«La Planete Sauvage» (çex tilida «Divoká planeta», özbekçada «Yovvoyi sayyora») — fransuz rejissyori René Laloux suratga olgan töliqmetrajli animatsion film. Film fantast yozuvçi Stefan Wulning «Oms en série» (1957) romani asosida yaratilgan. Fransiya va Çexoslovakiyaning hamkorlikdagi loyihasi. Suratga oliş Praga qisqa metrajli filmlar studiyasida bölib ötgan.
1Rollarda
2Syujet
Igam sayyorasini yuksak rivojlangan Draglar sivilizatsiyasi boşqaradi. Ekspeditsiyalardan birida falokatga…
Igam sayyorasini yuksak rivojlangan Draglar sivilizatsiyasi boşqaradi. Ekspeditsiyalardan birida falokatga uçragan Terra sayyorasidan mayda hayvonlar olib kelinadi. Uy hayvoni sifatida boqilgan jonzotlar tez-tez qoçib ketadi, yovvoyi şaroitda tez köpayib, köp muammo tugdiradi. Asta-sekin Igamda ezilgan omlar (fr. hommes sözidan) — yerliklarning avlodlari bilan ularning gigant xöjayinlari örtasida kuraş boşlanadi. Bu kuraş xira quyoş ostida iliq joy, hayot va erkinlik uçun olib boriladi. Oxir-oqibat draglar omlarni butunlay yöq qilişga qaror qiladi…
3Uslub
Bu multfilmning uslubi, birinçi navbatda, fransuz rassomi-illyustrator Roland Topor yaratgan juda öziga xos…
Bu multfilmning uslubi, birinçi navbatda, fransuz rassomi-illyustrator Roland Topor yaratgan juda öziga xos va yorqin vizual qatlam bilan belgilanadi.
Ekranda sirli dunyo juda batafsil namoyon böladi, u ayrim örinlarda syurrealistlar (masalan, Salvador Dali) rasmlarini eslatadi.
4Kino tarixidagi ahamiyati
Film kattalar auditoriyasi uçun möljallangan dastlabki Yevropa animatsiya namunalaridan biri hisoblanadi, şu…
Film kattalar auditoriyasi uçun möljallangan dastlabki Yevropa animatsiya namunalaridan biri hisoblanadi, şu bilan birga fransuz rejissyori suratga olgan birinçi töliqmetrajli multfilmdir. U Uolt Disney anʼanasiga oçiqdan-oçiq qarşi çiqadi, jumladan animatsiya texnikasi jihatidan ham. Diznining çizma multiplikatsiyasiga qarşi ölaroq, «Yovvoyi sayyora» «perekladka» texnikasida (qoğozdan kesilgan va suratga oliş jarayonida almaştirib turiladigan qismlar) yaratilgan. Bu texnika harakat plastikasida qotib qolgan bölsa-da, detallar va rang jihatidan ança boy.
5Mukofotlar
Kanning XXVI xalqaro kinofestivalida (1973) žyuriining maxsus…
Kanning XXVI xalqaro kinofestivalida (1973) žyuriining maxsus mukofoti.
Oltin palma şoxi
6Şarhlar va tanqidlar
Film köplab ijobiy şarhlarga sazovor böldi va Rolling Stone naşri tomonidan eng buyuk animatsion şedevrlardan…
Film köplab ijobiy şarhlarga sazovor böldi va Rolling Stone naşri tomonidan eng buyuk animatsion şedevrlardan biri deb tan olindi. Rotten Tomatoes agregator saytida filmning reytingi 88 % ni taşkil etadi. Saytdagi tanqidçilarning umumiy xulosasi şunday: «„Yovvoyi sayyora“ — bu animatsion epos, syurrealistik, gözal, fantastik va şu bilan birga nafis».
The New York Times naşrining obzorçisi multfilmni «original, mulohazali, kuçli (lekin didli) animatsiya» deb taʼkidladi. TV Guide jurnalisti filmni «dahşatli, syurrealistik va Disney uslubidagi animatsiyadan kutilgan nafas rostlovçi tanaffus» deb atadi. Wired naşrining fikriça, «Yovvoyi sayyora» 60-yillar oxiri va 70-yillar boşidagi ambitsiyali animatsiyaning ajoyib namunasidir. Xorijiy matbuot bilan rus naşri «Mir fantastiki» jurnalisti ham hamfikr bölib, filmning taassurot qoldiruvçi grotesk va vizual qatlamini qayd etgan hamda uni «qattiq jiddiy tomoşa» deb atagan.
Köplab tanqidçilar «Yovvoyi sayyora»ning irqçilik va tolerantsizlikka qarşi manifest ekanligi haqida fikr bildirgan. Masalan, Turner Classic Movies tanqidçisi multfilmni Amerikada, Jazoirda va Janubiy Afrikada maʼlum bir irqning ezilişiga qarşi kuraşning allegorik tasviri, şuningdek, Xolokost aksi deb hisoblaydi.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Дикая планета» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.