Ozodlik kuyçilari

1994-yilda Kaliforniya ştatining Long Beach şahrida Erin Gruwell xavf guruhidagi öquvçilarga ingliz tilini öqitiş uçun işga qabul qilingan. Woodrow Wilson örta maktabi bir vaqtlar nufuzli maktab bölgan, ammo ixtiyoriy integratsiya joriy etilgandan keyin tanazzulga yuz tutgan. Ikki yil oldin Los-Anjeles qözğolonlaridan söng esa maktabda irqiy keskinlik kuçaygan. Erin öquvçilari bilan munosabat örnatişda qiynaladi. U turli tödalarga bölingan öquvçilarning köplab janjallariga guvoh böladi. U ularda hurmat uyğotişga harakat qiladi, lekin ular uni eʼtiborsiz qoldirib, sinfda tartibsizlik qilişda davom etadi. Öqişning ikkinçi kunida öquvçilarning katta qismi ommaviy janjalga aralaşadi. Erinning lotin amerikalik öquvçisi Eva Benitez öz yigiti Pako ni boşqa töda aʼzolari bilan birga maktab hududiga kiritadi. Erin uyiga ğazablangan va vahimaga tuşgan holda qaytadi, çunki u boşqa lotin amerikalik öquvçisi Alejandro Santiago ning maktabga töpponça olib kelganiga guvoh bölgan.

Bir kuni keçqurun Eva dökonga kiradi, Pako va yana ikki dösti esa maşinada qolişadi. Eva ning sinfdoşi va raqibi Cindy Ngor, Kambojadan kelgan qoçqin, uning yigiti va yana bir dösti ham dökonga kirişadi. Afro-amerikalik öquvçi Grant Rice arkada öyinida yutqazganidan ğazablanib, dökon egasidan pulini qaytarişni talab qiladi. Dökon egasi Grantga jahli çiqib, uni dökondan çiqib ketişni buyuradi. Grant yugurib çiqib ketganda, Pako (maktabdagi janjalda yutqazgani uçun öç oliş maqsadida) uni öldirmoqçi böladi, lekin nişonga tegmaydi va tasodifan Cindy ning yigitini öldiradi. Grant voqea joyidan qoçib ketadi va keyinçalik qotillikda gumon qilinib hibsga olinadi. Guvoh sifatida Eva sudda körsatma berişi kerak. U özining «odamlari»ni, şu jumladan Pako ni, öz körsatmasida himoya qilişni niyat qiladi.

Ertasi kuni maktabda Erin öquvçisi Tito ning irqçi rasmini körib çiqadi va undan sinfga Holokost haqida gapirib beriş uçun foydalanadi. Holokost haqida oq tanli öquvçi Ben Samuels dan boşqa heç kim bilmaydi. Erin öquvçilarga «Çiziq» deb nomlangan öyinni öynaşni taklif qiladi. Ularning hammasi travmatik tajribani boşdan keçirganini körib, öquvçilar bir-biriga yaqinlaşa boşlaydi. Erin asta-sekin ularning işonçini qozonadi va ularga kundalik sifatida işlatadigan inşo daftarlarini sotib oladi. Ular daftarlarga boşdan keçirganlarini yozadi: uylaridan haydaliş, zöravonlik va yaqinlarining ölimi haqida.

Öquvçilarini tuzatişga qaror qilgan Erin öquvçilarga köproq kitob va maşğulotlar uçun pul topiş maqsadida ikkita yarim kunlik ish topadi va maktabda köproq vaqt ötkazadi. Bu uning eri Scott ni katta xafa qiladi. U Eringa yangi ish haqida özi bilan maslahatlaşmagani uçun xafa bölganini aytadi. Ayniqsa, bitta öquvçi Marcus ning özgarişi diqqatga sazovor. U Holokost haqida köproq biliş uçun kutubxona kitoblaridan foydalanadi.

Erin bir neçta Holokostdan omon qolgan yahudiylarni sinfiga kelib, tajribalari haqida gapirib berişga taklif qiladi. Şuningdek, u öquvçilardan Tolerantlik muzeyiga ekskursiyaga borişni talab qiladi. Öquvçilar turli irqqa mansub böliş döstlik uçun taqiq sababi bölmasligini tuşuna boşlaydi. Şu orada uning noodatiy öqitiş usullari hamkasblari va kafedra mudiri Margaret Campbell tomonidan şubha ostiga olinadi.

Keyingi öquv yili boşlanadi va Erin öz sinfida yana dars beradi (endi ular ikkinçi kurs öquvçilari). U ularning öqituvçisi bölib ikkinçi yilga ötadi. Birinçi kuni Erin sinfga «Özgarişlar uçun tost» aytişni taklif qiladi. Har bir öquvçi öz qiyinçiliklari va özida nimani özgartirişni xohlayotgani haqida oçiq gapirib beradi. Keyinçalik sinf Miep Gies ni AQŞga kelib, Anna Frank, uning oilasi va Van Pels oilasini natsistlardan yaşirişda qanday yordam bergani haqida hikoya qilişi uçun yetarliça pul töplaydi. Keyin u öquvçilarga ular qahramon ekanliklarini va «özlarining kiçik yöllari bilan qoronği xonada kiçik nur yoqişlari mumkinligini» aytadi.

Uşbu ikki voqea Evaga otasining uni doim himoya qiliş talablaridan xalos bölib, haqiqatni aytişga ilhom beradi. Grantning sudida u Pako ning aslida Cindy ning yigitini voqea joyida öldirganini aytib, sud zalini hayratga soladi. Grant ozod qilinadi, Pako esa hukm qilinadi. Keyinroq Cindy Evani keçiradi. Şundan söng Eva öz töda aʼzolari tomonidan hujumga uçraydi va tahdidlarga duç keladi. Biroq, oxir-oqibat, otasi tufayli unga tegilmaydi, ammo ular undan uzoqlaşadi. Keyinçalik u xavfsiz böliş uçun xolasinikiga köçib ötadi.

Şu orada Erin öquvçilaridan kitob şaklida kundalik yozişni söraydi. U yozuvlarni töplaydi va bu kitobni «Freedom Writers Diary» («Erkinlik yozuvçilari kundaligi») deb nomlaydi. Eri u bilan ajraşadi, çunki u Erinning öquvçilarga juda köp vaqt ajratib, ularning nikohiga yetarliça vaqt ajratmayotganini hisoblaydi. Margaret unga öquvçilarga oldingi sinfda dars bera olmasligini aytadi. Fuqarolik huquqlari uçun kuraşgan otasining köndirişi bilan Erin bu qarorga qarşi kuraşadi va oxir-oqibat direktorni öquvçilarga oldingi va bitiruvçi sinflarda dars berişga ruxsat berişga köndiradi. Bu öquvçilarni juda xursand qiladi.

Film Erin köplab öquvçilarni maktabni tugatib, kollejga kirişga muvaffaq etganini maʼlum qiliş bilan yakunlanadi. Ulardan köpçiligi oilasida birinçi bölib şunday qilgan.