«Xoçu v tyurmu» — 1998-yilda suratga olingan rossiyalik sarguzaşt komediyasi. Rejissyori Alla Surikova. Film Rossiya va Niderlandiyada suratga olingan.
1Rollarda
Vladimir Ilyin, Natalya Gundareva, Alla Kliouka Schaffer
2Syujet
Semyon Lyamkin (Vladimir Ilin) — mexanik, har qanday narsani tuzatib, yiğişni biladi. Uning tuğilgan zavodi…
Semyon Lyamkin (Vladimir Ilin) — mexanik, har qanday narsani tuzatib, yiğişni biladi. Uning tuğilgan zavodi barça işçilarni işdan böşatgan, köp bolali oila boşliği Semyon esa köçada qolgan. Daromad izlab, u tasodifiy tanişidan ish taklifini qabul qiladi, lekin öşa odam jinoiy töda boşliği ekanini bilmaydi. Semyon milisiya bilan uçraşişdan möjiza bilan qutulib qoladi.
Noqonuniy ahvolga tuşiş yöllarini öylab yurgan Semyon tasodifan televizorda Niderlandiya qamoqxonasi haqida xabar köradi. Maʼlum bölişiça, Yevropaning rivojlangan mamlakatlarida mahbuslarga juda insonparvarlik bilan munosabatda bölişar ekan. Semyonda ğoya paydo böladi: çet elga (Niderlandiyaga) borib, u yerda panjara ortiga tuşiş va şu yöl bilan Rossiya adliya organlari uni qidirib yurgan xavfli davrni ötkazib yuboriş. Semyon özining çuqur tyuning qilingan, hatto suv tösiqlarini ham yengib öta oladigan «Zaporojets»ida yölga çiqadi.
Niderlandiyaga yetib boriş qiyin emas. Ança qiyini — mahalliy qonunlarni şunday buziş kerakki, uni hibsga olib, mos, na uzoq, na qisqa muddatga qamoqqa taşlaşsin. Politsiyaçini hibsga olişga köndirişga urinib, Lyamkin Niderlandiya qiroliçasi portretiga möylov va soqol çizadi va şu bilan uning uluğvorligiga hurmatsizlik qiladi. Huquqbuzarlikka u qonun xodimiga hujum qilişni ham qöşadi va Niderlandiya qamoqxonasida tört oylik muddat oladi. Ança qulay şaroitda ötirib çiqqaç, u uyiga qaytadi va u yerda yana haqiqiy jinoyatçilik bilan töqnaşadi. Topqirligi va «Zaporojets»i tufayli Semyon bandalar bilan olişuvda ğalaba qozonadi.
3Yaratiliş
Film ğoyasi ssenariy muallifi Vladimir Yeryomin ga bir gazeta maqolasini öqiganidan keyin kelgan. Maqolada…

Film ğoyasi ssenariy muallifi Vladimir Yeryomin ga bir gazeta maqolasini öqiganidan keyin kelgan. Maqolada rossiyalik bir kişi «insoniy şaroitlarda yaşaş» uçun ixtiyoriy ravişda Niderlandiya qamoqxonasiga ötirgani haqida yozilgan edi. Yeryomin filmning konsepsiyasini quyidagiça ifodalagani aytiladi: «…Biz hammamiz «Zaporojets» nihoyat «Mersedes»dan özib ketadi, degan yaşirin umid bilan yaşaymiz». Suratga oliş Rossiyada (Moskva, Sankt-Peterburg) va Niderlandiyada olib borildi. Qamoqxona sahnalari Alkmar şahridagi haqiqiy qamoqxonada suratga olindi. U kiçik huquqbuzarlar uçun möljallangan bölib, taʼmirdan keyin mahbuslarni kutayotgan edi. Maʼmuriyat kinematografçilarga yöl oçib, suratga oliş uçun bir haftа ajratdi. Amsterdamda qizil çiroqlar köçasidagi epizod suratga olindi. Ssenariyning melodramatik çiziği Surikova tomonidan qisqartirildi. U filmning janrini «vatanparvarlik komediyasi» deb belgiladi. Boş rol ijroçisi Vladimir Ilin bu taʼrifga şunday izoh berdi: «Men sarguzaşt syujeti orqasida biz film suratga olgan narsa yöqolib ketmasligini juda xohlayman: Lyamkin bu şinam Gollandiyada qanday zerikadi, özining tartibsiz vatanini qanday soğinadi. Men ham «koksli jannat»dan tez orada hamma narsadan jiğibiyron böla boşlayman».
4Mukofotlar
1998 — «Nika»…
1998 — «Nika» mukofoti.
«Eng yaxşi erkak roli» nominatsiyasida ğolib — Vladimir Ilin.
1999 — «Kinotavr» festivali.
«Eng yaxşi aktyor» nominatsiyasida ğolib — Vladimir Ilin.
5Tanqid
Tanqidçi Sergey Anaşkin Alla Surikova ijodini şunday taʼriflagan: «Uning filmlarini ziddiyatsiz deb bölmaydi,…

Tanqidçi Sergey Anaşkin Alla Surikova ijodini şunday taʼriflagan: «Uning filmlarini ziddiyatsiz deb bölmaydi, lekin optimistik final bu yerda ham qor erigandan keyingi iliqlik kabi muqarrar, mifologiyasi esa ijobiy va sobiq sovet provinsiyasi aholisining orzulariga töliq mos keladi: «hayotda eng muhimi — mustahkam oila» va «çet elda yaxşi, lekin uyda yanada yaxşi» («Xoçu v tyurmu», «Moskovskie kanikuly»), «rus özini körsatgan dahoga butun dunyoda teng yöq» («Çoknutye», «Xoçu v tyurmu»)…».
I. A. Agapova va M. A. Davydova filmning xarakteri haqida yozgan: «Sarguzaşt syujeti orqali rejissyor uçun juda muhim bölgan çuqur mavzu — vatanparvarlik mavzusi yorqin körinadi va butun kartina davomida ötadi; lekin bu körsatma uçun emas, balki qahramon Semyon Lyamkin qalbida yaşaydigan haqiqiy vatanparvarlik — oddiy rus odami: topqir va iqtidorli, mehribon va kamtar, şinam Gollandiyada chin dildan özining tartibsiz vatanini soğinadigan odam. <…> Yöl sarguzaştlari, ertak kabi Gollandiyada özini hibsga olişga urinişlar, Vatanga qaytiş — bularning hammasi yangi filmda juda kulgili va taʼsirli tarzda bir-biriga çirmaşib ketgan».
Matn: maqola tarjimasi «Хочу в тюрьму» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.