First Squad

2005-yil 9-may arafasida rossiyalik reper Ligalayzning «Birinçi otryad» kompozitsiyasiga (“Utomlyonnoye solntse” tangosi ohangiga yozilgan rep) videoklip çiqarildi. Klip rejissyori — Daysuke Nakayama, prodyuserlari — Mixail Şprits va Aleksey Klimov. Klipda sovet pionerlari nemis faşistlari bilan qiliçlar bilan jang qiladi, T-34 tanklari esa nemislarning fantastik jangovar robotlari bilan olişadi. Şuningdek, klip tasvirida Sovet saroyi va «Mayakovskaya» metro bekati ham aks etadi.

2007-yilda «Birinçi otryad. Haqiqat lahzasi» nomli töliq metrajli animatsion filmni çiqariş rejalaştirilayotgani eʼlon qilindi. Film 2009-yilda Studio 4°C va maxsus taşkil etilgan Molot Entertainment studiyasi tomonidan yaratildi (uning asosçilari orasida ğoya va ssenariy muallifi Mixail Şprits va Aleksey Klimov bor). Tarqatuvçi kompaniya — «Naşe kino». Rejissyor — Yoşiharu Asino, prodyuserlar — M. Şprits, A. Klimov va Eyko Tanaka, personajlar dizayni — Hirofumi Nakata, musiqasi — yapon musiqaçisi DJ Kruş.

Filmning byudjeti haqidagi savolga Mixail Şprits (ğoya muallifi va ssenarist) şunday javob berdi: «Filmni işlab çiqarişga uç million dollar sarfladik va uni taxminan ikki yarim yil davomida yaratdik. Avval serial ssenariysini bir yil yozdik, u amalga oşmadi, keyin yana yarim yil davomida töliq metrajli film ssenariysini yozdik, uni siz 15-oktabrdan kinoteatrlarda körasiz. Yapon animatorlari loyihada turli sahnalarda turliça miqdorda işladi. Preprodaksiya bosqiçida bu juda kiçik guruh bölişi mumkin: rejissyor, animatsiya rejissyori, ssenarist, art-direktor va baʼzan personajlar dizayneri (agar u alohida şaxs bölsa). Bizning holatimizda preprodaksiya vaqtida beş kişi işladi, animatsiyani işlab çiqariş jarayonida esa loyihada işlagan rassomlar soni 60—70 kişiga yetdi».

Filmning premyerasi 2009-yil 13-mayda Kannesdagi Marché du Film kino bozori doirasida bölib ötdi.

2009-yil 19, 20 va 27-iyunda film 31-Moskva xalqaro kinofestivalida «Perspektivalar» dasturi doirasida namoyiş etildi. Şuningdek, u Lokarno kinofestivalida, Londondagi 3-rossiya kinosi festivalida (2009, Academia Rossica), «Fantasia» (Montreal) va «Fantasporto» 2010da ham namoyiş etildi.

Filmning Rossiyadagi prokati 2009-yil 15-oktabrda boşlandi. Şuningdek, 2x2 telekanali 9-oktabrda — Rossiya premyerasidan bir hafta oldin — «Oktyabr» (Moskva) va «Miraj na Bolşom» (Sankt-Peterburg) kinoteatrlarida «Birinçi otryad»ni animatsiya keçasi doirasida namoyiş etdi. Rossiya va MDHdagi kassa daromadi 8 552 031 rubl yoki 292 377 dollarni taşkil etdi.

2019-yilda rossiyalik ТV-3 telekanali animatsion filmni translatsiya qiliş huquqini sotib oldi. Filmni namoyiş etiş 8 va 12-mayga rejalaştirilgan. ТV-3 telekanali tomoşabinlar talab bildirgan taqdirda «Birinçi otryad»ning davomini qöllab-quvvatlaşga tayyor ekanini eʼlon qildi.

Festivallar va premyeradan oldingi namoyişlarda taqdim etilgan filmning töliq rejissyor versiyasida hujjatli lavhalar mavjud: unda ekspert va uruş faxriylarini tasvirlagan aktyorlar SSSRdagi harbiy harakatlar va okkult xarakterdagi maxfiy işlanmalar haqida gapirişadi. Aleksey Klimovning sözlariga köra, «History Channel yoki hujjatli film formatini, xronika va haqiqiy animatsiyani oliş istagi bor edi».

«Birinçi otryad» (teatr va kengaytirilgan versiyalari) 2009-yilda Rossiyada CD Land kompaniyasi tomonidan Blu-ray formatida çiqarildi. Format — 1.78:1, asl ovoz — DTS-HD Master Audio 5.1.

«Sony Pictures Entertainment» litsenziya asosida Buyuk Britaniya va Fransiyada disklarni çiqardi. Kanada va AQŞda tarqatuvçi sifatida «Anchor Bay Entertainment» çiqdi.

Filmda tört halok bölgan pionerning familiyalari tilga olinmaydi, lekin ayrim intervyularda filmning prodyuserlari ularning prototiplari Uluğ Vatan uruşi davrida vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor bölgan qahramon pionerlar — Lyonya Golikov, Zina Portnova, Marat Kazey va Valya Kotik ekanini töğridan-töğri körsatadi. Nadejda Bogdanova (uruşda halok bölmagan) bu mukofotga tavsiya etilmagan. Ismlardan taşqari, filmning qahramonlari özlarining prototiplari bilan heç qanday umumiy taşqi yoki biografik xususiyatga ega emas; haqiqiy qahramon pionerlar bir-birlari bilan taniş bölmagan va uruşning turli yillarida halok bölgan. Şuningdek, «Birinçi otryad» Ilya Masodov ijodiga işora qiladi, u yerda ham Vatanni himoya qiliş uçun turadigan ölik pionerlar obrazi bor.

Prodyuserlarning bayonotlariga köra, loyihaning yana uçta töliq metrajli qismini suratga oliş rejalaştirilgan. Tetralogiyaning ikkinçi filmi, uning ssenariysi allaqaçon yozilgan, birinçisidan farqli ölaroq, fentezi janrida emas, balki xorror böladi.

2013-yilda 48 daqiqadan iborat «Birinçi otryad»ning 8 qismi uçun prokat guvohnomasi berildi.

Studio 4°C rahbari Eyko Tanaka Yaponiyada film heç qaçon prokatga çiqmaganini taʼkidladi. Bunga sabab şuki, u yerda SSSRning Ikkinçi jahon uruşi tarixiga qöşgan hissasi haqida juda kam bilişadi. «Asino-san menga bir neça bor filmda işlaş unga yoqqanini aytgan, agar kelajakda davom ettiriş imkoniyati paydo bölsa, u buni xursandçilik bilan qabul qilişini aytgan. Asino-san sizning qöllab-quvvatlaşingizni kutmoqda, agar davomini körişni istasangiz, bizga murojaat qiling. Biz tayyormiz».

2010-yil 9-iyulda anime Aleksandr Gordonning «Yopiq namoyiş» dasturida muhokama qilindi. Dasturda iştirok etganlar: Anna Starobinets, Yoşiharu Asino, Mixail Şprits, Vladimir Jeleznyakov, Georgiy Martirosyan; «Ha» — Aleksandr F. Sklyar, Aleksey Kotyonoçkin, Aleksandr Druz, Ivan Oxlobystin, Nina Ostanina, Aleksey Lapşin; «Yöq» — Yuriy Norşteyn, Mixail Lyubimov, Aleksey Vanin, Rim Şarafutdinov, Natalya Lukinix, Vasiliy Stepanov. Ertaklovçi mavzuning Ikkinçi jahon uruşidan foydalanişni idealogik emas, balki tijorat maqsadlarida deb topdi. Uning fikriça, «hayotga yaroqsiz Frankenşteyn» çiqqan. Dastur oxirida Gordon buni «salat olivye bilan yapon çoy marosimi» deb atadi. Tanqidçilarning fikrlari bölindi: baʼzilari «Birinçi otryad»ga xayrixohlik bilan munosabatda bölişdi, boşqalari esa uni qatʼiy yoqtirmadi. 2009-yil boşqa davr edi — agar «Birinçi otryad» bir neça yil keyin çiqqanida, Uluğ Vatan uruşi faxriylariga hurmatsizlik uçun uni taqiqlaşlari mumkin edi.

Nik Perumov «Birinçi otryad»ni Rossiyada anime sohasidagi muvaffaqiyatli tajriba deb atadi. U Girls und Panzerʼga javob beriş vaqti allaqaçon kelganini taʼkidladi, ammo afsuski, bu faqat orzu bölib qolmoqda, çunki işlab çiqariş uçun katta mablağ kerak.

«Kommersant» gazetasining muallifi Andrey Plaxov mubolağa bilan yozdi: pionerlar-qahramonlar haqidagi okkult anime — bu zamonaviy kinoning ajoyib namunasi, u animatsiya va öyin filmi, hujjatli va psevdohujjatli çegaralarini buzadi. Şarhlovçi bu hikoyani Tarantinoning «Yaramas badbaxtlar» filmidan kam bölmagan deb hisobladi, holbuki unda Gollivud yulduzlari va million dollarlar iştirok etmagan.

«Sankt-Peterburg va Leningrad viloyati kommunistlari» taşkilotida multfilmning asosiy kamçiligi sifatida Stalinning yöqligi nomlandi, uning iştirokisiz uruş mutlaqo ğayrioddiy körinadi. Oliy boş qömondon anʼanaviy tarzda fuyajkada, kötarilgan yoqali şinelda, maşhur trubka bilan tasvirlangan. Aynan u maxsus bölinmaning kuratori bölib, pionerlarga qora ritsarlar — SS askarlari bilan jangda yordam berişi kerak. Lenin obrazining paydo bölişi ham mumkin.

Dmitriy Puçkov filmning mualliflari sovet ötmişidan nooqilona foydalanayotganini taʼkidladi: «Vatanimiz tarixi qahramonlik namoyonlariga boy. U yerda heç narsa öylab topiş şart emas. Ssenaristlarga nega ölik pionerlarga murojaat qiliş kerak bölganini tuşunmayapman». Uning sözlariga köra, «Birinçi otryad» yaratuvçilari Vladimir Kuninning «Svoloçi» filmida ifodalaşga urinib körgan fikrni rivojlantirmoqda. Biroq NKVD bolalarni duşman orqasida diversiya operatsiyalariga tayyorlamagan. Ssenariyni tanqid qilgan Puçkov animatsiya texnikasini maqtadi, ammo bu rossiyalik tomoşabinga qançalik yaqin ekaniga işonçi yöq. Uning «oper.ru» saytidagi «Goblin» ança salbiy fikr bildirdi: «Axlat, körmasa ham böladi».

«Novaya gazeta»ga köra, «buni heç kim oldindan aytib bera olmasdi». Şarhlovçining fikriça, tarixiy faktlar masxara, mistifikatsiya va sotsrealizm bilan uyğunlaşgan, dahşatli darajada absurd postmodern fentezi kartina çiqdi («Oy yuzidagi birinçilar» filmi ham şunday narsalar bilan öynagan edi).

Mixail Şprits va Aleksey Klimov «ona madaniyatidan ajratilgan va yangi haqiqatga aylangan odamlarning şakllaniş tajribasini» oçiqçasiga «utilizatsiya qilişga» jurʼat etişgan. <…> Voqealarning haqiqiyligini tarixçilar, Uluğ Vatan uruşi faxriylari, ilmiy ekspertlar va psixiatrlar tasdiqlaşga tayyor. Bu «tirik boşlar» orasidan faqat tajribali köz baʼzilarni aktyor sifatida taniydi. Har biri kamera oldida tomoşabinga işonç bilan haqiqatni oçib beradi. Yoki haqiqatga deyarli yaqin narsani. Ular şunday deyişadi: bu uruş haqidagi mutlaq haqiqatni heç kim bilmaydi.

«AnimeGid» jurnali şunday xulosa qildi: eng yaxşi anime bölmasa-da, kartina, şubhasiz, madaniy diversiya sifatida özini namoyon qildi. Yangi rossiya tarixida ehtimol birinçi marta sovet afsonasining qayta kompilyatsiyasi, uning okkult içki qismi bilan işlaş natijasi şunçalik ravşan, umumiy tuşunarli va vizual jozibali böldiki. Bu kollektiv ongsizlikka şönğiş tayyorlanmagan tomoşabinda kuçli taassurot qoldiradi va postsovet dekonstruksiyalari va insenirovkalari qatoriga organik tarzda kiradi. Studio 4°C yaponlarini tuşunarsiz xorijiy loyihaga jalb qilib, Mixail Şprits va Aleksey Klimov pionerlar-qahramonlar haqidagi unutilgan afsonalarga yangi hayot baxş etişdi — va şu bilan birga mahalliy mainstream animatsiyaning, beş yoşli bolalar uçun xalq ertaklari va kitoblarni qayta işlaşga yopişib olgan jumudligini ham oçib berişdi. «Otryad»ga juda köp daʼvolar qöyiş mumkin: filmda ğalati drama bor, baʼzi joylari zerikarli, xronometraj «pilot»ga köproq mos keladi, rus tilidagi ovozlaş eng yaxşi holda işontirmaydi. Şprits va Klimovning asari goh vatanparvarlik bayonotiga, goh xuliganlik hazil-mutoyibasiga, goh apokrifga, goh treş-ga öxşatiladi. Gap şundaki, «Birinçi otryad» ajoyib tarzda yuqorida sanab ötilgan barça narsalarni birlaştiradi — va undan ham köproq narsani.

«THEM Anime» saytining şarhlovçisi Nikoletta Braun atigi 5 yulduzdan 2 tasini qöydi va animeni bir martadan köp körişni tavsiya qilmadi. Uning fikriça, tartibsiz syujet, millatçilik, daʼvogarlik, yomon montaj barça afzalliklarni (dramatik epizodlar, badiiy uslub, DJ Kruş musiqasi) yöqqa çiqaradi. Rus pionerlarining maxsus otryadi va nemis okkultistlari örtasidagi yaşirin uruş haqidagi havaskor, ammo öylab topilgan hikoya haddan taşqari jiddiy taqdim etilgan, ayniqsa ekranda röy berayotgan voqealarga heç qanday aloqasi bölmagan, taxmin qilinayotgan faxriylar bilan «hujjatli» intervyular işlatilgani hisobga olinsa. Bu toifaga «Yöqolgan reys», «Zodiak» va «Supervulqon» ham kiradi. «Xotiralar» şu tarzda soxta «tarixiy tahlil» kabi körinadi va kulgili bölib qoladi. Ularga, xuddi «Motosikl ​​kundaliklari»dagi Çe Gevara şaxsiga işoniş qiyin. Köproq qiziqarli bölişi mumkin bölgan köplab personajlar bor, masalan, Rasputin. «Birinçi otryad» öz salohiyatini sarflab qöydi va klifhenger bilan tugadi, garçi davomi qaçondir çiqişiga işonç yöq.

«Radio Svoboda»ning Yelena Fanaylova fikriça, kartinadagi tarixga ironik munosabat Vladimir Sorokinning «Muz» asarini va Pavel Pepperşteyn va Sergey Anufriyevning «Kastlarning mifogen sevgisi» romanini eslatadi. Nadya qizning duşman orqasida va öliklar olamidagi harbiy sarguzaştlari haqidagi töliq metrajli animatsiya, tarixçilar va faxriylarning psevdohujjatli şarhlari bilan birga, köpinça samimiy kulgi uyğotgan.

Sergey Biryukov «Trud» gazetasidagi şarhda taʼkidladi: ğoya bir tomondan unutilgan qahramonlarni zamonaviy tomoşabinlarga eslatiş, ikkinçi tomondan esa ularni bugungi ösmirlarga yaqinlaştiriş maqsadida paydo bölgan, ularning köpçiligi uçun fentezi kinematografiyaning eng odatiy şakli. Ijodkorlarning ahvoli haqiqatan ham murakkab: Yaponiyada Rossiyani hali ham raqib deb hisoblaşadi va 1945-yilda yapon armiyasini mağlub etgan, bahsli Kuril orollarini qaytarmayotgan davlatni uluğlovçi filmni qarşi olişlari dargumon. Rossiyaning özida ham uruş haqida faqat anʼanaviy pafos bilan gapiriş mumkin deb hisoblaydigan köplab odamlar bor. Garçi «Biz kelajakdan» va «Gitler kaput!» kabi rus kinematografiyasi uçun ğayrioddiy filmlar çiqqan bölsa-da, bu asarlarning badiiy sifati haqida umumiy maqtov bölmagan.

«Vzglyad» internet naşrida Denis Şlyantsev salbiy baho berdi: «Bu Uluğ Vatan uruşi davridagi okkult kuçlar qarama-qarşiligi haqidagi dahşatli fantaziya, göyo Pelevin, Masodov va Pepperşteyn qalamidan bir vaqtning özida çiqqandek, jasurligi va öziga xosligi bilan köpçilikka yoqdi». Hatto özi ham original bölgan syujetni psevdohujjatli uslubdagi intervyular bezatadi — xayoliy tarixçilar, psixologlar va uruş faxriylari film davomida janglar va qömondonlik rejalarini şarhlaydi, bu esa Sergey Kurekhinning mistifikatsiyalarini eslatadi. Moskvaliklarni, şubhasiz, batafsil tasvirlangan «Mayakovskaya» metro bekati va narigi dunyoga kiriş sifatida VDNX xursand qiladi.

Rejissyor Dmitriy Meskhiyev «Birinçi otryad» anime maʼlum bir tajriba ekanini va noaniq reaksiyani keltirib çiqarayotganini taʼkidladi: «Agar kimdir Uluğ Vatan uruşi haqida multfilm yaratişga urinib körgan bölsa va bu hatto çiqmagan bölsa — men çiqmagan deb hisoblayman — baribir yangi şakllar sinab körildi. Agar menga bu şakl yaqin bölmasa, bu boşqalarga ham yaqin emas degani emas. Albatta, baʼzan şakl mazmunga, narsalarning jiddiyligini anglaşga xalaqit beradi. Agar bu filmning prodyuseri sinab körişni va tavakkal qilişni istagan bölsa, lekin yakuniy mahsulot tomoşabinga yoqmagan bölsa — demak, prodyuser xato qilgan. Tajribasiz oldinga harakat yöq. Şuning uçun men baʼzi ijodiy xatolar baribir foydali deb hisoblayman».