatlarni beradi, çunki serial byudjetlari keskin oşgan va Marvel yoki DC andozalariga töğri kelmaydigan loyihalar mavjud. Yaxşi sotiladigan va töğri tayyorlangan serial franşizaga u loyiq bölgan muvaffaqiyatni keltirişi mumkin.

Film DVD, Blu-ray formatlarida çiqqan va 2013-yil 8-yanvardan raqamli tarqatiş uçun mavjud bölgan. Blu-ray naşrida filmning 3D va 2D versiyalari, animatsion komiks hamda film yaratilişi haqida 7 ta qöşimça video mavjud. 2017-yilda «Dredd» Lionsgate Films tomonidan 4K Ultra HD Blu-ray formatida çiqarilgan (2160p apskeyling yordamida olingan), formati 2,40:1 (asl 2,39:1), ovozi esa Dolby Atmos, Dolby TrueHD 7.1 va Dolby Digital 2.0 bilan.

2012-yil iyulda London Film and Comic Con tadbirida Garland Şimoliy Amerikadagi kassa yiğimi 50 million dollardan oşganini aytib, davom etiş imkoniyati paydo bölganini va mualliflarda uçta filmlik trilogiya yaratiş rejalari borligini maʼlum qilgan. Ikkinçi film Dredd va Mega-Siti Bir kelib çiqişiga bağişlanadi, uçinçisida esa Dreddning duşmanlari — Sudya Ölim va uning Qoronğu sudyalari körsatiladi. 2012-yil avgustda Garland sudya Dredd haqidagi telesериал bu seriya uçun kelajakdagi ijobiy qadam bölişini aytgan. 2012-yil sentabrida Garland «Kelib çiqiş» va «Demokratiya» syujet çiziqlarini örganişini, Kal va Çopper sudyalari obrazlarini körsatişini va Sudya Dreddni faşist deb hisoblaş konsepsiyasiga amal qilişini aytgan. Şu oyda Macdonald boşqa filmlar IM Global bilan hamkorlikda suratga olinişini va, ehtimol, Janubiy Afrikada suratga olinişini aytgan.

2013-yil martida ijroçi prodyuser Adi Şankar davomning ehtimoli kam ekanini aytgan. Biroq 2013-yil mayida Urban davom etiş baribir mumkinligini bildirgan, film tomoşabinlar topgani va muxlislarning reaksiyasi loyihani tiriltirişi mumkinligini taʼkidlagan. «Dredd» muxlislari Facebookʼda davomni talab qiluvçi petitsiya boşlagan. 2013-yil iyulida «2000 AD» muxlislar petitsiyasini maʼqullagan, kampaniyani qöllab-quvvatlagan, öz naşrlarida reklama eʼlonlari joylaştirgan va 2013-yil sentabriga kelib u 80 000 dan ortiq imzo töplagan. 2013-yil aprelida «2000 AD» filmning komikslar şaklidagi davomini parodiya qiluvçi tasvirni eʼlon qilgan, çiqiş sanasi 2013-yil sentabrga belgilangan. «Dredd: Underbelly» nomli komiks dökonda mavjud bölgan, u sudya Dredd şarafiga nomlangan va 2013-yil 18-sentabrda çiqarilgan 340-son bölgan. 2014-yil oktabrida Şankar öşa oyning oxirida çiqadigan «Qoronğu sudyalar» asosidagi norasmiy qöşimça onlayn serial çiqarilişini eʼlon qilgan. Animatsion mini-serial «Sudya Dredd: Supergazab» deb nomlangan, uning barça oltita qismi 2014-yil 27-oktabrda YouTubeʼda çiqarilgan. 2015-yil martida Garland yaqin kelajakda töğridan-töğri davom ehtimoli kam ekanini, heç bölmaganda asl filmda iştirok etgan jamoa bilan bunday bölmasligini aytgan.

2016-yilda Urban Netflix yoki Amazon Prime onlayn xizmatlarida «Dredd» davomi haqida «suhbatlar olib borilayotganini» aytgan. 2017-yil mayida IM Global Television va Rebellion tomonidan «Sudya Dredd: Mega-Siti Bir» nomli telesериал işlab çiqilayotgani eʼlon qilingan. 2017-yil avgustida Urban serialda rol öynaş imkoniyatini muhokama qilayotganini aytgan. 2025-yilda maʼlum bölişiça, Sudya Dredd haqidagi yangi filmni Taika Waititi suratga oladi, syujet oldingi ekranlaştirişlarga qaraganda köproq komikslardan ilhomlanişi mumkin, u dunyoni qurişga va qora hazilga eʼtibor qaratadi.