His Wife's Diary

«Dnevnik ego jeny» — rejissyor Aleksey Uçitelning badiiy filmi. Rossiya, 2000-yil. Kinotavr kinofestivalida eng yaxşi film uçun Grand-pri.

Ivan Buninning sönggi muhabbati va yolğizligi haqidagi hikoya.

Fransiyaning janubiy sohilida Ivan Bunin, uning xotini Vera va sevgilisi Galina uçovi birga yaşaydi. Ular bilan Pskovdan kelgan yoş yozuvçi Leonid Gurov tanişadi. U Stokgolmdan, Nobel qömitasidan Buninning adabiyot böyiça Nobel mukofotiga nomzod etib körsatilgani haqidagi yangilikni olib keladi. Bunin bu xabarni ğamgin qiyofada qabul qiladi, çunki bu uçinçi nomzodlik edi. Bunin Gurovni firibgar deb hisoblasa-da, xotinining iltimosiga köra u ular bilan birga qolib yaşaydi.

Bunin xonadonidagi hayot öz yölida davom etadi: Galina Verага Buninning yozuvlarini aytib turadi, Vera esa ularni teradi. Gurov oşxonada yordam beradi va Buninning xotiniga iltifotlar qilişga ulgurадi. Kutilmaganda Buninga Nobel mukofoti berilgani haqida qönğiroq keladi. Bunin keçki köçaga çiqib, qöllarini kötarib quvonçdan baqiradi. Uçovi mukofotlaş marosimiga boradi, u yerda Buninga bağişlangan qabulda matbuotning diqqati ularga qaratiladi. Sevgilisi unga hasad qila boşlaydi. Mehmonxonaga qaytgaç, uçovi şampan içadi va Şvetsiya qirollik oilasi aʼzolari haqida ğiybat qiladi.

Poyezdda ular Fransiyaga qaytadilar. Nemis çegarasidan ötişda Bunin xörlovçi tekşiruvga duç keladi — uni Nobel laureati ekanligiga qaramay, içki kiyimigaça yeçintirişadi. Bunin qarşilik körsatadi, lekin bu nemis çegaraçilarini töxtatmaydi. Buninda isteriya boşlanadi, u xotini kökragiga yuzini bosib yiğlaydi.

Maşhur yozuvçining oldiga köp tanişlari keladi. Dengiz böyidagi piknikda ular olingan mukofot pulini qanday sarflaş haqida bahslaşadilar: uy yoki daça sotib oliş, foizli qoğozlarga sarmoya kiritiş yoki naşriyot oçiş. Galina kasal bölib qoladi, Marga unga «banka» qöyadi. Galina soğayganidan keyin Bunin uni vokzalda kutib oladi. Taksida ketayotganda Galina ğamgin körinadi va Margani eslaydi. Keyin Galina va Bunin tuşib, dengiz böyida sayr qilişadi. Bunin özi eslagan Rossiyaning endi yöqligini eslaydi va Vatanni yana körmasligidan afsuslanadi. U bolşeviklardan nafratlanişini aytadi, çunki ular sevişga qodir emas.

Marga ham dengiz böyidagi ularning oldiga keladi. Suziş paytida Vera çökişni boşlaydi. Marga suvga sakrab tuşib, Verani qirğoqqa olib çiqadi. Bunin xotinini beparvoligi uçun koyiydi, bu esa hayotiga zomin bölişi mumkin edi. Marga Galinaga eʼtibor körsata boşlaydi, Galina esa uning suhbatidan qoçadi, ammo keçqurun unga sigareta qutisini sovğa qiladi. Marga uni öpadi va tunda Galinaning xonasiga kiradi — bunga Gurov guvoh böladi. Ertalab nonuşta paytida Gurov ularni ehtiyot bölişga çaqiradi. Galina Marga bilan birga Parijga ketmoqçi böladi, Bunin esa uni qaytarişga urinadi va kuç bilan uşlab qolişga harakat qiladi. Bunin tizzalab Margadan Galinani olib ketmaslikni iltimos qiladi, lekin Galina qatʼiy turib oladi. Şu orada Gurov Verага muhabbatini bildiradi, ammo Vera uning sözlarini jiddiy qabul qilmaydi.

Ikkinçi jahon uruşi boşlanadi, nemislar Parijga kiradi. Tanişlari Buninni Rossiyaga qaytişga köndirmoqçi bölişadi, lekin u rad etadi. Marga va Galina Parijda birga yaşaydilar. Galina Grasdagi Buninlar oldiga qaytmoqçi böladi, ammo Marga Şveysariya yoki AQŞga ketişni taklif qiladi. Uruş asta-sekin şarq tomon siljiydi. Gurov va Bunin nemislar Moskvani olib-olmasligi haqida bahslaşadilar. Marga va Galina Buninlar oldiga qaytib keladi, ammo Ivan Alekseyeviç ular bilan muloqot qilmaydi. Nobel mukofotining puli tugaydi va Buninlar qaşşoqlikka tuşib qolişadi — oziq-ovqatga pul yetmay qoladi.

Bir keç Bunin avtomobilda, bir quti şampan bilan villaga keladi. U «ruslar nemislarning dumbasini ezib taşlaşdi» deb xabar beradi, bu Stalingraddagi ğalabani nazarda tutadi. Hamma birga ötgan xafagarçiliklarni unutib, şampan içadi. Bunin yana bir it olib keladi, u har kuni Veraning töşagiga siyadi. Bunin Galinadan unga qaytişni söraydi, lekin Galina Marganing sevgilisi bölib qoladi. Bir kuni Buninga juda könikib qolgan it maşina ostida qoladi. Hamma unga yordam berişga urinadi, ammo heç narsa qilib bölmaydi. Vera Marganing yordamida itni töpponçadan otib, azobini tugatadi.

Bunin tuşkunlikka tuşadi. Şu orada Marga Buninga rus qöşinlari Berlinga hujum qilayotganini xabar qiladi, özi esa Galina bilan Amerikaga jönab ketmoqçi. Gurov Verani sevişda davom etadi va unga öz taqdiridan şikoyat qiladi. U Verani Parijga ketib, uning xotini bölişga taklif qiladi. Vera rad etadi va Gurov öz joniga qasd qilişga urinadi. Bunin uni ölimdan qutqaradi, arqonni böyindan bevosita yeçib oladi.

Ivan Alekseyeviç kasal bölib qoladi. Bir kuni u Jannadan katta miqdordagi pul solingan xat oladi. Vera bilan birga ular Italiyaga sayohat qilişga qaror qilişadi. Italiyaga ketayotgan poyezdda Bunin vafot etadi.