Texaslik yirik çorvaçilik boyi Bick Benedict va kambağal kovboy Jett Rink ikkalasi ham Texasga yangi kelgan, Merilenddan çiqqan gözal yoş qiz Leslie Lynnton eʼtiborini qozonişga intiladi. Leslie Bickka turmuşga çiqadi va yoş juftlik Benedictlarning ulkan «Reata» rançosiga qaytadi. U yerda Leslie yangi muhit va mahalliy odatlarga moslaşişi kerak.
Filmni rejissyor Jorj Stivens suratga olgan, u Edna Ferberning shu nomli romani (1952) asosida olingan. Boş rollarda Elizabeth Taylor, Rock Hudson va James Dean ijro etgan. Dean uçun bu boş rolda suratga olingan uç filmning oxirgisi böldi, u 24 yoşida avtohalokatda halok bölgan. Drama va vestern elementlari bilan film 1956-yil 10-oktabrda AQŞda prokatga çiqdi, studiya — Warner Bros. Film «Oskar» mukofotiga 10 ta nominatsiyaga sazovor böldi, ammo haykalçani faqat Stivens «Eng yaxşi rejissyor» sifatida oldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Elizabeth Taylor, Rock Hudson, James Dean
·Ensiklopediyadan
Giant (ingl. Giant) (1956) — Jorj Stivens rejissyorligidagi amerikalik epik drama. Edna Ferberning şu nomli romani (1952) asosida suratga olingan, boş rollarda Elizabeth Taylor, Rock Hudson va James Dean iştirok etgan. «Giant» James Dean iştirok etgan uçta filmdan oxirgisi böldi. Dean 24 yoşida avtohalokatda vafot etgan. Film unga ikkinçi «Oltin globus» (Henrietta mukofoti) va «Eng yaxşi erkak roli» nominatsiyasida ikkinçi «Oskar» nominatsiyasini keltirdi. Şu tufayli u ikki marta vafotidan keyin nominatsiyaga sazovor bölgan yagona aktyorga aylandi. Dean öz aktyorlik uslubiga sodiqligi bilan maşhur bölgan, şuning uçun filmning kulminatsion sahnasida uning replikalarini Nick Adams ovozlaştirgan.
Film «Oskar» mukofotiga 10 ta nominatsiyaga sazovor böldi, şu jumladan «Yilning eng yaxşi filmi» nominatsiyasiga ham. Ammo mukofotni faqat Stivens «Eng yaxşi rejissyor» sifatida oldi. Amerika kino instituti filmni kino tarixidagi eng buyuk filmlardan biri deb tan oldi.
2005-yilda film «madaniy, tarixiy yoki estetik ahamiyatga ega» deb topilib, Milliy film reestriga kiritildi.
Amerika kino institutining röyxatida film XX asr eng yaxşi 100 ta amerikalik filmi orasida 82-örinni egallaydi (1999-yilda kiritilgan, 2007-yilda röyxatdan çiqarilgan).
3Syujet
Boy çorvaçilik sanoatçisi Jordan «Bick» Benedict kiçik (Rock Hudson) Merilend ştatiga poyezdda keladi va…
Boy çorvaçilik sanoatçisi Jordan «Bick» Benedict kiçik (Rock Hudson) Merilend ştatiga poyezdda keladi va doktor Horace Lynnettdan otlar sotib olmoqçi böladi. U yerda uning katta qizi Leslie (Elizabeth Taylor) bilan uçraşadi va yigit unga tez oşiq bölib qoladi. Ertasi kuni qiz Bickning manmanligiga tegib, Texas ştati Meksikadan öğirlab olingan, deb aytadi va uning qöşni ranço qizi bilan allaqaçon unaşganligi haqida taxmin qiladi. Bick Leslieniki bölgan, 10 000 dollarga sotib olingan qora tusli urğoçi ot «Uruş şamoli»ni silab turib, qizga qaraydi va yigit-qiz ikkalasi ham oşiq bölib qolganini tuşunadi. Bu holatni oilaning boşqa aʼzolari ham payqaydi. Uzoqdan poyezd ötadi, unga Bick albatta keç qoladi.
Leslie britaniyalik diplomat ser David Carfry (Rod Taylor) bilan munosabatini tugatadi.
Yangi turmuş qurganlar Benedictlarning ulkan oilaviy ranço «Reata»ga qaytadi. Ranço Texasda 595 ming akr maydonni egallaydi. Temir yöl bekatida Leslie erining işçisi, yoş meksikalik Angel Obregon bilan tanişadi. Yoş xöjayin va işçilardan biri Jett Rink (James Dean) örtasida doimiy janjallar bölib turadi. Faqat Bickning katta opasi Luz (Mercedes McCambridge) ularning rançöda birga yaşaşiga imkon beradi. U irodali va hukmron ayol, ammo Jettga yaşirin mehr qöygan.
Yangi turmuş qurganlar şarafiga ötkazilgan ziyofatda Leslie qöşni Vaşti Hake Snyth (Jane Withers) bilan tanişadi. Vaşti öz ruhiy tuşkunligini yaşirib yuradi. Stol ustiga qovurilgan sigir boşi keltirilganda Leslie huşidan ketadi. Ertasi kuni Bick xotiniga köplab podani körsatadi. Podaga boş çopar Pollo qarab turadi, u hatto Benedict bobosini ham körgan.
Uy xöjaligini boşqaradigan Luz Lesliening kelişidan norozi. Jett esa birinçi körişdanoq qizga oşiq bölib qolgan va uni atrofga olib çiqadi. Luz esa Uruş şamolini böysundirişga urinadi. Leslie meksikalik işçilarning oğir hayot şaroitini Angel Obregon oilasida köradi, uning kiçik öğli kasal. Uyga qaytgaç, Leslie tajribali çavandoz Luz otdan yiqilib, çayqalganini bilib oladi. Leslie oilaviy şifokor janob Walkerdan Obregon xonimni yöqlab, kasal bolani körişni söraydi va konservativ eriga ham buni maʼqullatadi.
Keçqurun Bick oyoği jarohatlangan Uruş şamolini otib öldiradi.
Luzning dafn marosimiga rekord darajada köp odam töplanadi. Vasiyatnomaga köra, Jettga kiçik yer uçastkasi tegadi. Benedictning neft sanoatçisi döstlari bu yerni ikki baravar köp, 1200 dollarga sotib olmoqçi bölişadi, ammo yigit bitimdan voz keçadi. Yagona döstining ölimidan keyin Jett ketişdan vozkeçib, «Kiçik Reata» deb nomlangan uçastkani qatʼiyat bilan özlaştirişda davom etadi.
Butunlay boşqaça şaroitda ösgan qiz Texasdagi boşqa hayotga, odamlar örtasidagi boşqa munosabatlarga könikişi kerak böladi. Texasda ayollar erkaklar suhbatidan çetda turişi kerak. Oq tanli texaslar meksikaliklarni ikkinçi darajali odamlar deb hisoblaydi. Hatto uning eri ham faqat öz istaklarini va kelajak haqidagi öz qaraşini tan oladi. Bickning amakisi Bowley Benedict (Chill Wills) Lesliega erini unga butun Texasni körsatişga köndirişni maslahat beradi. Qiz odamlar oldida Bick bilan janjallaşadi. Bick uni döstlari davrasida siyosat haqidagi suhbatga qöşmaydi, bu suhbatlar «100 000 yil ötmişda» qolgan.
Sahna yotoqxonada davom etadi. Ertalab Benedict xotiniga rançoning butun maydonini öğliga saqlab qolişni qatʼiy niyat qilganini aytadi, xuddi otasi va bobosi qilganidek. Şundan söng u Lesliening homiladorligi haqida biladi.
Juftlikda egizaklar tuğiladi: Jordan III va Judith. Leslie özi bir özi uçastkani obod qilayotgan Jettni yöqlaydi. U yerda allaqaçon uy qurilgan. Benedictga hayotda yaxşi kelib çiqiş, taʼlim va boylik, şuningdek Leslie ham nasib etgani Rinkni ğazabga soladi. U qanday bölsa ham boyib ketişga va Bickdan «öç olişga» qaror qiladi. Qiz eri Rinkka taşrif buyurganini körib ajraşiş bilan tahdid qilganda, rangli işçilarning hayot şaroitini yaxşilaş uçun uni köndirişga bekor urinadi.
Benedictlarda qizi Luz II tuğiladi, uni xola şarafiga şunday nomlaşadi. Bick kiçik öğliga doimo mehr körsatadi va uni erkaklar maşğulotlariga undaydi. Törtinçi tuğilgan kunida unga ot sotib oladi, ammo yiğlagan bola bunga qarşilik qiladi. Oilaviy munosabatlar keskinlaşadi va Leslie bolalarini uzoq muddatga ota-onasinikiga olib ketadi.
Minnatdorçilik kunida bolalar sevimli kalkuni Pedro stol ustiga qöyilganini bilib yiğlab yuborişadi. Leslie otasidan kelgan maktubni öqib berib ularni tinçlantirişga harakat qiladi, ammo bu foyda bermaydi. Bick Merilendga boradi va u yerda David Carfry bilan Lesliening kenja singlisi Lacey Lynnettning töyiga tuşadi. Er-xotin yaraşib, uyga qaytişadi.
Qarzga botgan Jettga nihoyat omad kulib boqadi, u möl neft topadi. Butunlay xuşböy suyuqlikka bulanib, yuk maşinasida Benedictlarga keladi va oilaga kinoya bilan, endi ularga qaraganda boyroq bölişini aytadi. Ketişdan oldin Jett Lesliega iltifotlar qiladi, bu esa Bick bilan qisqa muştlaşuvga olib keladi. Jordan ğazabida, Jettni otib taşlamaganiga afsuslanayotganini aytadi. Amakisi Bowley esa yigitning endi öldiriş uçun juda boy bölib qolganini taʼkidlaydi. «JETEXAS» kompaniyasini oçgan yigit Bickni «Reata»da quduqlar qazişga köndirişga urinadi, ammo konservativ çorvador oilaviy merosni saqlab qolişga qaror qilib, rad etadi.
Benedictlar oilasida ulğayib kelayotgan bolalarga nisbatan keskinlik paydo böladi. Ota Jordanni öz vorisi qilmoqçi, ammo yigit şifokor bölişni orzu qiladi va avval Garvard, söngra Kolumbiya tibbiyot institutini tugatmoqçi. Leslie esa Judith Şveysariyadagi qizlar maktabida öqişini rejalaştiradi, ammo qiz Texas texnologiya institutida çorvaçilikni örganişni xohlaydi. Har bir aka-singil ota-onalardan birini boşqasini köndirişga muvaffaqiyatli undaydi va öz maqsadlariga erişişga ruxsat oladi.
Rojdestvo ziyofatida Obregon oilasi öğli Angel II ni harbiy formada ğurur bilan körsatadi (Sal Mineo). Yigit Leslie iltimosiga köra doktor Walker tomonidan bir paytlar qutqarilgan edi. U Reatadan birinçi köngilli bölib çiqqan. Bick esa Judithning yigiti Robert «Bob» Dayes (Earl Holliman) rançoda işlaşini xohlaydi. Pearl Harbor hujumidan (1941) keyin u 28-dekabrda harbiy çaqiruv punktiga borişi kerak edi. Yigit rad etadi va uni Judith qöllab-quvvatlaydi, ular özlarining kiçik rançolarida yaşaşni xohlaşadi. Jett Benedictlar oldiga kelib, Bickni öz yerida neft quduqlarini qazişga ruxsat berişga yana urinadi. Bick öz bolalari ketganidan keyin rançoni meros qilib olmasligini tuşunib, rozi böladi. Rançoda neft qazib olina boşlagaç, Benedictlar yanada boyib, qudratli bölib ketişadi. Jordan Benedict meksikalik Juana Villalobos bilan turmuş quradi va buni oilaviy ziyofatda hovuz yonida eʼlon qiladi. Angel II uruşda halok böladi, qahramon Texasga tobutda, Amerika bayroği bilan öralgan holda qaytariladi va unga tantanali ravişda dafn marosimi ötkaziladi.
Robert va Judith Dayeslarda qizi, keyinroq Jordan va Juana Benedictlarda öğli tuğiladi, uni otasi, bobosi va katta bobosi şarafiga nomlaşadi.
Jett ştatning eng boy odamiga aylanadi va Ostinda aeroport va «Imperador» mehmonxonasini oçadi. Öz mehmonxonasida Jett «toj kiygan imperator» bölişni orzu qiladi va töğridan-töğri efirda nutq sözlamoqçi. U özi şarafiga katta ziyofat uyuştiradi va unga kamida 10 million boyligi bor boylarni taklif qiladi, ularning içida Benedictlar ham bor. Bick Rittʼni hayratga soliş uçun öz samolyotida uçib keladi. Benedict va Rinkning raqobati avj oladi, Benedictlar Luz II ni şohona kiyimda kortej tarkibida köradi. Qizning Jett bilan uzoq yaşirin munosabatlari bölgan. Keçqurun uçraşuvda Jett qizga bankyetda unga uylaniş niyatini eʼlon qilişini aytadi.
Juana Benedictga mehmonxonadagi parfyumeriya dökonida xizmat körsatişdan boş tortişadi. Xotinining qönğiroğidan söng ğazabga tölgan Jordan atir şişasi bilan oynani sindiradi va Rink bilan mehmonlar zali oldida uruşmoqçi böladi. Ammo ikki qöriqçi uni uşlab olib, bir neça zarba beradi va taşqariga çiqarib yuboradi. Bick Jettga duel çaqiradi, ular spirtli içimliklar ombori tomon boradi. Raqibi mast bölib, özini himoya qila olmasligini körgan Bick Jettga uni «hatto urişga ham arzimaydi» deydi, keyin bir neçta javonlarga urilib, oilasi bilan ketadi. Jett zalga qaytadi, Texas senatori Oliver Whiteside tomonidan taqdim etilib, şarafli joyga ötiradi va nutq sözlamoqçi böladi, ammo nutq sözlay olmay, joyida uxlab qoladi.
Benedictlar Texasda böron sababli doktor Guerra zarar körganlar uçun vaqtinçalik şifoxona taşkil qilganini bilib olişadi.
Ota va öğil «avlodlar ziddiyati» tufayli özaro munosabatlarini aniqlaşadi. Bahsga Luz II ham qöşiladi, u Jett oldida oila uçun uyalib ketgan.
Ritt mehmonlar oldida huşidan ketganini bilib, qiz Bowley amakisining ortidan zalga boradi. Qayğuga botgan erkak böş stollarga nutq sözlaydi va Lesliega bölgan javobsiz muhabbatidan yiğlaydi. Buni Liz II kuzatadi. Qiz indamay eşikni yopadi va amakisiga minnatdorçilik bildiradi, mast Jett uzun stol bilan birga yiqiladi. U Bickdan öç ololmadi: Leslieni qölga kiritmadi, Benedictlarning rançösini sotib ololmadi va Jordan «Gigant» ruhini sindira olmadi, çunki uning kuçi «tez» neft pullarida, Benedictning kuçi esa mahalliy texas ruhida.
Ertasi kuni Benedictlar maşinada uyga qaytişadi, amakisi Bowley va Jordan esa samolyotda uçişadi. Bick qaytgandan söng samolyotni sotişga qaror qiladi.
Ular «Sarj ovqatxonasi»da oddiygina tuşlik qilişga qaror qilişadi. Peştaxta yonidagi devorda yozuv bor: «Biz xizmatni istalgan kişiga rad etiş huquqini özimizda saqlab qolamiz». Bu esa etnik ozçiliklar vakillari bu yerda kutilmagan mehmon ekanini anglatadi. Egasi, irqçi Sarge Hutamda Juanani va kiçik Jordan IV ni haqorat qiladi, ammo boy Benedictlarni qoldirib ketadi. Bick meksikalik oilani Sarge tomonidan haydalayotganda himoya qiladi, şundan söng egasi bilan uruşadi, ammo yengiladi. Sarge yozuvni olib taşlaydi va uni Jordanning kökragiga taşlaydi. Xotini töqnaşuv tugagandan keyingina unga yugurib keladi.
«Reata»ga qaytgaç, Bick oilaviy merosni saqlab qololmaganidan şikoyat qiladi. Leslie esa ovqatxonadagi janjaldan keyin u birinçi marta uzoq vaqt içida öz qahramoniga aylanganini aytadi va «100 yil ötgaç, Benedictlar oilasi nihoyat muvaffaqiyatli böldi» deb hisoblaydi. Ular ikki nevaraga — moviy közli oq soçli qizga va qora közli jigarrang soçli lotin amerikalik Jordan IV ga qaraşadi.
Film xor ijrosi va orkestr jörligi bilan yakunlanadi.
4Yaratilişi
Sahnalarning katta qismi Texas ştatidagi Marfa şahri atrofida, şu jumladan çöl tekisliklarda suratga olingan.…

Sahnalarning katta qismi Texas ştatidagi Marfa şahri atrofida, şu jumladan çöl tekisliklarda suratga olingan. Interyer sahnalari Kaliforniyadagi Burbank şahridagi Warner Brothers studiyasida dekoratsiyalarda suratga olingan. Paradni suratga oliş öşa şaharning aeroporti yaqinida bölgan. Premyera 1956-yil noyabr oyida Nyu-Yorkda bölib ötdi, u yerda DuMont telekanali şou-biznes yulduzlarining kelişini yoritib, ular bilan intervyu olgan (şu jumladan kompaniya boşliği Jack Warner bilan). Bu reportaj filmning 50 yillik yubileyiga bağişlangan maxsus DVD naşrida mavjud. Film Warner Bros. studiyasi uçun «Supermen» çiqqunça eng köp daromad keltirgan film bölgan.
Jett Rinkning prototipi haqiqatda yaşagan neft magnati Glenn Herbert McCarthy (1907—1988) bölgan. Yozuvçi Edna Ferber McCarthyni u Xyustonda Şamrock mehmonxonasida yaşab turgan paytda uçratgan. Filmda bu mehmonxona Emperador deb nomlangan.
Rejissyor Jorj Stivens Rink rolini Alan Ladd ga bermoqçi edi, ammo uning rafiqasi Laddni tasdiqlamaslikni maslahat berdi. Şundan söng bu rol James Deanga ötdi. Jettning keksa yoşdagi sahnalarini ijro etiş uçun James Dean soçini qirqtirdi va kulrang rangga böyadi. Filmning oxirida mast qahramon Dean banket paytida nutq sözlaydigan sahna bor. Dean sobiq hamkasblari va muxlislari orasida bu sahna «Oxirgi keçki ovqat» deb ataladi, çunki aktyor vafotidan oldin suratga olingan oxirgi sahna şu edi. Dean mast odamni öynaganda şunçalik köp dudmollanardiki, montaj paytida sahnani boşqa aktyor — Nick Adams ovozlaştirişga töğri keldi. Şu sababli film montaj xonasida deyarli bir yil turdi. Bu film aktyorning karerasidagi oxirgi film böldi. Şu rol uçun u «Eng yaxşi erkak roli» nominatsiyasida ikkinçi marta vafotidan keyin «Oskar» nominatsiyasiga sazovor böldi.
Uilyam Holden Bick Benedict rolining asosiy nomzodi edi. Jorj Stivens Rock Hudsonga, oxir-oqibat Benedict rolini ijro etgan aktyorga, Leslie roli uçun şerik ayolni tanlaş imkonini berdi: Elizabeth Taylor yoki Grace Kelly. Hudson birinçisini tanladi.
Barbara Barry «Gigant»da birinçi kinoroliga ega böldi. Aktrisa Carroll Baker, Elizabeth Taylorning ekrandagi qizi, aslida «onasi»dan bir neça yoş katta edi.
Capitol Records studiyasi, Dmitriy Tyomkin rahbarligida Warner Brothers orkestri tomonidan yozilgan saundtrekning bir qismini lazer disklarda çiqargan. Keyinçalik raqamli qayta işlov beriş yordamida kompozitsiyalarni tiklab, Ray Reindorf bilan birga yozilgan ikki trek qöşilgan holda CD disklarda naşr etgan.
5Badiiy xususiyatlari
«Giant» uç soatdan ortiq davom etadigan, qahramonlar hayotining 25 yilini qamrab oladigan sagadir. Filmning…

«Giant» uç soatdan ortiq davom etadigan, qahramonlar hayotining 25 yilini qamrab oladigan sagadir. Filmning asosiy motivlaridan biri qahramonlar, Texas va umuman Amerika jamiyati boşidan keçirayotgan özgarişlar mavzusidir. Bu özgarişlarning markazida odamlar örtasidagi munosabatlar va xususan, odamlar bir-biridan farqlarni (irqiy, madaniy, ijtimoiy) qanday qabul qilişi va eski tarafkaşliklarni qanday yengişi masalasi turadi. Farqli odamlarga hurmat qiliş muammosi filmning tuzilişini belgilaydi. Film voqealari Ikkinçi jahon uruşi mavzusi va Texasdagi Meksikadan kelganlarga nisbatan irqçilikni ham qamrab oladi.
Masalan, Bick Benedictning Lesliega uylanişi AQŞning ğarbiy va şarqiy madaniyatlarining integratsiyasini ramziy ifodalaydi. Bu Luz Benedict kabi eski zamon odamlari uçun qabul qiliş qiyin (uning Leslie otini örgatişga urinayotganda ölimi ham ramziy maʼnoga ega). Leslie esa öz navbatida Texasga meksikaliklar va ayollarga nisbatan yangi munosabatni olib keladi, buni Bick qiyinçilik bilan qabul qiladi.
Özgarişlar Benedictlarning keyingi avlodida kuçayadi: Bick va Lesliening bolalari ota-onalarining yölidan borişni istamaydi, ota-onalar esa buni qabul qilib, ularning hayot yölini tan olişga majbur böladi. Jett Rink tarafkaşliklardan voz keçişni istamaslikni ifodalaydi va mutlaq yolğizlikda qolib, töliq mağlub böladi.
Aksinça, Bick Benedictning odamlarga munosabati katta evolyutsiyani boşdan keçirgan, bunga qahramonning meksikaliklarga xizmat körsatişdan boş tortgan kafe egasi bilan janjali guvohlik beradi. Janjalda rasmiy mağlubiyatga qaramay, Lesliening ramziy sözlari «Benedictlar oilasi haqiqiy muvaffaqiyatga erişdi» deb taʼkidlaydi, yaʼni oila erkinlik va adolat yölida oldinga siljidi. Film oilaning keyingi avlod bolalarining, turli rangli teriga ega bolalarning yuzlarini körsatiş bilan yakunlanadi.
6Mukofotlar
1957 — «Oskar» mukofoti: Eng yaxşi rejissyor (Jorj…
1957 — «Oskar» mukofoti: Eng yaxşi rejissyor (Jorj Stivens)
1957 — «Davide di Donatello» mukofoti: Eng yaxşi xorijiy prodyuser (Jack Warner) (Lawrence Olivier bilan birgalikda («Richard III»))
1957 — Amerika rejissyorlar gildiyasining eng yaxşi rejissura mukofoti — Badiiy film (Jorj Stivens)
1957 — Photoplay jurnalining «Yilning filmi» oltin medali.
7Nominatsiyalar
1957 — «Oskar» mukofotiga 9 ta nominatsiya: Eng yaxşi film (Jorj Stivens, Henry Ginsberg), Eng yaxşi erkak…

1957 — «Oskar» mukofotiga 9 ta nominatsiya: Eng yaxşi film (Jorj Stivens, Henry Ginsberg), Eng yaxşi erkak roli (James Dean, Rock Hudson), Eng yaxşi ikkinçi plan ayol roli (Mercedes McCambridge), Eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Fred Guiol, Ivan Moffat), Eng yaxşi musiqa: drama yoki komediya filmi saundtreki (Dmitriy Tyomkin), Eng yaxşi montaj (William Hornbeck, Philip W. Anderson, Fred Bohanan), Eng yaxşi sanʼat rejissyori ishi (Boris Leven (rejissyor), Ralph S. Hurst (dekorator)), Eng yaxşi kostyum dizayni (rangli film) (Moss Mabry, Marjorie Best).
1957 — «Oltin globus» mukofotiga ikkita nominatsiya: Eng yaxşi film (drama), Eng yaxşi rejissyor (Jorj Stivens).
1957 — AQŞ ssenariyçilar gildiyasining eng yaxşi amerikalik drama mukofotiga nominatsiya (Fred Guiol, Ivan Moffat).
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Гигант (фильм, 1956)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.