«Hiroshima mon amour» (fr. Hiroshima mon amour / Irosima mõn-amur /, yap. 二十四時間の情事 / nidzyu: yon dzikan no dzyo: dzi / «Yigirma tört soatlik roman») — Alain Resnaisʼning Fransiya yozuvçisi Marguerite Duras ssenariysi asosidagi birinçi badiiy filmi (1959). Boş rollarni fransuz aktrisasi Emmanuelle Riva va yapon aktyori Eiji Okada ijro etgan. Film Xalqaro kino matbuoti federatsiyasi (FIPRESCI) mukofotini oldi.
1Rollarda
Emmanuelle Riva, Eiji Okada, Bernard Fresson
2Syujet
Uruşdan keyingi Xirosimada fransuz kino aktrisasi (Riva) va yapon arxitektori (Okada) örtasidagi, göyo qisqa,…
Uruşdan keyingi Xirosimada fransuz kino aktrisasi (Riva) va yapon arxitektori (Okada) örtasidagi, göyo qisqa, muhabbat hikoyasi. Ikkalasini ham ötmiş yuki bosadi, uni har soatda yaşaşga töğri keladi.
Ötmiş va hozirgi zamonning uzviy boğliqligi, xayoliydan real voqelikka erkin ötişlar, ovozlar polifoniyasi, syujetning musiqiy tuzilişi, sheʼriy assotsiativ usullar — film yangiça kino tili sohasida maşhur söz böldi (montaj Henri Colpi) va Alain Resnaisʼni «yangi tölqin» deb ataladigan yönalişga kiritişga asos böldi.
3Rollarda
Emmanuelle Riva — U…
Emmanuelle Riva — U (ayol)
Eiji Okada — U (erkak)
Bernard Fresson — Nemis askari
Stella Dallas — Ona
Pierre Barbaud — Ota
4Yaratilişi
Film ssenariysini Françoise Sagan yozişi kutilgan edi, lekin maşhur yozuvça rad etganidan keyin Duras işga…

Film ssenariysini Françoise Sagan yozişi kutilgan edi, lekin maşhur yozuvça rad etganidan keyin Duras işga kirişgan.
Alain Resnais filmi aniq algoritm asosida qurilganini taʼkidlagan: «Men Margeritga asarning algebraik konsepsiyasini bayon qildim. Agar «Xirosimani» diagramma orqali körsatsak, musiqiy partituraga yaqin kvartet şakli oçiladi: mavzular, boşlanğiç mavzu variatsiyalari, takrorlar, orqaga qaytişlar, bu filmning öyin qoidalarini qabul qilmaganlar uçun çidab bölmas tuyulişi mumkin. Diagrammada film voronka şaklidagi uçburçak sifatida qurilganini köriş mumkin bölar edi».
Resnais filmning pessimistik talqiniga qarşi çiqqan: «„Xirosima“ hayotning imkonsizligi hissini uyğotmaydi… Film azob çekayotgan odamlarni körsatgani filmning pessimistik ekanligini anglatmaydi. Hayot doim ham quvnoq emas, lekin qahramonlarim yaşagan 48 soat aslida faqat letargiya bölgan körinma baxtning ön yilini qadrlaydi. Eng dahşatlisi — yöqlik, böş hayot azobdan ham yomonroq».
Suratga oliş paytida yapon aktyori Eiji Okada fransuz tilini bilmagan va repliкаlarini quloq orqali yod olişga majbur bölgan.
5Tahlil
Viktor Bojoviç rejissyor noöxşaş narsalarni soliştirgan degan ayblovlarni qatʼiy rad etgan: «ustiga „nemis…

Viktor Bojoviç rejissyor noöxşaş narsalarni soliştirgan degan ayblovlarni qatʼiy rad etgan: «ustiga „nemis fohişasi“ degan nom olgan Neverdan kelgan kiçik şahar qizining fojiasi va yuz minglab odamlarning halokati». Sanʼatşunos va tanqidçi bu Alain Resnaisʼning asosiy insonparvarlik xizmati deb hisoblagan. (Tanqidçining töliq iqtibosi tarjima qilinmadi — asl manbaga qarang.)
Filmda sevgi va azob motivlari birinçi epizoddanoq bir vaqtda paydo böladi. Muhabbat quçoqlari hujjatli kadrlar bilan almaşinadi… (Tanqidçining uzun iqtibosi tarjima qilinmadi — asl manbaga qarang.)
«Xirosima»da sevgi parçalangan vaqtni birlaştiradi. U azobli xotiralar va kelajak qörquvidan kuçliroq böladi. Şu tariqa inson öz taqdiri ustidan hokimiyat topadi. Bu beqaror muvozanat doim xavf ostida: vaqt uzluksiz ravişda voqelikni «yuvadi», ikki inson örtasidagi aloqani zaiflaştiradi. Qahramon sevgilisiga murojaat qilib: «Men seni ham unutaman, seni unuta boşlayapman», — deb xitob qiladi. Ammo ikki inson örtasidagi özaro tuşuniş qançalik nozik bölmasin, u baribir mumkin böldi.
Film çiqqanidan qirq yil ötib rus kino tanqidçisi Mixail Trofimenkov öz tuşunçasini ekspressiv izohda bildirgan:
(Tanqidçining uzun izohi tarjima qilinmadi — asl manbaga qarang.)
6Mukofotlar
Xalqaro kino matbuoti federatsiyasi mukofoti (şu filmdan oldin «Tört yuz zarba» filmi ham şu mukofotni…
Xalqaro kino matbuoti federatsiyasi mukofoti (şu filmdan oldin «Tört yuz zarba» filmi ham şu mukofotni olgan)
«Oskar», 1961
Nominatsiyalar
Eng yaxşi original ssenariy
Britaniya akademiyasi (BAFTA), 1961
Ğolib
Birlaşgan Millatlar Taşkiloti mukofoti
Nominatsiyalar
Eng yaxşi film
Eng yaxşi xorijiy aktrisa (Emmanuelle Riva)
Kann kinofestivali, 1959
Nominatsiyalar
«Oltin palma şoxi» (film AQŞ hukumatining iltimosiga köra rasmiy tanlovdan çetlatilgan, çunki yadro qurollari taqiqlangan mavzu edi)
7Ommaviy madaniyatda
«Hiroshima mon amour» — Anna Germanʼning erta ijrosidagi sanʼat asari (1966). Dastlab Zbigniew Cehakning…
«Hiroshima mon amour» — Anna Germanʼning erta ijrosidagi sanʼat asari (1966). Dastlab Zbigniew Cehakning Maciej Zenon Bordowicz sheʼriga yozilgan kompozitsiyasi «polyak Imasi Sumak» — Violetta Villas uçun yaratilgan edi.
2010-yilda «Nez a Nez» parfyumeriya uyi filmga bağişlab «Hiroshima mon Amour» hididagi atirni çiqardi.
2020-yillarning örtalarida Moskvada «Bauman» metro bekati yaqinida «Xirosima, mening sevgim» bari oçildi.
8Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Хиросима, любовь моя» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.