Yaqin kelajakda Yerga musofir irq bostirib kiradi va dunyoning heç bir armiyasi ularga qarşi tura olmaydi. AQŞ armiyasi mayori Uilyam Keyj heç qaçon jangda qatnaşmagan, matbuot bilan işlaydigan ofitser. Uni kutilmaganda lavozimidan tuşirib, jangga yuboradi. U jang boşlanganidan söng daqiqalar içida halok böladi, ammo ayni şu kunning boşida qayta uyğonadi va bir xil janglarni takror-takror boşdan keçirişga majbur böladi.
Filmni Doug Liman rejissyorligida suratga olgan, boş rollarda Tom Cruise va Emily Blunt ijro etgan. Bill Paxton va Brendan Gleeson ham rollarda qatnaşgan. Film jangovar ilmiy-fantastik triller janrida, Legendary Pictures studiyasi tomonidan çiqarilgan. Ssenariy Hiroşi Sakurazakaning yengil romani asosida yaratilgan, musiqani Christophe Beck yozgan. Film 2014-yil 29-mayda jahon, 6-iyunda AQŞda prokatga çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Tom Cruise, Bill Paxton, Brendan Gleeson
·Ensiklopediyadan
«Kelajak çegarasi» (ingl. Edge of Tomorrow) — 2014-yilda suratga olingan amerikalik jangovar ilmiy-fantastik jangari film. Uni Doug Liman rejissyor qilgan, boş rollarda Tom Cruise va Emily Blunt ijro etgan. Ssenariy asosini Hiroşi Sakurazakaning «Kelajak çegarasi» nomli yengil romani taşkil etgan.
Filmning şiori «Yashа. Öl. Va yana.» (Live. Die. Repeat.) iborasi böldi.
3Syujet
Film yaqin kelajakda voqea bölib ötadi. Yerga musofir irq hujum qildi (OAV xabarlarida bosqinçilar «raqib»…
Film yaqin kelajakda voqea bölib ötadi. Yerga musofir irq hujum qildi (OAV xabarlarida bosqinçilar «raqib» deb ataladi, harbiylar esa ularga «mimiklar» (taqlidçilar) laqabini berişdi). Bosqinçilar Ğarbiy va Markaziy Yevropaning bir qismini egallab oldi. Davlatlar armiyalari birlaşmoqda, çunki ğalaba qozonişning boşqa imkoni yöqligini tuşunişmoqda. Uruşdagi yagona muvaffaqiyat Verden jangida, ekzoskeletlardan foydalaniş tufayli qölga kiritildi. Şunday ekzoskeletlardan birida oddiy serjant Rita Vrataski (Emily Blunt) yakka özi yuzdan ortiq mimikni yöq qildi. Şu tufayli u butun dunyo eʼtirofiga sazovor böldi va «Verden fariştasi» laqabini oldi. Askarlar uni hurmat bilan «Tom maʼnoda jangari ayol» (ingl. Full Metal Bitch) deb ataşadi, ammo Vrataskining özi bu laqabni yoqtirmaydi.
Yangi qöşin yollaş uçun harbiylar «Verden fariştasi» haqida OAVda keng kölamli PR kampaniyasi ötkazadi. AQŞ armiyasi mayori Uilyam Keyj (Tom Cruise) Londondagi Ğarbiy front ştabiga uçayotgan vertolyotda uyğonadi. U front qömondoni general Brigham (Brendan Gleeson) bilan uçraşadi. General Keyjning yaqinda Normandiyada böladigan desantda iştirok etişini eʼlon qiladi. Mayor Keyj eʼtiroz bildiradi: u matbuot kotibi, ruhan tinç fuqaro bölib, unga faqat PR kampaniyasini ötkaziş vazifasi berilgan. U generalni jamoatçilik oldida yöqotişlar uçun aybdor qilib körsatiş bilan tahdid qiladi. General qöriqçilarga mayorni hibsga olişni buyuradi. Keyj qoçişga urinadi, ammo uni elektr toki bilan falaj qilib qöyişadi.
Qahramon Londonning çekkasidagi harbiy bazada — Xitrouda huşiga keladi. U özi darajasidan tuşirilib, oddiy askarga aylantirilganini va ertaga Normandiyaga tuşiriladigan guruhga yozilganini tuşunadi. Birinçi jang paytida Keyj Rita Vrataski bilan uçraşadi, ammo u halok böladi, u bilan birga atrofdagilarning hammasi ham. Mimiklar Keyjning butun vzvodini yöq qiladi. Ulardan qutulib qolgan Keyj odatdan taşqari, kök rangli mimikni payqaydi. U Keyjga taşlanadi, ammo mayor uni uşlab olişga va portlovçi minani işga tuşirişga ulguradi. Mimik parçalanib ketadi, uning qoni Keyjning ustiga saçraydi va uni tirik-tirik yemira boşlaydi.
Keyj yana Xitrou bazasida huşiga keladi va keça bölgan barça voqealarni yana boşdan keçiradi. Uning barça xotiralari saqlanib qolgan, şuning uçun u öşa kunni qayta-qayta boşidan keçiradi va har safar halok böladi.
Yana bir «hayotda», Keyj Rita Vrataskini payqab, uni qutqarganda, u qurolini taşlab: «Uyğonganingda meni top!» deydi va bu uni juda hayratga soladi. Maʼlum bölişiça, Rita ham vaqt halqasini boşidan keçirgan, ammo jarohat olib, söng qon quyilgandan keyin bu qobiliyatini yöqotgan. Rita tuşuntiradiki, kunni «qayta yuklaş» orqali vaqtni boşqariş qobiliyatini Keyj öldirilgan «Alfa» turidagi mimikdan olgan.
Ritani tuşunadigan yagona odam — doktor Karter (Noah Taylor), ötmişda fizik-mikrobiolog. U mimiklar yagona nerv tarmoğini taşkil etişini tuşuntiradi: oddiy sariq bosqinçilar oddiy hujayralar, kök «Alfalar» esa nerv tugunlari vazifasini bajaradi, «boşqaruv markazi» esa jang maydonidan uzoqda joylaşgan «Omega» hisoblanadi. Rita aytadiki, Keyjda tez orada körişlar paydo böladi va u ularda bu markaz qayerda ekanini köradi. Karter qöşimça qiladiki, vaqtni boşqariş qobiliyati mimiklarni yengib bölmas duşmanga aylantiradi. Rita Keyjga aytadiki, u mimiklarning miya markazini topib yöq qilişi kerak, Vardenda özi bajara olmagan işni bajarişi lozim.
Tez orada Keyj vaʼda qilingan körişni köradi va mimiklarning nerv tarmoği markazi Şveytsariyada, töğonda joylaşganini tuşunadi. Köp marta takrorlaşlar evaziga Keyj u yerga yetib borişga muvaffaq böladi. Buning uçun u köp maşq qiladi. Rita unga bu qobiliyatni boşqa odamga uzatib bölmasligini tuşuntiradi. Keyj jinsiy aloqa orqali bu mumkin bölişi mumkinligiga işora qiladi, ammo Rita unga bu usulni sinab körganini va u işlamasligini aytadi.
Kelajakning bir variantida Keyj öz muvaffaqiyatiga işonmaydi va bazadan (hamda jang maydonidan) Londonga qoçib ketadi. U mimiklarning Londonni bosib olganini köradi va halok bölişdan oldin tuşunadiki, harakatsizlik uruşning yöqotilganini anglatadi.
Kelajakning boşqa bir variantida Keyj Ritaning maqsadga yetiş yölida muqarrar halok bölişini tuşunadi. Uning hayotini saqlab qolişga barça urinişlarni qilgaç, Keyj özini foş qiladi, Rita buni anglab, unga özining ikkinçi ismini oçadi va şu bilan unga işonişi mumkin bölgan odam aynan u ekanini işora qiladi.
Omegaga bir özi borişga qaror qilgan Keyj taşlab ketilgan töğonga yetib boradi, ammo u yerda Omegani topmaydi, örniga uni tirik qölga olişga urinayotgan «Alfa» turidagi mimik bilan uçraşadi. Zörğa öz joniga qasd qilgan Keyj bazaga qaytadi va Rita hamda Karterga körişlar mimiklarning tuzoği ekanini aytadi.
Doktor Karter uning qölida Omegani topişga imkon beradigan qurilma prototipi borligini aytadi. Ammo buning uçun ularga «Alfa» kerak, qurilma esa general Brigham ştabida turibdi. Rita aytadiki, «Alfa» rolini Keyj ijro etadi, çunki u musofir bilan qon almaşgan. Köp urinişlardan söng Rita va Keyj generalning kabinetiga kirib, uni qurilmani berişga köndiradi. General uni beradi, ammo ularga işonmaydi va qahramonlarga qarşi qöriqçilarni yuboradi. Rita va Keyj avtomobilda qoçişga urinadi, Keyj qurilmani işga tuşirib, Omeganing Parijda, Luvr muzeyining suvga botgan qismida, piramida ostida yaşirinib yotganini bilib oladi. Şu payda qöriqçilardan biri ekzoskeletda maşinani parçalaydi va qoçoqlar huşdan ketadi.
Keyj kasalxonada, karavotga zanjirband holda huşiga keladi. U öziga qon quyilganini tuşunadi. Rita Keyjni öldirib, vaqtni qayta yuklamoqçi böladi, ammo u qobiliyatlarini yöqotganini aytadi. Keyj Xitrou bazasiga kirib, Ritaning yordami bilan öz vzvodini unga yordam berişga köndiradi. Qahramonlar jangovar konvertoplanni egallab, Parijga uçib ketişadi. Luvr yonida konvertoplanni mimiklar urib tuşiradi va askarlar uçib ketayotgan joydan sakrab tuşişadi. Tirik qolgan askarlar soni otryadning yarmigaça kamayadi. Keyj va Ritaga konvertoplanni işga tuşirib, muzey kiriş joyigaça uçib boriş muvaffaqiyatli çiqadi, çekinişni qoplaş uçun qolgan Skinner va Griff esa özlarini atrofini örab olgan mimiklar bilan birga portlatib halok bölişadi.
Mimiklar qahramonlarga yetib olib, konvertoplanga çiqib olişadi. Rita va Keyj taşlab ketilgan yer osti avtoturargohiga ötib, piramida ostidagi ötişni portlatişadi. Rita yordamga kelgan Alfani öziga jalb qilib, qoçadi, Keyj esa suv bosgan zalga suzib kiradi va u yerda Omega bilan uçraşadi. Ritani öldirgan Alfa Keyjga yetib boradi. Oğir yaralangan Keyj Omegani granata bilan portlatişga ulguradi. Halok bölgan Omeganing qoni Keyjning tanasini qoplaydi.
Mayor Keyj Londondagi Ğarbiy front ştabiga uçayotgan vertolyotda uyğonadi. OAVda Parijdagi energiya çiqişi haqida xabar tarqatiladi, general Brigham matbuotga musofirlarning töliq tartibsizlikka tuşgani va qöşinlarning hujumi boşlangani haqida eʼlon qiladi. Keyj Xitrou harbiy bazasiga jönab ketadi va Rita bilan yana tanişadi, ammo endi u mayor sifatida.
4Film yaratuvçilari
Rejissyor: Doug Liman («Saturn» mukofoti uçun…

Rejissyor: Doug Liman («Saturn» mukofoti uçun nominatsiya)
Ssenariy mualliflari: Christopher McQuarrie, Jez Butterworth, John-Henry Butterworth («Saturn» mukofoti uçun nominatsiya)
Prodyuserlar: Erwin Stoff, Tom Lassally, Jeffrey Silver, Gregory Jacobs, Jason Hoffs («Saturn» mukofoti uçun nominatsiya)
Ijroçi prodyuserlar: Doug Liman, Dave Burtis, Stephen Mnuçin, Joby Harold, Hidemi Fukuhara, Bruce Berman
Operator: Dion Beebe
Vizual effektlar: Nick Davis («Saturn» mukofoti uçun nominatsiya)
Kompozitor: Çristophe Beck
5Ssenariy
Filmga asos bölgan roman Hiroşi Sakurazakaning «All You Need Is Kill» asari böldi. Şuningdek, Ryosuke Takeuçi…

Filmga asos bölgan roman Hiroşi Sakurazakaning «All You Need Is Kill» asari böldi. Şuningdek, Ryosuke Takeuçi bilan hammualliflikda yaratilgan manga ham mavjud.
Kinotanqidçi David Çen yozişiça, romanni ekranlaştiriş uçun moslaştirişni 2010-yilda Dante Harper (Dante Harper) amalga oşirgan, ammo film suratga olinmagan. Keyinçalik Warner Bros. sotib olgan ssenariy bir neça marta qayta yozilgan: avval Jez Butterworth va John-Henry Butterworth işlagan, söng Simon Kinberg, va nihoyat Christopher McQuarrie. Uning fikriça, aynan şu bilan filmning mantiqsiz, deb hisoblangan yakuni izohlanadi.
6Filmni yaratiş
Film suratga olinişi haqidagi ğoyalar 2012-yildayoq paydo bölgan. Dastlab boş rolni Brad Pittga taklif…

Film suratga olinişi haqidagi ğoyalar 2012-yildayoq paydo bölgan. Dastlab boş rolni Brad Pittga taklif qilişgan, ammo u rad etgan. Şundan keyin tanlov Tom Cruiseʼga tuşgan. Şu yilning 20-iyulida u iştirok etişini eʼlon qildi va filmning reklama kampaniyasini boşladi. Suratga oliş 2013-yil boşidan boşlangan. Suratga oliş jarayonining özi taxminan bir yil davom etgan.
Filmning eng boşida Çelyabinsk meteoritining tuşiş kadrlari körsatiladi, ular Yevropa mamlakatlari hududiga tuşgan meteoritlarning kadrlari sifatida berilgan.
Fransiyaning La-Manş qirğoğiga desant tuşiriş sahnalarida NATO texnikasi bilan birga operatsiyada 12322-loyiha «Zubr» sovet havo yostiğida harakatlanuvçi desant kemalari ham iştirok etadi.
7Prokat
Jahon premyerasi 2014-yil 28-mayda Londonda, Nyu-Yorkda va Parijda bölib ötdi. Argentina, Germaniya va…
Jahon premyerasi 2014-yil 28-mayda Londonda, Nyu-Yorkda va Parijda bölib ötdi. Argentina, Germaniya va Malayziyada film 2014-yil 29-mayda prokatga çiqdi, Avstraliya, Puerto-Riko va Rossiyada — 2014-yil 5-iyunda, Kambodja va Pokistonda — 2014-yil 12-iyunda.
Film uçun taxminan 120 ta ekzoskelet tayyorlangan.
8Musiqiy jör etiş
«Kelajak çegarasi» filmi ustida kompozitor Çristophe Beck işlagan. Bu film Beckning birinçi ilmiy-fantastik…

«Kelajak çegarasi» filmi ustida kompozitor Çristophe Beck işlagan. Bu film Beckning birinçi ilmiy-fantastik asari böldi. U Doug Limanning avvalgi filmlari uçun musiqa yaratgan John Powellning örnini egalladi. Yozuvga tayyorgarlik paytida Beck atmosferali va epik musiqali turli filmlarni, jumladan 2012-yildagi «Battleşip» filmini körgan. U köp tajriba ötkazib, musiqaning turli variantlarini tanlagan. Uning sözlariga köra, kompozitsiyalar ekrandagi voqealarga mos kelişi kerakligi sababli, bir neça marta takrorlanadi. Kristof, şuningdek, öşa kunning voqealari tez-tez takrorlanganligi sababli musiqiy kompozitsiyalarni ham takrorlaş oqilona bölişini taʼkidladi. Dastlab u anʼanaviy yondaşuvni, standart epik musiqa turlarini nazarda tutgan, ammo keyinçalik anʼanalardan çetga çiqib, anʼanaviy ohangni buzib yoki jarayonga yangi narsa kiritib tajriba ötkaziş kerak degan xulosaga keldi. Keyinroq kompozitor filmda anʼanaviy mavzular atigi bir neçta ekanini, ulardan biri Emily Blunt ijro etgan Rita uçun yozilganini tan oldi.
«This Is Not the End» kompozitsiyasi filmning treylerida yangradi.
9Tanqid
Film kinotanqidçilar tomonidan juda ijobiy baholangan: uning Rotten Tomatoes saytidagi reytingi 91 % (örtaça…

Film kinotanqidçilar tomonidan juda ijobiy baholangan: uning Rotten Tomatoes saytidagi reytingi 91 % (örtaça ball — 7,5/10).
Variety naşrining muallifi Justin Chang filmni yaxşi ijro etilgan ilmiy-fantastik triller deb atadi va bu filmni Doug Limanning «The Bourne Identity» filmidan beri eng yaxşi asari, deb aytdi.
The Hollywood Reporter uçun yozuvçi Todd McCarthy filmni «ambitsiyali ilmiy-fantastik jangari» deb atadi, u taniş jangovar izlar böylab «nisbatan öyinqaroqlik bilan» boradi. McCarthy hazilga qaramay, vaqt halqasi haqidagi asosni «çarçatuvçi» deb topganini, «sönggi qism esa keskin işonçsiz va vizual jihatdan qoronği bölib qolişini» taʼkidladi. Şu bilan birga, u effektlarni «hayajonli, işonarli va qattiq» deb atadi.
Los Angeles Times gazetasidan Kenneth Turan filmga ijobiy şarh berdi, uni «aqlli, hayajonli va kutilmagan, ammo janr qoniqişiga boy» deb hisobladi.
«Rossiyskaya gazeta» muxbiri Vladimir Bolotinning fikriça, «Kelajak çegarasi» — bu «yaxşi fantastik jangari, uning dinamikasi tomoşabinning qiziqişi oxirigaça sönmasligi uçun hisoblab çiqilgan».
10Kassa yiğimlari
Film prokatda tanqidçilar erişgan muvaffaqiyatga erişa olmadi: 178 million dollar byudjetda jahon böyiça…
Film prokatda tanqidçilar erişgan muvaffaqiyatga erişa olmadi: 178 million dollar byudjetda jahon böyiça kassa yiğimi 371 million dollarni taşkil etdi.
11Badiiy parallellar
Taniqli amerikalik kinotanqidçi Matt Zoller Seitz taʼkidlaşiça, filmning boşlanğiç nuqtasi şubhasiz…

Taniqli amerikalik kinotanqidçi Matt Zoller Seitz taʼkidlaşiça, filmning boşlanğiç nuqtasi şubhasiz «Groundhog Day» (1993) va «Source Code» (2011) bölgan, ammo boşqa maşhur filmlar bilan ham öxşaşliklar bor. U yozadiki, taşlab ketilgan Yevropa manzaralari «Children of Men» (2006) filmini, taqlidçilar esa «The Matrix» (1999) filmidagi qöriqçilarni eslatadi. Jang sahnalari tanqidçiga «Aliens» (1986) va «Starşip Troopers» (1997) filmlarini esga soldi. U, şuningdek, «Kelajak çegarasi» filmida «Aliens» filmida suratga tuşgan Bill Paxton ham rol öynaganiga eʼtibor qaratadi.
12Ehtimoliy davomi
Filmning mumkin bölgan davomi haqidagi birinçi maʼlumot 2015-yil dekabrida paydo bölgan. 2017-yil may oyida…
Filmning mumkin bölgan davomi haqidagi birinçi maʼlumot 2015-yil dekabrida paydo bölgan. 2017-yil may oyida Liman davomning işçi nomi «Live Die Repeat and Repeat» ekanini va Tom Cruise bilan Emily Blunt birinçi filmdagi rollarini yana ijro etişini xabar qildi. 2017-yil yanvarida Liman «Kelajak çegarasi» davomi uning keyingi filmi bölişi mumkinligini aytdi. 2018-yil martida Liman Jez Butterworth bilan birga ssenariy ustida işlayotganini bildirdi. 2019-yil martida Matthew Robinson ssenariyni qayta yozişi, oktyabrda esa Liman ssenariy tugallanganini tasdiqladi. 2019-yil martida Warner Bros. «Kelajak çegarasi 2» filmining davomini işga tuşirişi maʼlum böldi. 2020–2021-yillarda COVID-19 pandemiyasi tufayli davomning taqdiri şubha ostida qoldi. 2023-yil avgust oyida Emily Blunt davomda rol öynaşga intiqlik bilan kutayotganini aytdi va uning qoralama ssenariyni öqiganini tasdiqladi.
Matn: maqola tarjimasi «Грань будущего» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.