Voqea 1941-yilda Gavayi orollaridagi harbiy qismda boşlanadi. Oddiy askar Robert Li Pruitt boşqa rotaga ötkaziladi. U isteʼdodli boksyor, ammo maşğulot jangida döstini jiddiy jarohatlagaç, ringga çiqişdan boş tortadi. Qömondonlik buni deyarli xiyonat deb hisoblaydi, şu sababli Pruitt bilan ziddiyat kuçayadi. Şu orada serjant Milton Warden rota komandirining xotini bilan munosabat boşlaydi.
Filmni Fred Zinnemann suratga olgan. Boş rollarda Burt Lancaster, Montgomery Clift, Frank Sinatra va Deborah Kerr ijro etgan. Asar James Jones ning 1951-yildagi şu nomli bestselleri asosida yaratilgan. Harbiy melodrama va drama janridagi qora-oq kartina Columbia Pictures studiyasida 1953-yil 28-avgustda çiqqan. Film sakkiz ta «Oscar» mukofotini, jumladan eng yaxşi film uçun mukofotni qölga kiritgan.
1Rollarda
Frank Sinatra, Ernest Borgnine, Deborah Kerr
·Ensiklopediyadan
«Abadiyatgaça» (ingl. From Here to Eternity — «Bu yerdan abadiyatga») — 1953-yilda Fred Zinnemann rejissyorligida suratga olingan qora-oq drama. Bош rollarda Burt Lancaster, Montgomery Clift va Frank Sinatra ijro etgan. Film Pearl Harbor hujumi arafasida askarlarning kundalik hayotini hikoya qiladi. Asar James Jones ning şu nomli bestsellerи (ingl., 1951) asosida yaratilgan. Film 1950-yillardagi Gollivudning eng köp daromad keltirgan önta filmi qatoriga kiradi. Kartina 13 ta «Oscar» nominatsiyasiga (12 ta toifada) sazovor bölib, 8 ta haykalça, jumladan eng yaxşi film uçun mukofotni qölga kiritgan.
2002-yilda lenta «madaniy, tarixiy yoki estetik ahamiyati» tufayli Milliy film reyestriga kiritilgan. Amerika Kino Instituti tasnifiga köra, kartina quyidagi örinlarni egallagan:
1998-yilgi «100 film» röyxatida 52-örin (2007-yilgi röyxatga kiritilmagan);
«100 ehtiros» röyxatida 20-örin.
2Syujet
1941-yil oxiri, Pearl Harbor. Amerika armiyasining oddiy askari Robert Li Pruitt (Montgomery Clift) Şafter…
1941-yil oxiri, Pearl Harbor. Amerika armiyasining oddiy askari Robert Li Pruitt (Montgomery Clift) Şafter qalʼasidan Oahu orolidagi Sçofield kazarmalariga, miltiqçilar rotasiga ötkaziladi. Kapitan Dana Holmes (Philip Ober) uning sobiq birinçi nay çaluvçi ekanini, kapral unvonidan tuşirilganini va qömondonining dösti egallagan lavozimni böşatganini hamda mohir boksyor ekanini bilib qoladi. U Pruittni özi boşqaradigan sektsiyaga aʼzo bölişga çaqiradi, çunki şu yöl bilan mayor unvonigaça kötarilişni niyat qilgan. Biroq Pruitt rad etadi: bir marta ringda Dixie Wells ni jiddiy jarohatlab qöygan va şundan beri bir yildan köproq vaqt boksçilikni taşlagan. Rad javobi kapitanni qattiq xafa qiladi, lekin serjant Milton Warden (Burt Lancaster) yangi askarning fikrini «ustav bilan bosib» özgartirişga vaʼda beradi. Çiqiş vaqtida kapral Buckley (Jack Warden) Pruittga serjant Wardenning muloqotda masofani saqlaşini va u körgan eng yaxşi askar ekanini aytadi.
Boşqa ofitserlar oddiy askarni turli yöllar bilan masxara qiladi: qadam taşlaşi yoki miltiqni yiğişi yetarliça yaxşi bölmagani uçun uni saf taşqarisida yugurtirişadi. Pruittni faqat oddiy askar Angelo Maggio (Frank Sinatra) qöllab-quvvatlaydi.
Şu orada serjant Wardenning kapitan Holmesning çiroyli xotini Karen (Deborah Kerr) bilan işqiy munosabati boşlanadi. Kapitan şahar tomonga ish bilan ketgan. Avvaliga ular qalʼa hududida joylaşgan uylarida yolğiz qoladilar, keyin esa qirğoq qoyalari orasida, tölqinlar köpigi içida öpişadi.
Pruitt va Angelo şaharga çiqişadi. Ularning hamkasbi rядовой askarni miss Kipferning klubiga olib boradi, u yerda Pruitt jozibali qora soçli Lorene (Donna Reed) ga eʼtibor qaratadi. Maggio pianino çalayotgan serjant James «Semiz» Judson (Ernest Borgnine) bilan bahslaşib qoladi. Şu paytda qirğoqda Karen sevgilisiga fojiasini aytadi: nikohdan ikki yil ötib, eri unga xiyonat qilayotganini bilib qolgan. Bir kuni u mast holda uyga kelgan va homiladorlik oğriqlari boşlanganda şifokor çaqirmagan. Tuğilgan ölik öğil bolasidan keyin va u endi farzand köra olmasligi haqidagi xabardan söng, Karen turli munosabatlarni boşlagan, jumladan Holmesning böysunuvçilari bilan ham.
Pruitt Lorenega öz fojiasi haqida gapirib beradi: bir safar maşğulot jangida u Dixie döstini şunday urib yiqitganki, u komaga tuşgan, bir hafta ötib esa uyğonganda közi körmay qolgan. Pruitt körmaydigan közlaridan oqayotgan yoşlarni körib, boks bilan şuğullanişni taşlaşga qaror qilgan.
Ertasi kuni kapral Buckley askarni ogohlantiradi: Holmes ofitserlarni unga jang qiliş uçun yoşiqni tahrik qilişga undagan. Ofitserlar Pruittni masxarali qilişda davom etişadi: avval tekis çuqur kovlaşni, keyin «gazetani dafn etişni» buyurişadi. Pruitt boksyor serjant Ike Galoviç (John Dennis) oldida keçirim söraşdan boş tortadi. Ring yonida pol yuvib turganida Galoviç unga bir çelak suv tökib yuborgan edi. Şuning uçun Holmes uni ofitser Peluso nazorati ostida uzoq yugurişga buyuradi. Holmes Wardenga intizomni buzgani uçun harbiy sud hujjatlarini tayyorlaşni buyuradi. Warden esa kapitanni qaytaradi va jazoni ikki baravar qilişni taklif qiladi. Pruitt oşxonada idiş yuvişga yuboriladi, u bundan oldin axlat taşigan va köçani supurgan edi.
Olti hafta maşaqqatlarga çidagandan söng, qatʼiyatli askar nihoyat şaharga çiqişga ruxsat oladi. Barda serjant Judson paydo bölib, Maggioning opasi suratini öpar ekan, stul bilan boş suyagiga zarba oladi. Janjalni Warden töxtatadi: singan şişa bölagi bilan jizzaki serjantni piçoqni taşlaşga majbur qiladi. Judson Angeloga qamoqxonada hisob-kitob qilişni vaʼda qiladi. Warden Pruittga «Semiz»ning piçoğini özida saqlaşga ruxsat beradi va unga ruxsatnoma taklif qiladi.
Angelo ham şaharga ruxsatnoma bilan çiqişi kerak edi, lekin sönggi daqiqada askar Anderson kasal bölib qolgani sababli uni postga qöyişadi. Robert uzoq haftalar davomida birinçi marta Alma bilan uçraşadi. Alma uning uzoq yöqligidan norozi. Qiz özini Alma Burke deb taniştiradi (miss Kipfer unga atir reklamasi tufayli «Alma» ismini bergan). Lekin u klubdagi töliq zal sababli ketolmaydi. Biroz vaqtdan keyin ular klubdan çiqib olişadi. Barga postdan ketgan Maggio ham qöşiladi. Pruitt içib mast bölgan döstini butalar orasida topadi va unga maşina qidiradi. Pruitt yöqligida Angelo ikki patrul askar bilan urişib qoladi.
Oddiy askar Maggioga 6 oy gauptvaxta jazosi beriladi, uni serjant Judson nazorat qiladi. U öç oluvçisini masxara qilişni va uni tayoq bilan urişni öz zimmasiga oladi. Şu payt Alma Robertni uyiga taklif qiladi. U yerda Robert dösti Georgette bilan tanişadi. Georgette esa kotisi ölganidan beri uyda heç qanday erkak bölmaganini aytadi.
Milton va Karen oçiq osmon ostidagi barda uçraşuv taşkil qilişadi, ammo ofitserlar kelganidan keyin ketişadi. Ayol Wardenga ofitser bölişni taklif qiladi, şunda uni turmuşga olişi mumkin. Lekin u bunday odamlardan nafratlanganligi sababli ofitserlik maktabida öqişni istamasligini javob beradi. Sevişganlar bir-birisiz yaşay olmasliklarini tez anglab yetişadi. Pruitt Burke ga turmuş qurişni xohlaşini aytadi: bir yildan söng u xizmatdan böşatiladi va agar serjant unvonini olsa, Qöşma Ştatlarga qaytadi. Lekin Alma askarning xotini bölişni xohlamasligini aytadi. Uning maqsadi — pul yiğib, Oregonga qaytiş, özi va onasi uçun uy quriş, töğri kasbli töğri erkakni topib, turmuş qurib, töğri farzandlar tuğiş. Xonim Holmes eri bilan ajraşiş haqida gapiradi, eri esa uning sevgilisi fuqaro deb hisoblaydi.
Bir askar Pruittga xabar beradi: Judson Angeloni armiya qozoni bilan orqa va kökragiga urmoqda, kökarişlar körinmasligi uçun. Maggio esa yakka kamerадан qoçişni niyat qilgan. Yaqinlaşgan Galoviç yana askarni 15-dekabrdagi boks finaliga qatnaşişga va çempionlikni qölga kiritişga taklif qiladi. Yana rad javobini olgaç, u Pruittning qöliga bosadi va zarba bera boşlaydi. Askar öz vaʼdasiga binoan javob qaytarmaydi, lekin hamkasblari tahrik qilgaç, ğazablanib serjantga bir qator kuçli zarbalar beradi. Aynan şu paytda janjalga kapitan Holmes aralaşadi, u bir neça daqiqa oldin Wardenga ofitserlik unvoni uçun tavsiya bergan edi. Guvohlar Galoviç janjalni boşlaganini qatʼiy tasdiqlaşadi.
Tunda Warden va Pruitt yölda içişadi. Serjant askarni Galoviçni urgani uçun maqtaydi va özining ofitser bölişni istamasligini aytadi. Maggio yuk maşinasi kuzovida yaşirinib, qamoqxonadan qoçadi. Maşinadan tuşgandan keyin bir mil yöl bosadi. Askar Robert qölida Judsonning öldiruvçi qiynoqlaridan öladi. Judson Pruittdan ham öç olişni xohlaydi. Tunda askarlar motam tutayotgan va yiğlayotgan bir askarning roğ çalayotganini eşitişadi. Pruitt örtoğining ölimi uçun öç olişga qaror qiladi: «Semiz»ni miss Kipfer klubi yonida kutadi, uni xiyobonga boşlab kiradi va deyarli ovozsiz kuraşda uni öz piçoği bilan öldiradi. Lekin özi qorniga oğir yaralanadi. U zörğa Almagaça yetib boradi. Warden esa gazetada qamoqxona nazorat boşliğining öldirilişi haqida öqib, uning uç kunlik yöqligini yaşiradi.
Janjalni va Holmesning aralaşmasligini körgan qism qömondoni öz tergovini boşlaydi. Kapitan harbiy sud örniga isteʼfoga çiqişga majbur böladi. Uning örniga kelgan kapitan Ross boks jamoasiga bildiradi: endi bokс orqali unvon kötarilmaydi. Şuningdek, u Galoviçni oddiy askarlikka tuşirib, «hojatxonani tozalaşga» yuboradi.
Karen telefon orqali Wardenga qirğoqda uçraşuv tayinlaydi. Ayol Holmesning isteʼfosi tufayli ular bir hafta içida materikka qaytişlari kerakligini aytadi. Serjant esa unvon uçun hujjatlarni töldirganini, lekin buyruqni imzolamaganini javob beradi. U yölda ötayotgan askarni Pruitt deb öylab çaqiradi, lekin xato qiladi va buni ayolga aytadi. Karen Wardenning allaqaçon armiyaga uylanganini tuşunadi va bu yolğonni tugatib, yoqtirmagan eriga qaytişga qaror qiladi. Milton bu ularning oxirgi uçraşuvi bölmasligiga umid qiladi. Lorene esa içib ötirgan Pruittga Judson ishi böyiça hali ham heç qanday iz topilmaganini öqib beradi.
1941-yil 7-dekabr. Yakşanba kuni erta tongda bazaga yapon qiruvçilari hujum qiladi. Warden hujumdan omon qolgan askarlarni taşkil etadi, oşpazga bir çelak qahva qaynatişni buyuradi va askarlarga qöriqçini yöq qilişga ruxsat beradi, toki ular öq-dorixonaga yetib borişsin. Jangçilar mudofaa pozitsiyasini egallaydi. Radio orqali hujum haqida bilib olgan Pruitt, askarlik burçini bajariş uçun qalʼaga qaytişga qaror qiladi, Almaning ketib, turmuş qurişni söraşiga qaramay. Butun film davomida u behuda qontökişdan qoçişga harakat qilgan, lekin uruş şaroitida pasifizm örinsiz. Qoronğida fuqarolik kiyimida, yarasi oçilgan holda Pruitt töxtaş buyruğini eʼtiborsiz qoldiradi va yapon desantçisi deb öylagan patrul askarning öqini orqasidan oladi. Warden askarni tanib, u «qaysar, lekin yaxşi askar, armiyaga boşqalardek sodiq edi» deydi. Serjant Pruittning jasadiga, boksçilik bilan şuğullanib, bularning hammasidan qoçişi kerak edi, deb gapiradi.
Bir neça kundan söng tasodifan Alma va Karen materikka ketayotgan kemada uçraşib qolişadi. Karen işora böyiça guldastasini dengizga taşlab, qaçon Gavayiga qaytişini başorat qiladi. Lorene esa u yerga qaytmasligini aytadi va yolğon xabarni yetkazadi: uning qiruvçi uçuvçi-nişonli sevgilisi, Pearl Harbor hujumida qahramonlarça halok bölgan va vafotidan keyin Kumuş yulduz bilan taqdirlangan. Mukofot uning onasiga yuborilgan, u esa uni Lorenega bergan. Karen esa sevgilisi Robert Li Pruittning ismini eşitib, uni generali şarafiga qöyilgan «qiziq eski nom» deb biladi va heç narsa demaydi.
3Kasting
Italiyalik-amerikalik Frank Sinatra Jones romanini öqigaç, italiyalik-amerikalik Maggio rolini ijro etişni…

Italiyalik-amerikalik Frank Sinatra Jones romanini öqigaç, italiyalik-amerikalik Maggio rolini ijro etişni juda istagan. U studiya va «Columbia Pictures» studiyasi rahbari Garry Cohn ga «Maggio» imzosi bilan telegrammalar yuborib turgan. Ammo Cohn jiddiy drama uçun «Gene Kelly bilan birga raqs tuşgan va qöşiq aytgan» noprofessional aktyorni olişdan ehtiyot bölgan. Cohnning xotini Joan bilan taniş bölgan Ava Gardner undan xotinini köndirişni va eriga kinoproba ötişga ruxsat berişni söragan. Barça kinoprobalardan söng rol uçun Eli Wallaç tasdiqlangan bölsa-da, u keyinçalik Broadwayda «Camino Real» spektaklini ijro etiş uçun rolni rad etgan. Frank Sinatra bu rol uçun atigi 8 ming dollar olgan bölsa-da (soliştiring: sakkiz yil oldin «Ançors Aweigh» filmidagi şu rol uçun 130 ming dollar), Akademiya mukofoti unga şou-biznesga ğalaba bilan qaytiş va yöqolib borayotgan karerasini tiklaş imkonini bergan.
Karen Holmes roli uçun Joan Fontaine taklif qilingan, ammo u oilaviy sabablarga köra rad etgan. Keyinçalik Joan bundan qattiq afsuslangan, çunki uning keyingi karerasi tez orada pasayib ketgan. Joan Crawfordning xizmatlaridan voz keçişga töğri kelgan, çunki u öz gözalligini faqat oldingi filmda işlagan operator tasvirga olişi mumkinligini aytgan. Natijada ayollar rollariga Deborah Kerr va Donna Reed tasdiqlangan. Ikkalasi ham avval fazilatli, biroz qatʼiy xotinlar rollarida ixtisoslaşgan bölsalar-da, tomoşabinga kutilmagan qirralarini körsatişdi.
Montgomery Clift boksni umuman bilmagan va suratga olişdan oldin boks darslarini olişdan boş tortgan. Şu sababli barça janjal sahnalarida uning örnini dublyor egallagan. Filmni diqqat bilan tomoşa qilganda buni köriş mumkin.
4Tsenzura
Filmning eng oçiq filmlardan biri sifatida şuhrat qozonganiga qaramay, ijodkorlar Hays kodeksi talablariga…

Filmning eng oçiq filmlardan biri sifatida şuhrat qozonganiga qaramay, ijodkorlar Hays kodeksi talablariga muvofiq Jones kitobidagi baʼzi parçalarni tsenzuradan ötkazişgan: xususan, Kerr va Lancaster sevişadigan qirğoq sahnasi, Waikikida qaynayotgan gey-hayot haqidagi eslatmalar hamda Maggioning mohiyatan erkaklar fohişaligi bilan şuğullanişi haqidagi maʼlumotlar.
Jonesning qölyozmasida hatto öşa paytda naşr etilişi mumkin bölmagan erkaklar örtasidagi jinsiy aloqa tasvirlari ham bölgan. Kitobning tsenzurasiz töliq versiyasi faqat 2011-yilda sotuvga çiqarilgan.
5Mukofotlar
Tanqidçilar filmni olqişlab qabul qilişgan. Xususan, «Variety» naşri uni «kitobning ajoyib ekranlaştirilişi,…

Tanqidçilar filmni olqişlab qabul qilişgan. Xususan, «Variety» naşri uni «kitobning ajoyib ekranlaştirilişi, qaysi burçakdan qaralmasin» deb atagan, «aktyorlar tanlovi ajoyib» va «ekrandan aytiladigan jumlalar xotirada qoladi» deb yozgan.
Asosiy mukofotlar va nominatsiyalar:
1953 — AQŞning Milliy kinotanqidçilar kengaşi yil eng yaxşi önta filmi qatorida
1954 — «Golden Globe» mukofotining 2 ta sovrini:
eng yaxşi rejissyor (Fred Zinnemann)
eng yaxşi ikkinçi reja erkak roli (Frank Sinatra)
1954 — «Oscar» mukofotining 8 ta sovrini:
eng yaxşi film (Buddy Adler)
eng yaxşi rejissyor (Fred Zinnemann)
eng yaxşi ikkinçi reja erkak roli (Frank Sinatra)
eng yaxşi ikkinçi reja ayol roli (Donna Reed)
eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Daniel Taradaş)
eng yaxşi montaj (William Lyon)
eng yaxşi operator ishi (qora-oq film) (Burnett Guffey)
eng yaxşi ovoz (John P. Livadary («Columbia SSD»))
1954 — Kann kinofestivalining maxsus mukofoti (Fred Zinnemann)
1954 — AQŞ Rejissyorlar gildiyasining «Badiiy film eng yaxşi rejissyori» nominatsiyasidagi mukofoti (Fred Zinnemann)
1954 — AQŞ Ssenaristlar gildiyasining eng yaxşi amerikalik drama uçun mukofoti (Daniel Taradaş)
1954 — «Photoplay» jurnalining yil filmi uçun «Oltin medal»i
Nominatsiyalar:
1954 — «BAFTA» mukofotining eng yaxşi film nominatsiyasi
1954 — «Oscar» mukofoti:
eng yaxşi erkak roli (Burt Lancaster va Montgomery Clift)
eng yaxşi ayol roli (Deborah Kerr)
eng yaxşi musiqa (drama yoki komediya filmi saundtreki) (George Duning, Morris Stoloff)
eng yaxşi kostyum dizayni (qora-oq film) (Jean Louis)
6Remeyklar
Jones romani asosida 1979-yilda köp qismli teleseriya va 1980-yilda 13 qismli «sovun operasi» suratga…
Jones romani asosida 1979-yilda köp qismli teleseriya va 1980-yilda 13 qismli «sovun operasi» suratga olingan. Ikkalasida ham asosiy ayol rollarini Natalie Wood va Kim Basinger ijro etgan.
Rejissyor Terrence Malick uzoq vaqt davomida 1953-yilgi lentaning remeykini suratga olişga tayyorlangan, ammo oxir-oqibat Jameş Jonesning boşqa harbiy romani — «Yupqa qizil çiziq»ni ekranlaştirgan.
7Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Отныне и во веки веков (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.