Free Solo

Dastlab Jimmy Chin Alex Honnoldning fri-solo çiqişini suratga olişga aralaşişni istamagan. Uning fikri John Krakauer bilan uçraşuvdan keyin özgardi. Krakauer Çinni fikrini özgartirişga çaqirgan edi, çunki Alex rejalaştirganini baribir qiladi, uni suratga olişadimi yoki yöqmi, bu farq qilmaydi.

Filmga işlab çiqariş jarayonining hujjatli kadrlari kiritilgan. Ularda rejissyor Jimmy Chin va uning operatorlik guruhi Honnoldni kötariliş jarayonidan çalğitmasdan qanday suratga oliş kerakligi masalasini qanday hal qilayotgani körinadi. Rejissyor Elizabeth Çai Vasarhelyining sözlariga köra, bu muammoning yeçimi uzoq sinov va xatolar yöli bilan topilgan.

Honnolddan ovoz yozib oliş uçun (u köpinça kameralardan şunçalik uzoqda bölardiki, simsiz mikrofonlardan foydalanib bölmasdi), maxsus ovoz yoziş qurilmasi işlab çiqildi. Honnold uni bör xaltasida olib yurardi.

Filmni National Geographic Partners kompaniyasi suratga olgan. Filmning çiqiş vaqtida uning aksariyat qismi 21st Century Fox ga tegişli bölgan, qolgan qismi esa Milliy geografik jamiyatga tegişli edi.

Marokaşdagi Taghdat qoyasida suratga oliş paytida, Alexning «Purple Rivers» yönalişi (5.12c, 500 m) böyiça fri-solo kuni, Chin tasodifan oyoği ostidan katta toşni tepib yubordi. Toşning parçalari pastda turgan operatorlar Dave Alffrey va Jim Hurstga zörğa tegmay ötib ketdi. Chin, Alex (dubulğasiz va suğurtasiz) yönalişda bölgan paytda şunday hodisa yuz berişi mumkinligidan dahşatga tuşdi. Qoya çöqqisidan suratga olib turgan Clare Popkinning vahimaga tuşişi uçun boşqa sabab bor edi: aynan Alex devorda bölgan paytda fransuz arğimçoqboz slaklaynda yurişga qaror qilgan edi. Alex fri-solo çiqişini tugatib, toğdan tuşayotganda operator Mikey Sçaefer şunday dedi:

Men bu işni umrim oxirigaça qilişni istamayman. Bu barça stress meni şunçaki sindiradi. Toğlarda işlagan boşqa operatorlarni bilardim, ular har xil narsalarni körib, paranoyaga tuşib qolişgan, çunki jinnilikning çegarasiga yetib kelişgan.

Axir avtomobil yoki modellar reklamasini Meksikada ham suratga oliş mumkin… Lekin bu işlarning heç biri haqiqatan ham ahamiyatli bölmasdi. Siz arzimas narsalar bilan savdo qilasiz. Bu yerda esa biz öziga xos bir insonni körsatişga harakat qilyapmiz.

AQŞga qaytganidan köp ötmay Alex yiqilib, töpiğini şikastladi. Uning jarohati suratga oliş jadvalini çözib yuboriş yoki butunlay buziş xavfi tuğdirdi, çunki boğlamlarning tiklanişi bir neça oy talab qilişi mumkin edi. Şu sababli Chin öz jamoasining majburiy töxtab qolişidan xavotirga tuşdi (jamoaga yangi operator yordamçisi Jacob Bean ham qöşilgan edi). Şunga qaramay, siniş bölmagani uçun şifokor Alexga kasal oyoqqa özi qulay bölgan darajada asta-sekin yuk berişi mumkinligini aytdi. Alex darhol maşğulotlarni davom ettirdi va avval sunʼiy devorda, keyin esa Yosemite toğlarida paydo böldi. U köp piyoda yurdi va özi uçun oson bölgan 5.9 toifadagi yönalişlarda yakka özi çiqdi. Bunda soğlom çap oyoğiga skalyanik kiyar, şişgan öng oyoğiga esa kattaroq ölçamdagi trekking botinkasi kiyardi. Alex yuklamani oşirdi va köp ötmay har kuni ertalab parkdagi eng murakkab yönalişlardan biri — Rostrum qoyasidagi «Outstanding Adventure» (5.13) ni yakka özi bosib öta boşladi.

Tommy Caldwell bilan birga «Great Escape» (5.11/5.12?) yönalişini bosib ötganidan keyingi kuni, ehtimol motivatsiyasini yöqotmaslik uçun, u şu yönalişda fri-solo çiqişga qaror qildi. Bu Marokaşga safaridan keyin Alexning birinçi fri-solo çiqişi edi. U öng oyoğiga skalyanik olib oldi va zarur bölsa, qoyada oyoq kiyimini almaştirişga qaror qildi. Avval u arqon bilan yönalişga çiqdi (suğurta qoidalarini eʼtiborsiz qoldirib, muftasiz karabindan foydalandi). Yarim soatdan keyin tuşib, «töpiğim oğriyapti» deb eʼlon qilgan Alex, şunga qaramay, har xil ölçamdagi skalyaniklarga almaştirib, fri-solo çiqişni boşladi.

«Oğriq bölganda asosiy narsa jangovar ruhni saqlaş» — deya u tuşgandan keyin taʼkidladi. Çiqiş va qaytib tuşişni 37 daqiqada bajarib, bu yönalişda tezlik rekordini örnatganiga işonç hosil qildi. Marokaşdagidek, suratga oliş guruhi ham juda xavotirga tuşdi. Chin Alex yonida turib, oyoğini «tebranuvçi toşga» qöydi va agar u ağdarilib tuşsa, özi devordan itarilib, Alexga urilib ketişi mumkinligidan dahşatga tuşdi. Qimirlamaslikka harakat qilib, u obyektivlarni almaştirmadi va hatto yozuv tugmasini bosganini ham eslay olmadi. «Men şunçalik qörqib ketdimki, Alex kötarilayotgan paytda bir marta ham kadrni özgartirmadim… Biz, albatta, Alexdan köproq qörqamiz». Mikey Sçaefer esa Alexga umuman qaramaslikka harakat qildi: yuqoridan toşlar yoğila boşlaganda va Mark Synnott yölakda qoyadan pastroqqa çekindi, u operatorni devorga orqasini ögirib telefonida ovora bölib turganini kördi — «göyo Alexning kötarilişini kuzatiş unga qiziq emasdek».

2019-yil 24-fevralga kelganda film Amerika Qöşma Ştatlari va Kanadada 16,5 million dollar, boşqa hududlarda esa 2,8 million dollar yiğdi. Umumiy yiğim 19,3 million AQŞ dollarini taşkil etadi.

Dastlabki dam oliş kunlarida film törtta kinoteatrda 300 804 dollar işladi va bu körsatkiç «Eighth Grade» va «An Inconvenient Truth» filmlaridan oşib ketdi. Bu 2018-yildagi hujjatli kinoning eng yuqori körsatkiçi va hujjatli kinoning barça davrlardagi eng yuqori körsatkiçi böldi. Ikkinçi dam oliş kunlarida film allaqaçon 41 ta kinoteatrda namoyiş etilib, 562 786 dollar işladi. Uçinçi hafta oxirida u 129 ta kinoteatrdan 859 051 dollar yiğdi, törtinçi hafta oxirida esa 251 ta kinoteatrdan 1 million dollar yiğdi. Beşinçi dam oliş kunlarida u 394 ta kinoteatrda 1,06 million dollar işladi va natijada umumiy kassa yiğimi 5 million dollardan oşdi.

Rotten Tomatoes şarhlari böyiça film 108 ta şarhga asoslangan 98 % maʼqullaş reytingiga ega, örtaça baho esa 8,3 / 10. Metacritic saytida film 25 ta tanqidçi şarhiga asoslangan 100 balldan 83 örtaça ballga ega bölib, bu «umumiy eʼtirof» ni körsatadi.

Variety naşridan Peter Debruge filmni ijobiy taʼriflagan. Vanity Fair naşridan Richard Lawson filmni «jonli suratga olingan» deb atagan va şunday yozgan: «Men kinoteatrni ilhomlangan va hayratda qolgan holda tark etdim, bu xarizmatik inson erişgan yutuqlardan zavqlandim, lekin boşqalarni ham xuddi şunday qilişga ilhomlantirişidan qörqdim».