"Beşnafas kapitan" — 1945-yilda suratga olingan sovet qora-oq badiiy filmi, Jyul Vernning şu nomli romani asosidagi ekranlaştiriş.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Vsevolod Larionov, Yelena Izmaylova, Alexandr Chvylja
3Syujet
Kitob ovlovçi şxuna-brig (brigantina) «Piligrim» tajribali kapitan Gul boşçiligida Oklendga keladi va u yerda…
Kitob ovlovçi şxuna-brig (brigantina) «Piligrim» tajribali kapitan Gul boşçiligida Oklendga keladi va u yerda yölovçilarni — kema egasi Jeyms Uelдonning oilasini — bortga oladi. Oçiq dengizda sayohatçilar suvda suzib yurgan kema qoldiqlariga duç keladilar, ularda bir neça omon qolgan amerikalik negrlar topiladi. Köp ötmay kapitan boşqa kitçilar bilan qayiqda kit ovlaşga çiqadi va okeanda izsiz yöqoladi. Ön beş yoşli yoş xizmatkor Dik Sand qutqarilgan negrlar bilan birga kapitan va dengizçilar örnini bosişga, yölovçilarni Janubiy Amerikaga yetkazişga majbur böladi.
Biroq şxuna oşpaz Negoro — sobiq qulfuruşning xoinligi tufayli Amerika örniga Angola sohillariga yetib keladi va u yerda qirğoqqa uriladi. Dik va uning hamrohlari örmonga kirib boradilar, mahalliy qulfuruşlarga asir tuşadilar, ammo eng kuçli negr — Gerkules qoçişga muvaffaq böladi. Qulfuruşlarga qöşilgan Negoro kema egasi Uelдonning xotini va öğli uçun fidye olişni istaydi.
Jasur Dikka sehrgar-mganng qiyofasiga kirgan Gerkules yordamida jamoa va yölovçilarni qutqariş, şuningdek, yovuzlarni barça jinoyatlari uçun jazolaş vazifasi turadi.
4Boş rollarda
Vsevolod Larionov — Dik…
Vsevolod Larionov — Dik Sand
Aleksandr Xvilya — kapitan Gul
Mixail Astangov — Negoro
Yelena Izmaylova — missis Uelдon
Azariy Messerer — Jekki
Pavel Suxanov — amakivaçça Benedikt
Veyland Rodd — Gerkules
Viktor Kulakov — Garris
Koretti Arle-Tits — Nen
Osip Abdulov — Xoze-Antonio Alvets
Sergey Tsenin — Vorbi
Aram Kuk — Tomas
Ivan Bobrov — qirol Muani-Lung
5Suratga oliş guruhi
Badiiy rahbar: Leonid…

Badiiy rahbar: Leonid Lukov
Ssenariy: Georgiy Grebner, Vasiliy Juravlyov
Boş rejissyor: Vasiliy Juravlyov
Operator: Yuliy Fogelman
Kompozitor: Nikita Bogoslovskiy
Ovoz operatori: Nikolay Ozornov
Rassomlar: Sergey Kozlovskiy, Aleksandr Dixtyar
Kombinatsiyalangan suratga oliş: K. Alekseyev, Yu. Lupandin
Kartina direktori: V. Krenskiy
Ikkinçi rejissyor: Mariya Saus
Ikkinçi operator: Lidiya Diko
Kostyum rassomi: Olga Kruçinina
Grim rassomi: Anatoliy Ivanov
Rejissyor yordamçilari: N. Poplavskiy, Genrix Oganesyan
Montaj yordamçilari: G. Şimkoviç, O. Tisovskaya
SSSR Vazirlar Kengaşi qoşidagi kinematografiya qömitasi orkestri, D. Blok boşçiligida
6Suratga oliş va romandan farqlari
Kartina Qrimda va Batumida suratga…
Kartina Qrimda va Batumida suratga olingan.
Jyul Vern kitobida maşhur «Men Negoro emasman! Men — kapitan Sebastyan Pereyra, qora yoğoç savdogariman!» iborasi yöq, umuman Sebastyan Pereyra ismi ham yöq.
Kitobda Negoro «Piligrim»ni yöldan adaştiriş uçun kompas ostiga temir brus qöyadi, filmda esa — bolta.
Filmda Dik Sandga afsonaviy «Uçuvçi gollandiyalik» kemasi körinadigan epizod bor, romanda bu haqda heç narsa aytilmagan (keyinçalik maʼlum böladiki, bu kapitan Gulni olib ketgan korvet bölgan — kitobdan farqli ölaroq, filmda kapitan Gul tirik qoladi).
Romanga köra, Nen ismli enaga Afrika markazini kesib ötiş paytida qulfuruşlar qölida halok böladi; filmda u tirik qoladi.
Kitobda qulfuruşlar boşliği Xoze Antonio Alvets — negr (muallif uning ajdodlari xoinligini alohida pastkaşlik sifatida taʼkidlaydi); filmda (Osip Abdulov ijrosida) — oq tanli.
Filmning yakuni romandagidan boşqaça: «Piligrim» kemasining kapitani butun jamoasi bilan tirik ekanligi maʼlum böladi (uni Dik Sand «Uçuvçi gollandiyalik» deb öylagan korvet olib ketgan) va qulfuruşlar örab olgan Dik Sandga yordamga keladi, holbuki romanda ularning hammasi polosatik ovi paytida halok böladi.
Film Batumida suratga olingan.
Dik Sand rolini ijro etgan aktyor Vsevolod Larionovga qahramoni yoşida deyarli teng edi (bu uning kinodagi debyuti edi). Keyinçalik u suratga oliş paytida qöllarini qayerga qöyişni bilmaganini eslagan, şuning uçun uni şunday suratga olişganki, qöllari kadrga tuşmagan (sujet taqozo qilmasa).
Filmdan qirol Muani-Lungning ortiqça issiq punş içib halok böliş rangdor sahnasi çiqarib taşlangan.
Qirol Muani-Lung yaqinining kiçik epizodik roli Georgiy Milliar tomonidan, portugalning epizodik roli esa Nikolay Kutuzov tomonidan ijro etilgan (titrlarda körsatilmagan).
Matn: maqola tarjimasi «Пятнадцатилетний капитан (фильм, 1945)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.