Henna

Film Hindiston va Pokiston örtasidagi murakkab munosabatlar muammosini kötaradi. Voqea Hindiston va Pokiston hududida joylaşgan Kaşmirda bölib, Hindistonning Srinagar şahrida boşlanadi. Ikki oila Çander va Çandnining töyiga tayyorgarlik köradi. Çander har doim keçikadi, u biznesmi yoki sevgilisi bilan uçraşuvi bölsin. Öz nişonlaniş kuni Çander, odatdagidek, keçikib qoladi va uyiga tezlik bilan şoşiladi, ammo kuçli momaqaldiroqqa tuşib, maşinani boşqarişni yöqotadi va daryoga qulaydi. Çandni umidsizlikka tuşib, Çanderning halok bölganiga işonmaydi va ota-onasiga sevgilisini kutişini yoki heç qaçon turmuşga çiqmasligini aytadi.

Voqea Pokistonga, Jelum şahriga, Ind daryosi sohiliga köçadi. Gözal toğli qişloqda, sigan lagerida, otasi Xon-Baba bilan yaşaydi: yoş musulmon qiz Henna, beva otasi Xon-Baba, sufiy ustozi, uçta akasi — Aşraf, Razzak, Zaman va Razzakning xotini Najma. Bir kuni ertalab Henna daryo oqimi qirğoqqa olib kelgan, yarador va huşsiz notaniş yigitni topadi. Henna otasi va mahalliy ayol Bibi Gul bilan notanişni parvariş qiladi. Yigit huşiga kelganida, xotirasini yöqotganligi maʼlum böladi. Uyqusida notaniş «Çand» deb baqiradi va atrofdagilar uni şu nom bilan çaqira boşlaydi.

Köp ötmay Çand şunçalik tuzalib ketadiki, yura oladi va Bibi Gulga qöşilib işlay boşlaydi, unga loy köza yasaşda yordam beradi. Henna Çandga oşiq bölib, unga turmuşga çiqişni orzu qiladi. Qizning katta afsuslanişiga, unga despot Şahbaz-Xon sovçi qöyadi. U Hennadan ança katta bölib, ikki marta uylangan, ammo Shariat qonunlariga köra yana ikki baravar köp turmuş qurişi mumkin. Xon-Baba Hennani Çand bilan turmuşga berişni rejalaştirib, töy kunini belgilaydi. Yigit özini qutqarib, parvariş qilgan bu odamlarga minnatdor bölib, rad etişga jurʼat etmaydi, garçi Hennaga faqat singil sifatida qarasa-da. Töy vaqtida momaqaldiroq boşlanadi, Çandning xotirasi qaytadi va u hindu ekanligi maʼlum böladi. Mahalliy aholi hayratga tuşadi, ammo donişmand va adolatli Xon-Baba odamlarni Çanderga döstona munosabatda bölişga köndiradi.

Şahbaz-Xon Çanderni josuslikda gumon qiladi, natijada yigit hibsga olinib, politsiyada söroq qilinadi. Henna akalari bilan birga Çanderni qamoqdan qoçirişga yordam beradi. Xayrlaşayotganda Henna Çanderga xina solingan xaltaça (qarang: mehndi — anʼanaviy hind töy marosimlaridan biri) sovğa qiladi va uni hindistonlik «singlisi» Çandniga yetkazişni, ularga baxt tilaşni söraydi. Politsiya bilan birga kelgan Şahbaz-Xon Hennani va uning oilasini josusga yordam berişda, öz xalqi va mamlakatiga xiyonat qilişda ayblaydi. Henna akalari bilan Çanderni çegaraga qadar qiyin toğ yöllari orqali olib ötişni taklif qiladi. Şahbaz-Xon politsiya bilan qoçoqlarni quvişga otlanadi.

Hindiston-Pokiston çegarasiga faqat Henna va Çander yetib boradi — qolgan hamrohlari yo jarohat olgan, yo yölda halok bölgan. Çegarani kesib ötiş paytida yigitlar özaro otişma ostida qoladi, Henna Çanderni özi bilan tösib, uning qölida halok böladi. Oğir yaralangan Çander umidsizlikka tuşib, hindistonliklar va pokistonliklarni öq otişni töxtatişga köndirişga urinadi va söraydi: Hindiston bilan Pokiston tinç yaşaşi uçun yana qança inson hayoti kerak böladi?..

Çander va Çandni turmuş qurişadi, ularning oilalarida esa Pokistondagi «singil» Hennaning sevgi, olijanoblik va fidokorlik haqidagi xotirasi muqaddas saqlanadi.