«Asal» (turk. Bal) — Turk rejissyori Semih Kaplanoğlu rejissyorlik qilgan badiiy film (2010). Bu — yoshi kiçik şoir Yusuf haqidagi trilogiyaning yakuniy qismi; unga «Tuxum» (2007) va «Sut» (2008) filmlari kiradi. Film premyerasi 2010-yil 16-fevralda 60-Berlin kinofestivalining tanlov dasturida bölib ötdi. U şu festivalda «Oltin ayiq» mukofotini qölga kiritgan uçinçi turk filmi böldi; oldin bu mukofotga 14-festivalda «Quruq yoz» (1964) va 54-festivalda «Devorga boş uriş» (2004) sazovor bölgan edi.
Film 2010-yil 9-aprelda Turkiyada keng prokatga çiqdi va 83-«Oskar» marosimida eng yaxşi çet tilidagi film nominatsiyasi uçun Turkiyaning rasmiy nomzodi sifatida tanlandi, ammo nominatsiyaga kiritilmadi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Erdal Beşikcioğlu, Tülin Özen
3Syujet
Film bizni Yusufning bolaligiga, uning hayotidagi birinçi bosqiçga olib boradi. Yusuf boşlanğiç maktabga…
Film bizni Yusufning bolaligiga, uning hayotidagi birinçi bosqiçga olib boradi. Yusuf boşlanğiç maktabga boradi, yozişni va öqişni örganadi. Yusufning otasi Yoqub asal yiğiş bilan şuğullanadi. Bir kuni ertalab Yusuf otasiga öz tuşi haqida gapirib beradi. Bu epizod ularning sirlari bölib abadiy qoladi. Öşa kuni Yusuf öqituvçining topşiriğiga köra ovoz çiqarib öqiyotganda birdaniga kekirib qoladi. Nomaʼlum sabab bilan Yoqub (Yusufning otasi) örmonning çuqur qismiga, yovvoyi asalarilarni quvib ketadi va sirli ravişda yöqoladi. Otasi ğoyib bölganidan söng Yusuf gapirişni töxtatadi, bu esa onasi Zehraning qattiq xavotiriga sabab böladi. Yusuf otasini izlab örmonlarni kezadi va uning hayotini tuşunişga harakat qiladi. Miraj keçasida (musulmonlar hurmat qiladigan keçalardan biri) Zehra öğlini uzoq qişloqdagi buvisi oldiga yuboradi. U yerda Yusuf turli hikoyalarni tinglaydi, otasini Payğambar bilan soliştiradi va u albatta qaytib keladi, deb işonadi. Yusufning örmonda otasini izlab yuradigan orzusi röyobga çiqadimi?
4Rollarda
Erdal Beşikçioğlu —…
Erdal Beşikçioğlu — Yoqub
Tulin Özen — Zehra
Aleev Usarer
Bora Altaş — Yusuf
5Işlab çiqariş va premyera
«Asal» — Kaplanoğlu «Yusuf» avtobiografik trilogiyasining yakuniy qismi bölib, uning markaziy qahramoni…
«Asal» — Kaplanoğlu «Yusuf» avtobiografik trilogiyasining yakuniy qismi bölib, uning markaziy qahramoni şarafiga nomlangan; undan oldin «Tuxum» (Yumurta, 2007) va «Sut» (Sut, 2008) filmlari çiqqan. «Tuxum» Kann kinofestivalida, «Sut» Venetsiya kinofestivalida namoyiş etilgan. Trilogiya teskari xronologik tartibda rivojlanadi, «Asal» esa Yusufning erta bolaligini örganadi.
Filmning suratga olinişi Turkiyaning şimoli-şarqidagi Rize viloyatining Çamlihemşin tumanida ötdi. Işlab çiqariş turk «Kaplan Film Production» va nemis «Heimatfilm» kompaniyalari hamkorligida amalga oşirildi, suratga oliş esa Turkiya toğlarida olib borildi. Ssenariyni yoziş Antaliyadagi Yevrosiyo kinofestivalining ssenariy rivojlantiriş jamğarmasi tomonidan 25 000 turk lirasi (taxminan 12 000 yevro yoki 16 500 dollar) miqdoridagi grant bilan qöllab-quvvatlandi, işlab çiqariş esa Yevropa Kengaşining Eurimages jamğarmasi, Şimoliy Reyn-Vestfaliya yer kinojamğarmasi hamda ZDF va Arte telekanallarining mablağlari hisobidan moliyalaştirildi.
6Tanqidçilar reaksiyasi
Film tanqidçilardan ijobiy baho oldi. Rotten Tomatoes retsenziyalar agregatorida «Asal» 27 ta şarhga…
Film tanqidçilardan ijobiy baho oldi. Rotten Tomatoes retsenziyalar agregatorida «Asal» 27 ta şarhga asoslangan 85% maʼqullaş reytingiga ega, örtaça bahosi 6,8/10. Metacriticʼda film 5 ta retsenziya asosida 100 ballik şkala böyiça 70 ball töpladi, bu «umuman olganda qulay şarhlar»ni bildiradi.
Katya Nikodemus (Die Zeit) filmni bolaning dunyoqaraşi, yöqotiş va qayğu haqidagi «ekzistensial hikoya» sifatida maqtadi. U filmning xotirjam ritmi va manzarali suratga olinişini qayd etadi: «“Asal”da bolaning maktabga boriş yölida yoğayotgan yomğirning hidini his qiliş mumkindek tuyuladi». Detlef Kulbrodt (Die Tageszeitung) Kaplanoğlu filmini «meditativ» deb atadi, Kristina Tilman (Der Tagesspiegel) esa uni festivaldagi «eng gözal va samimiy filmlardan biri» deb taʼriflab, sezilmas unsurlardan yaratilganini yozdi: «...tomoşabinga orzu qiliş imkonini beruvçi film. U şamol, kislorod, uşlab qolgingiz keladigan havodek his etiladi. Yoki örmonda, gözal, osmonga intilgan daraxtlar orasidan porlayotgan quyoş kabi».
7Badiiy xususiyatlar
Asosiy qahramonlar kam gapiradi, filmning musiqasi örmon va uning jonzotlari ovozlari bilan…
Asosiy qahramonlar kam gapiradi, filmning musiqasi örmon va uning jonzotlari ovozlari bilan tölib-toşgan.
8Mukofotlar
2010-yilgi Berlin kinofestivalidagi «Oltin…
2010-yilgi Berlin kinofestivalidagi «Oltin ayiq».
2010-yilgi Berlin kinofestivalida ekumenik hakamlar hayʼatining mukofoti (asosiy tanlov dasturi).
9Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Мёд (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.