I Am Twenty

Valentin Popov — Sergey Juravlyov, IES xodimi

Nikolay Gubenko — Nikolay Fokin, ilmiy-tadqiqot institути xodimi

Stanislav Lyubşin — Slava Kostikov, ekskavatorçi

Marianna Vertinskaya — Anya, «oltin yoşlar» qizi

Zinaida Zinovyeva — Olga Mixaylovna Juravlyova, Sergey va Veraning onasi

Svetlana Starikova — Vera Juravlyova, Sergeyning singlisi

Yevgeniy Mayorov (qayta suratga olingan variantda Lev Prigunov) — Aleksandr Juravlyov, kiçik leytenant, Olga Mixaylovnaning eri, Sergey va Veraning otasi

Tatyana Bogdanova — Lyusya Kostikova, Slavaning xotini

Lyudmila Selyanskaya — Katya Yermakova, tramvay kondutori, Nikolay Fokinning tanişi

Sasha Blinov — Kuzmiç, ösmir, Juravlyovlar oilasining kommunal kvartiradagi qöşnisi

Lev Zolotuxin — Anyaning otasi

Pyotr Şçerbakov — Pyotr Yevgenyeviç Çernousov, Nikolay Fokinning boşliği, uni xufiyaga aylantirmoqçi bölgan

Gennadiy Nekrasov — Vladimir Vasilyeviç, Nikolay Fokinning hamkasbi

Nikolay Zaxarçenko — döst

Tamara Sovçi — Valya

Oleg Vidov — sigaretali yölovçi

Vitaliy Solomin — bitiruvçi, Moskva daryosiga şişa otayotgan

Lyudmila Abramova — namoyişdagi qiz

Gennadiy Şpalikov — kamyo (muzeydagi körgazmada)

Marlen Xutsiyev — kamyo (Mixail Svetlov sheʼr öqigandan keyingi sheʼr keçasida)

Aleksandr Mitta — muzeydagi körgazma tomoşabini

Larisa Burkova — Şura, dösti Tosya bilan

Ssenariy mualliflari — Marlen Xutsiyev, Gennadiy Şpalikov

Boş rejissyor — Marlen Xutsiyev

Boş operator — Margarita Pilixina

Rassom — I. Zaxarova

Rejissyor — P. Poznanskaya

Kompozitor — Nikolay Sidelnikov

Filmning ğoyasi «Zareçnaya köçasidagi bahor» filmini suratga oliş paytidayoq paydo bölgan, ammo ish 1959-yilda boşlangan. Avvaliga Marlen Xutsiyev ssenariyni Feliks Mironer bilan birgalikda yozgan, lekin keyinroq VGIK ssenariy fakultetining talabasi Gennadiy Şpalikovni taklif qilgan, u ssenariyga yoş odamning, «oltmişinçilar»ning dunyoqaraşini kiritgan. Valentin Popovni Xutsiyev ZIL xalq teatrida payqagan va hali «Zareçnaya köçasidagi bahor»da suratga olmoqçi bölgan. Nikolay Gubenkoni u institutdagi imtihon paytida eslab qolgan, Stanislav Lyubşinni esa «Sovremennik» teatrida topgan. Sergey Gerasimov Anya rolига Marianna Vertinskayani olişni maslahat bergan. Xutsiyev filmni suratga oliş uçun «Zareçnaya köçasidagi bahor»da operator bölgan dösti Pyotr Todorovskiyni taklif qilmoqçi bölgan, lekin u rejissyorlik bilan şuğullanişni boşlagani uçun rad etgan. Şunda filmning operatori Margarita Pilixina bölgan.

Birinçi suratga oliş 1961-yil 1-mayda — namoyişda bölib ötdi.

Politexnika muzeyidagi sheʼr keçasi sahnasini suratga olişni madaniyat vaziri Yekaterina Furtseva taklif qilgan. Unda yoş şoirlar Yevgeniy Yevtuşenko, Andrey Voznesenskiy, Rimma Kazakova, Robert Rojdestvenskiy, Bella Axmadulina hamda katta avlod şoirlari — Boris Slutskiy, Mixail Svetlov, Grigoriy Pojenyan çiqiş qilgan. Bulat Okudjava «Sentimental marsh» qöşiğini ijro etgan. Massovka eʼlon orqali özi yiğilgan. Muzeydagi suratga oliş 1962-yil avgustda bölib ötdi va beş kun davom etdi.

«Oltin yoşlar» ziyofati sahnasiga hujjatlilik hissi beriş uçun Xutsiyev aktyorlar örniga öz tanişlarini — rejissyorlar Andrey Tarkovskiy va Andron Konçalovskiy, ssenariyçilar Pavel Finn va Natalya Ryazantseva (öşa paytda Gennadiy Şpalikovning rafiqasi)ni suratga olişga çaqirgan.

Film materiallarini körib çiqqandan söng, Davlat kino qömitasida filmning «juda parçalangan va maʼno urğulari noaniq» ekani haqida xavotir bildirildi. S. Gerasimov va Gorkiy nomidagi kinostudiya direktori G. Britikov rahbariyatni tinçlantirişga urindi: «material doim parçalangan böladi, maʼno urğularning hammasi filmni montaj qilingandan keyingina paydo böladi». 1962-yil 30-dekabrda film kinostudiyada qabul qilindi. Mixail Ilyiç Romm tomoşadan keyin koridorga çiqdi, uzoq çekdi, jim turdi, söngra şunday dedi: «Marlen, siz hayotingizni oqladingiz…» (Xutsiyev Rommning bu qisqa jumlasini öz mehnatiga berilgan eng yuqori baho deb hisoblagan).

1963-yil 7 va 8-martda Kremlda Kommunistik partiya va hukumat rahbarlarining adabiyot va sanʼat arboblari bilan uçraşuvi bölib ötdi. Bu uçraşuvda N. S. Xruşçev «Zastava Ilyiça»ni tanqid qildi:

Filmdagi eng ijobiy qahramonlar — uçta işçi yigit ham bizning ajoyib yoşlarimizning timsoli emas. Ular şunday körsatilganki, qanday yaşaşni va nimaga intilişni bilmaydi. Bu esa kommunizm qurilişi keng avj olgan, Kommunistik partiya Dasturining ğoyalari bilan yoritilgan zamonda!

KPSS MQ birinçi kotibini ayniqsa qahramon bilan frontda halok bölgan otasining suhbatini aks ettirgan yakuniy sahna ğazablantirgan. Unda Sergeyning hayotini qanday ötkaziş haqidagi savoliga ota özi undan yoşini söraydi va javobini eşitgaç — «Yigirma uç», — deydi: «Menga esa yigirma bir. Xöş, men senga qanday maslahat bera olaman?»

Siz bu epizodning haqiqiyligiga işonişimizni xohlaysizmi? Heç kim işonmaydi! Hamma biladiki, hatto hayvonlar ham öz bolalarini taşlab ketmaydi. Agar itning bolasini olib, suvga taşlaşsa, it darhol uni qutqarişga şoşiladi, hayotini xavf ostiga qöyadi. Otaning öğlining savoliga javob bermasligini, unga hayotda töğri yölni topişda maslahat bermasligini tasavvur qiliş mumkinmi?

(2010-yilda Xutsiyev «hozir bu latifaga öxşab körinadi», deb qayd etgan.)

1963-yil 12-martda Gorkiy nomidagi kinostudiyaning Birinçi ijodiy birlaşmasi yiğilişida S. A. Gerasimov va S. I. Rostotskiy M. Xutsiyevning filmni partiya tanqidiga muvofiq qayta işlaşi lozimligi uçun çiqiş qilişdi. Rejissyor bilan ikki marta «batafsil» suhbatdan söng, KPSS MQ kotibi L. F. Ilyiçyov «filmni davom ettiriş niyatini» maʼqulladi. M. Xutsiyev unga bir qator tuzatişlar kiritişga majbur böldi:

Filmda tuzatişlar köp edi. Men allaqaçon nimanidir isbotlaşdan, qayta suratga olişdan çarçagan edim. Axir men yamoq solmadim, balki butun sahnalarni qaytadan suratga oldim.

Eng muhim özgarişlar quyidagi epizodlarda sodir böldi: Politexnika muzeyidagi sheʼr keçasi, Sergeyning Anya otasi bilan suhbati va Sergeyning frontda halok bölgan otasi bilan yakuniy suhbati. Yangi variantda ota öğli bilan şunday sözlar bilan xayrlaşadi: «Men senga Vatanni meros qoldiraman, mening vijdonim sen oldida oxirigaça toza».

1964-yil 30-aprelda film Davlat kino qömitasi tomonidan qabul qilindi va 1965-yilda «Mne dvadtsat let» nomi ostida prokatga çiqarildi. Öşa yili uni 8,8 million tomoşabin kördi.

Faqat 1980-yillarning oxirida, perestroyka davrida film tiklandi. Sovet kinematograflari ittifoqi qoşidagi ijodiy nizolar komissiyasining qarоridan:

«Zastava Ilyiça» 60-yillar boşidagi ekran asarlarining şubhasiz kalit asari ekanini hisobga olib, komissiya kinoning muallif versiyasini tiklaş işlarini olib boriş zarurligini taʼkidlaydi. Komissiya, şuningdek, film yakunlanganining 25 yilligi munosabati bilan yubiley seansini ötkazişni va «Mne dvadtsat let» filmi örniga aynan muallif versiyasini körsatib, retrospektivalar va arxiv namoyişlariga kiritişni tavsiya etdi.

Filmning asl nomi «Zastava Ilyiça» bilan ilk variant 1988-yil 29-yanvarda Kino uyida namoyiş etildi.

1965 — Festival juri maxsus mukofoti (Luis Bunuelʼning «Simeon-çöl ahli» filmi bilan bölişildi); Venetsiya kinofestivalida boş rol ijroçisi Valentin Popovga «Çinema nuovo» jurnalining mukofoti

1965 — Rim kinofestivalida «Oltin plastinka»

«Krupnыy plan» va «Master Teyp» firmalari turli vaqtlarda «Mne dvadtsat let» filmini VHS va DVD formatida çiqargan.

Galina R. Ivankina taʼkidlaşiça, «„Zastava…“ — oltmişinçilar haqida hamma narsani birdaniga bilmoqçi bölganlar uçun ajoyib yordamçi. Hammasi tipik — yuzlardan tortib fikrlargaça. Didlardan tortib qiz bolalar köylaklarining mato naqşlarigaça. Quvonçdan tortib qayğugaça».