«Fitzcarraldo» (nem. Fitzcarraldo) — nemis rejissyori Werner Herzog filmi bölib, Kann kinofestivalining eng yaxşi rejissura mukofotiga sazovor bölgan. Film Peruning «kauçuk baroni» Karlos Fermin Fitskarraldoning hayotidagi voqealarga uzoqdan asoslangan. Fitskarrald 1894-yilda Amazonka havzasi daryolari böylab qilgan ekspeditsiyasi davomida paroxodni toğ dovoni orqali taşişni taşkil etgan. Filmning çigal yaratiliş tarixi «Orzular oğirligi» (1982) hujjatli tasmasida aks etgan. «Fitzcarraldo»ning GFRdagi premyerasi 1982-yil martda bölib ötgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Klaus Kinski, Claudia Cardinale, José Lewgoy
Werner Herzogrejissyor
Klaus Kinskiaktyor
Claudia CardinaleaktyorJLJosé LewgoyaktyorGOGrande OteloaktyorJDJean-Claude DreyfusaktyorPBPeter Berlingaktyor
Milton NascimentoaktyorVLVeriano LuchettiaktyorWerner Herzogssenariy muallifiFFFlorian Frickekompozitor3Syujet
XX asr boşlari. Filmning boş qahramani Brayan Fitsjerald — Lotin Amerikasida uni Fitzcarraldo deb ataşadi —…
XX asr boşlari. Filmning boş qahramani Brayan Fitsjerald — Lotin Amerikasida uni Fitzcarraldo deb ataşadi — ulkan safarni amalga oşiradi (Amazonka va uning irmoqlari böylab 2000 mil) va Enriko Karuzoning çiqişini tinglaş uçun «Amazonas» teatriga keladi. Uning musiqaga bölgan işqi fanatizmga çegaradoş: Fitzcarraldo Peru selvasining qoq markazida opera teatri qurişni va u yerga Karuzoni taklif qilişni orzu qiladi. Bu ulkan loyihani moliyalaştiriş uçun Fitzcarraldo imtiyoz — kauçuk oliş uçun yer uçastkasini ijaraga oladi. U ekspeditsiya tuzib, paroxodda joyga (Ukayali daryosi sohillariga) jönaydi; biroq u yerga yetiş oson emas — juda xavfli tezoblarni yengib ötiş kerak. Şunda Fitzcarraldo xavfli qismni boşqa daryo böylab aylanib ötişga va ikki daryo özanlari bir-biriga yaqinlaşgan joyda kemani quruqlik orqali bir daryodan ikkinçisiga sudraşga qaror qiladi. Göyo aqldan ozgandek tuyulgan bu operatsiya muvaffaqiyat bilan yakunlanadi. Biroq Fitzcarraldo hindularning dunyoqaraşini hisobga olmagan. Ular paroxodni ham, uni ham öz eʼtiqodlari prizmasidan körib, yuz berayotgan voqeada tezoblarni nazorat qilib turgan jinlarni böysundiriş imkoniyatini köradi. Tuni bilan oğir işdan çarçagan Fitzcarraldo uxlab qolganda, hindular zanjir-langarni kesib taşlaydi. Kema töğri tezoblar tomon ketadi va Fitzcarraldo möjiza bilan tirik qoladi. Teatr quriş loyihasi barbod böladi, boş qahramon esa suvda öziga xos konsert uyuştirib, özini ovutadi.
4Rollarda
Klaus Kinski — Brayan Suini Fitsjerald…
Klaus Kinski — Brayan Suini Fitsjerald (Fitzcarraldo)
Klaudiya Kardinale — Molli
Jose Lewgoy — don Akvilino
Migel Anxel Fuentes — Şolo
Paul Hittsçer — kapitan Paul Orinoko
Huerequeque Enrike Bohorkes — oşpaz Huerequeque
Grande Otelo — stansiya nazoratçisi
5Suratga oliş
Dastlab Fitzcarraldoning yordamçisi rolini Mik Jagger ijro etişi rejalaştirilgan edi. Ammo jahon gastroli…
Dastlab Fitzcarraldoning yordamçisi rolini Mik Jagger ijro etişi rejalaştirilgan edi. Ammo jahon gastroli unga suratga tuşişga xalaqit berdi, şu sababli Werner Herzog bu rolni ssenariydan çiqarib taşladi. Boş rolni Jeyson Robards ijro etişi kerak edi, lekin bu niyat ham amalga oşmadi: bir neçta sahna suratga olingaç, aktyor kasal bölib qoldi va şifokorlar unga jangalda işlaşni qatʼiyan taqiqlaşdi. Natijada Fitzcarraldo roli Herzogning sevimli aktyori Klaus Kinskiga tegdi, biroq uning injiq xulqi nafaqat rejissyorni, balki hindular qabilasining boşliğini ham «oq qizdirdi»; qabila boşliği Herzogga Kinskini öldirişni taklif qilgan.
Kinski hamma narsani taşlab, suratga oliş ötkazilayotgan Peruni tark etişni istagan va hatto qayiqqa ötirib olgan paytda Herzog unga revolver körsatib, injiq aktyorning ustiga oxirgi öqdan taşqari barça öqlarni otişini aytgan. Oxirgi öqni esa öziga qaratmoqçi bölgan. Şundan söng «Kinski bilan işlaş sof zavqqa aylangan». «Mening sevimli duşmanim» hujjatli filmida Herzog Kinski bu voqeani matbuot uçun ança börttirib gapirganini va aslida rejissyorda qurol bölmaganini aytgan. U faqat, agar Kinski suzib ketsa, palatkasiga qurol oliş uçun borib, aktyorni daryoning eng yaqin burilişida yetib olişini vaʼda qilgan xolos.
Kemani daryolararo tepalik ustidan sekin sudraş sahnasi heç qanday maxsus effektlarsiz va muhandislik moslamalarisiz suratga olingan. Yetti yuz mahalliy hind arqonlarni tortgan. Blok tizimi bor edi, ammo u işlatilmagan. Herzogning özi şunday deydi: «Juda kiçkina kuç sarflab ham kemani siljitiş mumkin edi. Töğri, uni ön dyuymga suriş uçun beş milya arqon tortiş kerak bölardi». Vernер Herzog tomoşabin voqeaning kölamini jismonan his etişini istagan. Yölning bir qismini bosib ötgan kemaning tösatdan orqaga, pastga sirpana boşlaşi haqidagi, arqon uzilgan epizod suratga oliş paytida haqiqatda yuz bergan vaziyatni aks ettiradi.
6Mukofotlar va nominatsiyalar
1982 — Kann kinofestivalining eng yaxşi rejissura mukofoti (Werner…
1982 — Kann kinofestivalining eng yaxşi rejissura mukofoti (Werner Herzog)
1982 — eng yaxşi film uçun Deutsçer Filmpreis kumuş mukofoti
1982 — San-Sebastyan kinofestivalining OCIC Award mukofoti (Werner Herzog)
1983 — eng yaxşi çet tilidagi film uçun BAFTA mukofotiga nominatsiya (Werner Herzog)
1983 — eng yaxşi xorijiy film uçun «Oltin globus» mukofotiga nominatsiya
7Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Фицкарральдо» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.