Incendies

Lubna Azabal — Nawal Marwan

Mélissa Désormeaux-Poulin — Jeanne Marwan

Maxim Gaudette — Simon Marwan

Rémy Girard — Jean Lebel, notarius

Abdelghafour Elaaziz — Abu Tarek / Nihad «May» Harmani

Allen Altman — Maddad, notarius

Mohamed Majd — Şamseddin

Filmning asosiga Livondagi fuqarolar uruşi (1975–1990-yillar) voqealari yotqizilgan, ammo filmning yaratuvçilari voqealar joyini noaniq qilişga harakat qilganlar. Syujet çiziqlaridan biri Souha Beçara hayotiga asoslangan.

Rejissyor Denis Villeneuve Wajdi Mouawadning «Incendies» pyesasini birinçi marta 2004-yilda Monrealdagi «Théâtre de QuatʼSous» teatrida körgan va şunday degan: «Menda bu röparada haqiqiy şohköriniş turganiga kuçli işonç paydo böldi». Villeneuve arab madaniyatini bilmasligini tan oldi, ammo «Incendies» uni «yunon fojiasi elementi bilan zamonaviy hikoya» sifatida öziga jalb qildi. Ssenariyni moslaştirar ekan, Villeneuve syujet tuzilişi va qahramonlarni saqlab qoldi, ammo barça dialoglarni almaştirdi. U hatto film sukut saqlaydigan qilib suratga olişni öylagan, ammo yuqori xarajatlar tufayli bu ğoyadan voz keçgan. Dramaturgni işontiriş uçun u Muavadga bir neçta tayyor sahnalarni körsatgan, çunki dramaturg dastlab filmni suratga olişga ruxsat bermoqçi emas edi. Villeneuve ssenariy ustida beş yil işladi va şu davrda yana ikkita filmni suratga oldi. Muavad keyinçalik filmni «nihoyatda nafis» deb baholadi va Villeneuvening mahoratini eʼtirof etdi. Filmning byudjeti 6 500 000 dollarni taşkil etdi, moliyalaştiriş esa Telefilm Canada tomonidan amalga oşirildi.

Nawal rolini topiş uçun Villeneuve butun Kanada böylab ommaviy kasting ötkazdi. U boş qahramon rolini tanlaşni eng qiyin vazifa deb hisoblagan va voqealar tört ön yillikni qamrab olgani sababli, bir payt ikki yoki uç aktrisadan foydalanişni öylagan. Nihoyat u Parijda Belgiya aktrisasi, marokaş-ispan kelib çiqişli Lubna Azabal bilan tanişdi. U uning «ifodali va sözamol» yuzidan, «Paradis maintenant» (2005) filmidagi rolidan hayratga tuşgan edi. Azabal 30 yoşda bölsa-da, Villeneuve uning 18 yoşli körinişini va grim yordamida butun film davomida şu rolni ijro eta olişini hal qildi.

Villeneuve Jeanne rolini kanadalik aktrisa Mélissa Désormeaux-Poulinga berdi va bu rol tinglay oliş qobiliyatini talab qilişini, Désormeaux-Poulin esa «juda saxiy aktrisa» ekanligini taʼkidladi. «Incendies»gaça Désormeaux-Poulin asosan epizodik rollari bilan tanilgan edi. Notarius rolini ijro etgan monrealilik aktyor Allen Altman kinoprobalarga borişdan oldin, fransuz va arab urğularining aralaşmasini hosil qiliş uçun dialekt böyiça öqituvçi bilan soatlab maşq qilgan. Iordaniyada suratga oliş paytida aktyor Maxim Gaudette rolga kiriş uçun Ammon yaqinidagi falastinlik qoçqinlar lagerini ziyorat qilgan.

Film Monreal va Iordaniyada suratga olingan. Suratga oliş 40 kunni olgan, şundan 15 kuni Iordaniyada ötgan. Iordaniyada suratga olingan sahnalar uçun Villeneuve livan va iroq suratga oliş guruhidan foydalangan. U harbiy sahnalar ularga yoqimsiz voqealarni eslatişidan xavotirda bölgan. Biroq u arab guruh aʼzolari «bunday hikoyalar ekranda paydo bölişi muhim», deb hisoblaganini aytgan. Suratga olişning bir qismi Iordaniya poytaxti Ammonda ötkazilgan. Beyrut atmosferasini qayta yaratiş uçun sanʼat rahbari Andrée-Line Beauparlant köçaga toşlar va qoldiqlar soçib taşlagan.

Filmda britaniyalik Radiohead guruhining «Amnesiac» albomidagi ikkita qöşiq, «You and Whose Army?» va «Like Spinning Plates» işlatilgan. Musiqa filmning şunçalik ajralmas va sezilarli qismiki, u köplab şarhlarda tilga olingan. Kinotanqidçi David Ehrliç yozişiça, «Incendies Radiohead треклaridan ularning maʼnosining köp qirraliligi tufayli foydalanadi, tasvir imkoniyatlarini kengaytirib, tomoşabinlarni undan uzoqlaştiradi». Villeneuve ssenariyga «You and Whose Army?» qöşiğini boşidanoq kiritganini aytgan, çunki u «[film] Ğarb dunyosi aholisining bu dunyoga qaraşini ifodalaşini» aniqlaştirişi kerak edi. Bir musiqa şarhlovçisi uni «Kinodagi önta eng yaxşi musiqiy lahza» röyxatida birinçi öringa qöygan.

«Incendies» 2010-yilgi Venetsiya kinofestivaliga, 2010-yilgi Telluride kinofestivaliga, 2010-yilgi Toronto xalqaro kinofestivaliga va 2011-yilgi «Sundance» kinofestivaliga rasman tanlangan. Filmning Toronto va Vankuverdagi premyerasi 2011-yil yanvarda bölib ötdi.

AQŞda filmning distribyutori Sony Pictures Classics kompaniyasi bölgan. 2011-yil martda film Beyrutda namoyiş etilganda Villeneuve şunday degan: «Köp odamlar menga bu filmni bolalariga körsatişimiz kerakligini aytişdi, toki ular özlari boşidan keçirgan narsalarni körsin».

2023-yilda Telefilm Canada kompaniyasi «Incendies» klassik kanadalik filmlarni saqlaşga qaratilgan «Canadian Cinema Reignited» yangi dasturi doirasida raqamli formatda qayta tiklanadigan 23 ta film qatoriga kirganini eʼlon qildi.

Rotten Tomatoes saytida film 125 ta şarhga asoslangan 91 % reytingga ega bölib, örtaça bahosi 7,9/10. Metacritic saytida filmning reytingi 42 ta şarhga asoslangan 80 ballni taşkil etadi.

Film Kanadada umuman va xususan Kvebekda ijobiy şarhlarga sazovor böldi. Montreal Film Journal naşrining Kevin N. Laforest filmga törtdan uç yarim yulduz qöydi va şunday yozdi: «Villeneuve özining eng yaxşi işini qildi». Montreal Gazette naşrining Brendan Kelly filmga beş yulduz berib, uni «şedevr» deb atadi. La Presse naşrining Marc Cassivi film pyesadan ustun ekanligini taʼkidladi. The Toronto Star naşrining Peter Howell filmga tört yulduz berib, uni «köplab kaşfiyotlarga boy hayajonli film» va 2010-yilning eng yaxşi filmi deb atadi hamda Lubna Azabalni «teng huquqli aktrisalar orasida birinçisi» sifatida maqtadi. Biroq CBC News naşrining Martin Morrow taassurot qoldirmadi va şunday dedi: «Villeneuvening moslaşuvi göştning barça nozik töqimalarini olib taşlaydi va faqat yalanğoç suyaklarni qoldiradi». Berlin universitetining kinoşunos olimi Claudia Kotte yozişiça, bu film «Ğayrioddiy Başir» (2011) va «Uruş jodugari» (2012) bilan birga Kvebek kinematografini mahalliy tarixga eʼtibordan global muammolarga burilişini ifodalaydi, bundan taşqari «Incendies» Edip kompleksi mavzusini qöşadi. Gada Mahrouss, Chantal Maillé va Daniel Salée mualliflari «Incendies», «Monsieur Lazhar» va «Inşallah» filmlari Kvebekni ozçiliklarni, ayniqsa Yaqin Şarq aholisini yoki «boşqa musulmonlarni» qabul qiladigan global qişloq sifatida tasvirlaşini taʼkidlaganlar.

Rojer Ebert filmga uç yarim yulduz berib, «u triller bölişdan köra kattaroq narsa bölişni xohlaydi va diniy sabablarga köra boşqalardan nafratlaniş naqadar maʼnosiz va foydasiz ekanligini namoyiş eta oladi», deb yozgan hamda Azabalni «doim jozibali» deb atagan. U filmni «Oskar» mukofotining eng yaxşi xorijiy tildagi film nominatsiyasi böyiça öz favoriti deb tanlagan, ammo «Incendies» daniyalik «Hevn» filmiga yutqazgan.

Leonard Maltin filmga uç yarim yulduz qöyib, uni «qattiqqöl, maftunkor» deb atagan. The Boston Globe naşrining Ty Burr filmga uç yarim yulduz berib, avtobus sahnasini yurakni ezuvçi deb maqtagan, ammo kulminatsiyani «juda ehtimolsiz tasodifdan iborat syujet burilişi» deb hisoblagan, bu tomoşabinlarni şok örniga barmoqlari bilan hisoblaşga majbur qiladi, deb yozgan. The New York Times naşrining Stephen Holden «Incendies»ni 2011-yilning eng yaxşi 10 ta filmi qatoriga kiritdi. Los Angeles Times naşrining Betsy Şarkey filmni «Villeneuvening eng yaxşi amalga oşirilgan ishi» deb atadi. Bir qator şarhlarda Radioheadning «You and Whose Army?» qöşiğidan foydalaniş maqtalgan.

2010-yil 22-sentabrda «Incendies» 83-chi «Oskar» mukofoti marosimida «Eng yaxşi xorijiy tildagi film» nominatsiyasida Kanadani vakillik qiliş uçun tanlandi. 2011-yil 19-yanvarda film töqqiz filmlik qisqa röyxatga kiritildi va 2011-yil 25-yanvarda «Oskar» mukofotining eng yaxşi xorijiy tildagi film nominatsiyasida nomzod etib körsatildi.

Film 31-chi Kanada milliy kino mukofoti «Genie» marosimida sakkizta mukofotga sazovor böldi, jumladan, eng yaxşi film, eng yaxşi ayol roli (Azabal) va eng yaxşi rejissyorlik (Villeneuve) nominatsiyalarida. «Incendies» tufayli Villeneuve eng yaxşi kanadalik film uçun Rogers mukofotini qölga kiritdi. U bu mukofotni 2009-yilda «Polyteçnique» filmi uçun ham olgan edi va şu bilan ketma-ket ikki yil bu mukofotni olgan birinçi kanadalik rejissyor böldi. «Incendies» şuningdek, Jutra mukofotlarining eng yaxşi film, rejissyorlik, ssenariy, ayol roli (Azabal), montaj, operator ishi, sanʼat rahbari ishi, kostyumlar va tovuş nominatsiyalarida ham sovrinlarga sazovor böldi.

Bu hozirgaça Toronto xalqaro kinofestivalining eng yaxşi kanadalik film mukofoti va Vankuver xalqaro kinofestivalining eng yaxşi kanadalik film mukofotini bir vaqtda qölga kiritgan yagona film hisoblanadi.

2010 — Varşava kinofestivalining Grand-prisi (Denis Villeneuve)

2010 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşining eng yaxşi xorijiy tildagi film nominatsiyasiga nomzodlik

2011 — Rotterdam kinofestivalining tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti (Denis Villeneuve)