Frankenstein

Film ssenariysining adabiy asosi Mary Şelleyning «Frankenstein, yoki Zamonaviy Prometey» gotik romani böldi. Voqea 1857-yilda boşlanadi: arktik muzliklarda qolib ketgan Daniya kemasining ekipaji yaralangan Viktor Frankenşteyn ismli odamni topadi. Kemaga sirli yaratiq hujum qiladi va Viktorni öziga topşirişni talab qiladi, ammo kapitan Anderson yaralangan odamni himoya qiladi. Dengizçilar jonzotni muz ostiga itarib yuborişga muvaffaq böladi. Huşiga kelgan Frankenşteyn yaratiqni aynan özi yaratganini tan oladi, uning qaytib kelişini ogohlantiradi va unga taslim bölişni iltimos qiladi.

Keyin Viktor öz hikoyasini aytib beradi. U Jenevada, tabib baron Frankenşteyn oilasida tuğilgan. Otasi kabi jarroh bölgan va sevimli onasi vafot etgaç, ölimni yengişga qasam içgan. Viktorning Edinburg kollejidagi jonsiz tanani tiriltiriş tajribasi janjal keltirib çiqardi, hamkasblari uni şarlatan deb eʼlon qildilar. Ammo keyinçalik unga boy odam Genrix Xarlander murojaat qildi. U bankir Uilyam Frankenşteynning xotini bölajak Elizabetning amakisi edi. Xarlander Frankenşteynga limfa tizimi tasvirlangan qadimiy lavhani körsatdi va uning sözlariga köra, abadiy hayot siri şu lavhada yaşiringan edi. U tajribalar uçun çeksiz mablağ berişni, evaziga esa kiçik bir xizmat talab qilişni taklif qildi. Viktor Xarlander Alp toğlarida sotib olgan taşlandiq minorada laboratoriya taşkil etdi va tajribalari uçun Qrim uruşida halok bölgan askarlarning jasadlarini sotib oldi. U Elizabetga muhabbatini izhor qildi, ammo qiz uni rad etdi.

Tajriba uçun zarur bölgan momaqaldiroq paytida Xarlander özining davolab bölmas kasal ekanini aytdi va Viktordan uning ongini yangi tanaga köçirişni talab qildi. Frankenşteyn rad etdi, janjal paytida Xarlanderni itarib yubordi va u minora şaxtasiga yiqilib halok böldi. Viktor yaratgan tanani jonlantiriş uçun çaqmoq energiyasidan foydalandi. U tajribani muvaffaqiyatsiz deb öylagan edi, ammo ertasi kuni tana tirilganini kördi. Viktor jonzotga gapirişni örgatişga urindi, lekin u faqat yaratuvçisining ismini eslab qoldi. Jonzotning ulkan kuçidan çöçigan Viktor uni zanjirband qildi. Kelgan Elizabet jonzotga hamdardlik bildirdi. Viktor esa muvaffaqiyatsiz yaratiğidan qutuliş uçun minorani yer osti zindonidagi jonzot bilan birga yoqib yubordi, portlaş natijasida esa oyoqlaridan birini yöqotdi.

Frankenşteynning hikoyasi şu yerda tugaydi. Kapitanning kabinasiga jonzot kirib keladi va keyingi voqealarni hikoya qiladi. U yonayotgan minoradan qoçib qutulgan, omborxonada boşpana topgan va dehqon hamda uning oilasi hayotini kuzatişni boşlagan. Kör çolning nevarasiga öqişni örgatayotganini eşitib, jonzot inson tilini özlaştirgan. U oilaga uy işlarida yordam bergan, ammo buni heç kim sezmagan, odamlar uni «örmon ruhi» deb öylaşgan. Keyinçalik kattalar ovga ketişgan, qolgan çol esa jonzotni kulbaga taklif qilib, unga öqiş va gapirişni örgatgan. Vayron bölgan minorada jonzot Viktorning kuygan yozuvlarini topib, özining yaratilişi haqidagi haqiqatni bilib olgan. Fermaga qaytib kelgaç, u çolga hujum qilgan börilarni yengdi, ammo çol vafot etdi va ölişdan oldin jonzotni özining dösti deb atadi. Fermaga qaytgan aholi jonzot çolni öldirgan deb öylab, uni otib taşlamoqçi bölişdi. Huşiga kelgan jonzot ölmasligini tuşundi va abadiy yolğizlikka mahkum ekanini anglab yetdi. Şu sababli u Viktordan sönggi marhamat sifatida unga hamroh yaratişni söradi.

Jonzot Uilyam va Elizabetning töy keçasida Frankenşteynlar oilaviy mulkiga keldi. Viktor unga juft yaratişdan boş tortdi va uni otmoqçi böldi, lekin öq jonzotni himoya qilgan Elizabetga tegdi. Elizabetga yugurib kelgan Uilyamni jonzot itarib yubordi, u esa boşini kaminga urib halok böldi. Elizabet jonzotning qöllarida jon berdi va unga muhabbatini tan oldi. Viktor jonzotga uning hayotini abadiy azobga aylantirişini vaʼda qildi hamda şu paytdan boşlab uni butun dunyo böylab quvib yurib, nihoyat abadiy muzliklarga haydab bordi.

Kemada ölayotgan Viktor jonzotdan öz şafqatsizligi uçun keçirim söraydi, uni öğlim deb ataydi va yaşaşda davom etişni iltimos qiladi. Jonzot yaratuvçisini keçiradi, uni otam deb ataydi va uning ölimidan qayğuradi. Minnatdorçilik belgisi sifatida u kemani muzdan itarib çiqaradi, kapitan esa ekipajga uyga qaytayotganlarini eʼlon qiladi. Dengizga qarab turgan jonzot Viktor unga örgatganidek, hayot ramzi bölgan tong quyoşi nuriga qöllarini çözadi.