Ford v Ferrari

«Ford v Ferrari» (ingl. Ford v Ferrari; Buyuk Britaniya, Germaniya, Italiya, Fransiya va bir qator boşqa mamlakatlarda — Le Mans ’66) James Mangold rejissyorligidagi biografik sport-drama filmi. Rossiya prokatida film dastlab «Jasur çaqiriq» nomi bilan çiqarilişi rejalaştirilgan edi. Film amerikalik yozuvçi va jurnalist A. J. Baimening «Go Like Hell: Ford, Ferrari and Their Battle for Speed and Glory at Le Mans» kitobiga asoslangan bölib, avtopoyga sportçisi va poyga muhandisi Ken Miles haqida hikoya qiladi; uning saʼy-harakati tufayli Ford Ferrari ustidan ğalaba qozongan. Boş rollarda Christian Bale va Matt Damon ijro etgan.

Ford va Ferrari örtasidagi «24 soatlik Le Mans» poygasida hukmronlik uçun raqobatga asoslangan film 20th Century Fox studiyasi loyihasi edi. Dastlab boş rollarni Jason Kellerʼning asl ssenariysi asosida Tom Cruise va Brad Pitt ijro etişi kutilgan edi, ammo Jez Butterworth va John-Henry Butterworth loyiha qoralamasini yozgaç, loyiha barbod böldi. 2018-yil 5-fevralda James Mangold filmning rejissyori etib tayinlanganligi eʼlon qilindi, ssenariy esa Jason Keller, Jez Butterworth va John-Henry Butterworth ning oldingi ssenariysiga asoslangan edi. Martda Matt Damon va Christian Bale boş rollar uçun tanlanayotgani maʼlum böldi. Bale ilgari Mangold bilan «3:10 to Yuma» filmida suratga tuşgan edi. Keyinçalik aktyorlar tarkibiga Catriona Balfe, John Bernthal va Noah Jupe qöşildi. 2018-yil iyulida Jack McMullen boş britaniyalik mexanik Milesning roliga sinov berdi, aktyor va dramaturg Tracy Letts esa Genri Ford II rolini ijro etiş uçun jamoaga qöşildi; şuningdek, filmga Joe Williamson ham qöşildi. 2018-yil avgustida J. J. Field Ford Advanced Vehicles kompaniyasining Angliyadagi rahbari va Genri Ford II ning öng qöli bölgan avtomobil muhandisi Roy Lunn rolini ijro etiş uçun sinovdan ötdi. Ilgari Mangold bilan hamkorlik qilgan bastakor Marco Beltrami filmga musiqa yozişini tasdiqladi.

Suratga oliş 2018-yil 30-iyulda boşlanib, 67 kun davom etdi; u Kaliforniya, Yangi Orlean, Atlanta va Statesboro kabi joylarda ötkazildi. Yevropada byudjetni tejaş maqsadida suratga oliş olib borilmadi. Frantsiyadagi Le Mans «poyga halqasi»ga oid epizodlar ham AQŞ da, Kaliforniyaning Agua Dulce şahridagi Agua Dulce aeroportida suratga olindi, u har tomondan tepaliklar bilan öralgan. Trassaning qolgan qismi esa Jorjiyadagi avtodromda suratga olindi, uning landşafti frantsuzlarnikiga öxşaydi. Filmning köplab sahnalari Honda kompaniyasining amerikalik sinov avtodromida olingan.

Filmda körsatilgan poyga bolidlarining aksariyati mavjud 3D modellar va tarixiy fotosuratlar asosida kompyuterda yaratilgan. Poygaçilarning yaqin planlari павильонда böşab qolgan avtomobil kuzovlarida, bir-birining harakatini taqlid qiliş uçun havo yostiğida örnatilib suratga olingan. Özgaruvçan yoritiş manbai sifatida aylana şaklidagi LED ekran xizmat qilgan, unga tegişli tasvir çiqarilgan. Keyingi işlov berişda ekranlar örnini alohida harakatlanuvçi platforma orqali olingan fonlar egallagan.

Dastlab 20th Century Fox filmni 2019-yil 28-iyunga çiqarişni rejalaştirgan edi. Keyinroq premyera sanasi 2019-yil sentabriga köçirildi, u 2019-yilgi Toronto xalqaro kinofestivali doirasida bölib ötdi. Rossiyadagi premyera 2019-yil 14-noyabrda bölib ötdi va dastlabki dam oliş kunlarida film mamlakat prokatida yetakçi böldi.

Şarhlarni yiğuvçi Rotten Tomatoes saytida filmning 21 ta şarhiga asoslangan maʼqullaş reytingi 92 % bölib, örtaça baho 7,77/10. Umumiy xulosa: «„Ford v Ferrari“ avtomobillar haqidagi filmdan tomoşabin kutadigan barça silliqlangan harakatni özida mujassam etgan — u şunçalik dramatik voqealar bilan muvozanatlanganki, tomoşani faqat poyga muxlislarigina emas, balki keng auditoriya ham qoniqiş bilan kutib oladi». Metacritic 46 ta tanqidçining şarhlariga asoslanib filmga 100 ballik şkala böyiça 81 balldan iborat tortilgan örtaça bahoni berdi — bu «keng eʼtirof» degani. CinemaScore saytining söroviga qatnaşgan tomoşabinlar filmga nodir A+ bahosini berişdi.

San Francisco Chronicleʼdan Mick LaSalle filmga 4 ta yulduzdan 4 tasini qöydi va şunday yozdi: «Ford v Ferrari oddiygina sport tarixi bölib, avtopoygalardagi qiziqarli bobni aks ettirişi mumkin edi, va bu yetarli bölardi. Ammo Ford va uning yordamçilarining Miles va Şelbining sadoqatli mehnatiga doimiy aralaşuvini körsatib, Jeyms Mangoldning bu filmi ruhlarning befarqlikka qarşi kuraşi haqidagi hikoyaga aylanadi». Indiewire saytidan Eric Kohn filmga B bahosini berib yozdi: «Ford v Ferrari poygaga chin dildan qoyil qoliş tuyğusini yetkazişda aʼlo darajada, bu lahzalar şunçalik hayajonli ediki, poygalar keltirib çiqaradigan hayajonga heç narsa teng kela olmasligini bahslaşiş mumkin». Varietyʼdan Peter Debruge filmning poyga sahnalarini va Bale–Damon duetining öyinini maqtadi: «Eng yaxşi sport filmlari sportdan köra köproq şaxslar haqida böladi va bu ikki kişi ajoyib».

Carroll Shelby Ford kompaniyasi rahbarlariga Ken Milesning biografiyasini tasvirlab berganida, Ken Ikkinçi jahon uruşi faxriysi bölgan, Normandiyadan Berlingaça tankda bosib ötgan, deb aytadi. Bu ssenariy muallifining badiiy erkinligi bölib, aslida Ken biografiyasida bunday fakt bölmagan.