Faust (2011 film)

Film Iogann Volfgang fon Gyote tragediyasining birinçi qismi motivlari asosida suratga olingan. Hikoya asosan Faust — Margarita sevgi çiziğiga qurilgan.

Syujetning asosida Gyote asarining ayrim syujet çiziqlari bilan töldirilgan, nemis klassik afsonasining butun Faust haqidagi qismi yotadi.

Voqealar aniqlaş qiyin bölgan vaqt va makonda röy beradi. Baʼzi tafsilotlarga (şu jumladan kostyumlarga) köra — Gyote "Faust"i yozilgan davr (XIX asr boşi)ga xos, lekin örta asrlarga işora qiluvçi maʼlumotlar şunçalik kam ki, bunday xronologik boğlanişni tasdiqlaş mumkin emas. Hikoyaning vaqtdan taşqari xarakteri dastlabki kadrlarda taʼkidlangan: u Albrext Altdorferning "Aleksandrning Dariy bilan jangi" epik rasmiga aniq tasviriy işorani öz içiga oladi — tomoşabinga quşlar uçiş balandligidan toğlar, şahar va dengizli yarim fantastik manzaraning dinamik ekspozitsiyasi taklif etiladi.

Doktor Faust, insoniyatning gumanistik anʼanasini yakunlayotgan, tuğilayotgan taraqqiyot davrida yaşab, çerkov taklif qilayotgan mavjudlik javoblari bilan endi qanoatlanmaydi. Öz davrining intellektuali sifatida u atrofdagi dunyoni yaxşilab örganilsa, hamma narsaga javob topiş mumkin, degan fikr bilan yaşaydi. Agar jon mavjud bölsa, uni uşlab köriş mumkinmi? Film aynan şu bilan boşlanadi: doktor inson qoldiqlarini şoşilib kavlaydi, jonni izlab. Lekin tanada uning aʼzosi yöq.

Doktorni ölimdan keyingi hayot muammolari taşvişga soladi. Ajoyib bilimlari va jamoatçilik eʼtirofiga qaramay, unda yeyiş uçun heç narsa yöq. Unga faqat vositalar — oddiygina pul kerak. Haqiqat va Borliq maʼnosini izlaş uzoq vaqtdan beri maqsad bölişdan töxtagan. Buning hammasini u qandaydir darajada sudxörda topadi (u Mefistofel özi): ayyor va komik qahramon va bu, ehtimol, şaharda hamma biladigan fakt. Hamma biladi: agar sudxör yalanğoç yeçinsa, uning "oldida heç narsa yöq". Hatto bu dunyoda qudratli şaytonga ham pul juda qiyinçilik bilan beriladi, lekin şayton baribir möʼjizani amalga oşiradi: Aurenbax qoronği xonasida u ğov şaklidagi sançqi bilan ğişt devorni teşadi va yoriqdan şarob oqib tuşadi. U yerda uruşdan keyin qaytgan askarlar içkilikbozlik qilişadi (ular şaharni töldirib, har bir burçakda gadoylik qilişadi). Ular mast bölib, mast holda janjal çiqadi va Faust tasodifan bir odamni öldiradi, u esa gözal qiz — Margaritaning akasi bölib çiqadi. Margarita bilan tanişuv bundan biroz oldin boşlangan edi: Faust unning yubkasi ostiga qaragan va u yerda köp narsa unga yoqqan. Faust gözallikni talab qilmaydi, uning uçun "Töxta, lahza..." degan söz aytilmaydi, bu ibora bu yerda yangramaydi. Olam va koinot muammolari uni qiziqtiradi, lekin u boşqa narsani buyurtma qiladi. Qizga bölgan yuksak tuyğu va oddiy şahvat bilan taşvişlangan u sudxördan gözalni yöldan ozdirişda yordam berişni talab qiladi, buning uçun uning puritan onasini çetlaştiriş kerak. Köp ötmay bu baqiruvçi kampirga maʼlum böladi, Margaritaning akasini aynan doktor Faust öldirgan va endi qiz bilan yotiş qiyinroq böladi, garçi şayton qiyinçilik bilan topgan pul bölsa ham. Şunda ilgari bepul yordam bergan sudxör qölda yozilgan, xatolarga töla şartnomani çiqaradi, unga köra Faust Margarita bilan bir keça uçun "öz jonini sotgan" edi. Sudxör buning uçun uning onasi va barça guvohlarni zaharlagan. Faust qiz bilan yotadi. Ertalab şarmanda bölgan Margaritaning uyida önlab dözax mahluqlari, murdalar va qora muşuklar paydo böladi. Faust uni (va onaning jasadini) öşa yerda qoldirib, uxlayotgan qizni tark etadi. Sudxör va Faust şunday jinoyatlar zanjiridan keyin qoçib ketişadi. Ular askar qiyofasiga kirib olişadi, yölda yana Margaritaning akasi arvohiga duç kelib, undan qoçişadi (öz ölimi uçun minnatdor). Lekin Faustning vijdoni uni şaytonga — şahvat va qon uçun aybni kimga yuklaş eng oson bölgan kişiga — yöldoş bölişga yöl qöymadi va fantastik muzliklar ustida Faust öz dözax döstini toşlar bilan urib öldiradi. "Seni kim boqadi?" — deb kuladi sudxör toşlar ostida qolganda. Kartinaning sönggi soniyalarida osmondan Margaritaning ovozi eşitiladi: "Endi qayoqqa ketyapsan?"

Filmda Faustning dösti ham bor — Vagner: xöjayinini it kabi yaxşi köradi, öz sevgisi va hasadi bilan zeriktiradi, lekin aslida boşqa ijodkor soyasidagi hasadgöy ijodkor: Vagnerning ajoyib ijodi — Gomunkul, kolbada östirilgan çiroyli nogiron. Bu kolba tasodifan sinadi.