«Frantic» (ingliz tilida Frantic; boşqa tarjima variantlari: «Jilovsiz», «Aqldan oziş çegarasida») — Roman Polanskiy rejissyorligidagi detektiv (1988). Voqealari Parijda bölib ötadi. Filmning gergin atmosferasini Ennio Morricone musiqasi töldiradi; u Alfred Hitçcock filmlariga yozilgan Bernard Herrmann saundtreklari uslubida yaratilgan. Boş rollarni Harrison Ford va Emmanuelle Seigner ijro etgan, u tez orada rejissyorning xotiniga aylangan.
1Rollarda
Harrison Ford, Betty Buckley, John Mahoney
2Syujet
San-Fransiskodan kelgan amerikalik jarroh doktor Richard Uokker (Harrison Ford) xotini Sondra (Betty Buckley)…
San-Fransiskodan kelgan amerikalik jarroh doktor Richard Uokker (Harrison Ford) xotini Sondra (Betty Buckley) bilan tibbiy konferensiyada qatnaşiş uçun Parijga keladi. Mehmonxonada Sondra öz çemodanini oça olmaydi va Uokker aeroportda ular yukxona konveyeridan begona çemodan olib ketganini tuşunadi. Uokker duş qabul qilayotganda Sondraga telefon qilinadi, şundan söng u sirli ravişda xonadan ğoyib böladi.
Hali ham jet lag azobini tortayotgan Uokker xotinini topiş uçun mehmonxonaning xuşmuomala, ammo befarq xodimlariga murojaat qiladi, söngra uni özi qidiriş uçun köçaga çiqadi. Kafeda uni gap eşitgan bir sarson odam Sondrani qöşni xiyobonda maşinaga itarib kiritişganini körganini aytadi. Uokker sarson odamning sözlariga şubha bilan qaraydi, biroq toşyölda xotinining ismi yozilgan bilaguzukni topadi. U Parij politsiyasi va AQŞ elçixonasiga murojaat qiladi, ammo byurokratiyaga duç kelib, heç kim Sondrani qidiriş bilan jiddiy şuğullanmasligini tuşunadi. Mustaqil qidiruvni davom ettirib, Uokker qotillik joyiga boradi va u yerda köça fohişasi Mişel (Emmanuelle Seigner) bilan tanişadi. Mişel aeroportda öz çemodani örniga Sondraning çemodanini olgan edi. U Mişelning professional narkotik kontrabandaçisi ekanini bilib oladi, ammo noqonuniy tovarlarni olib ötiş uçun uni yollagan Dede kimga işlaganini bilmaydi. Mişel Uokkerga çemodanida nima bölganini va öğirlangan xotinini qanday qaytarib oliş mumkinligini aniqlaşda istamay yordam beradi.
Mişelning kvartirasi, Uokkerning mehmonxona xonasi va kabare tekşirilgandan söng maʼlum böladiki, kontrabanda narkotik emas, balki kraytron — yadro qurolini portlatiş uçun detonator sifatida işlatiladigan elektron öçirgiç bölgan. Uni öğirlab, Nyu-York Ozodlik haykalining suvenir nusxasi içida arab agentlari buyurtmasi bilan olib ötişgan. Isroil agentlari bilan hamkorlik qilayotgan AQŞ elçixonasi bu qimmatbaho qurilmani qölga kiritişni istaydi va Sondra ölsa ham ularga farq qilmaydi. Xotinini qutqariş uçun Uokker Mişel bilan birlaşadi, u esa faqat öz mukofotini olişdan manfaatdor.
Film Sena daryosidagi Lebedin orolida, Parijdagi Ozodlik haykali nusxasi yonida böladigan töqnaşuv bilan yakunlanadi. U yerda Sondrani kraytronga almaştirişlari kerak edi. Qurilmani olişi lozim bölgan arab agentlari bilan ularni kuzatib yurgan isroillik agentlar örtasida otişma boşlanadi. Arablar özaro öqlar ostida halok böladi; Mişel ham otişmaga tuşib qoladi va kraytronni Uokkerning çöntagiga solganidan söng vafot etadi. Ğazablangan Uokker kraytronni isroillik agentlarga körsatadi va uni Senaga taşlaydi. Uokker Mişelning jasadini olib ketadi, söngra u va Sondra Parijni tark etişadi.
3Rollarda
Harrison Ford — doktor Richard…
Harrison Ford — doktor Richard Uokker
Emmanuelle Seigner — Mişel
Betty Buckley — Sondra Uokker
John Mahoney — Uilyams, AQŞ elçixonasi xodimi Parijda
Jorgo Voyajis — öğri
Gérard Klein — Gayar
Djibi Soumaré — taksi haydovçisi
Dominique Virton — klerk
4Yaratilişi
Maşhur ssenariyçi Robert Towne «Frantic» filmi ssenariysi mualliflaridan biri bölgan, ammo uning nomi…

Maşhur ssenariyçi Robert Towne «Frantic» filmi ssenariysi mualliflaridan biri bölgan, ammo uning nomi titrlarda körsatilmagan. Filmning bir sahnasida Roman Polanskiyning özini köriş mumkin: u taksi haydovçisi rolini ijro etadi. Şuningdek, kvartirada Mişelni söroq qilayotgan odamning ovozi ham Polanskiyga tegişli.
Filmni körgandan söng boş rolni ijro etgan Harrison Ford Polanskiyga film nomida eʼlon qilingan «jinnilik» (frantic — «alahsiraş») filmda yöqligini aytib, rejissyorga nomni «Hayajonlangan» deb özgartirişni taklif qildi. Biroq Polanski qatʼiy turib oldi. Studiya Roman Polanskiyni filmdan taxminan 15 daqiqani kesib taşlab, yakunini qayta suratga olişga majbur qildi.
Film Amerika prokatida özini oqlamadi: byudjeti 20 mln dollar bölgan holda 17 mln dollardan sal köproq yiğdi. Şunga qaramay, kino tanqidçilar tomonidan maqtovga sazovor böldi: Rotten Tomatoes portalida u 78% ijobiy şarhni saqlab turibdi.
5Faktlar
1993-yilda Harrison Ford yana bir bor qiyin ahvolga tuşgan doktor Riçardni öynadi. Bu safar u xotini bilan…

1993-yilda Harrison Ford yana bir bor qiyin ahvolga tuşgan doktor Riçardni öynadi. Bu safar u xotini bilan boğliq jinoiy intrigaga aralaşib qoladi — Endryu Devisning «Qoçoq» filmida. Ford 2000-yilda Robert Zemekisning «Yolğon nimani yaşiradi» trilleridagi, xotini bilan muammolari böladigan yana bir doktor rolini ijro etadi.
Ilgari Amerikada «Frantic» nomi bilan Lui Malning «Eşakka çiqiş lifti» (1958) filmi namoyiş etilgan.
Mişel rolini ijro etgan aktrisa Emmanuelle Seigner 1989-yil 30-avgustda Roman Polanskiyning xotiniga aylandi. Keyinçalik u eri filmlarining yana uçtasida rol öynadi: «Aççiq oy» (1992), «Töqqizinçi darvoza» (1999) va «Möynali Venera» (2013).
Filmda Grace Jonesning bir xil qöşiği bir neça marta eşitiladi — «Iʼve Seen That Face Before (Libertango)».
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Неистовый (фильм, 1988)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.