«Yaroslav. Ming yil oldin» (Яросла́в. Ты́сячу лет наза́д) — 2010-yilda Yaroslavl şahrining 1000 yilligiga tayyorgarlik doirasida suratga olingan rus badiiy tarixiy-sarguzaşt töliqmetrajli filmi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Alexander Ivashkevich
3Syujet
Film voqealari taxminan 1010-yilda, Vladimir «Rus krestitel»ning öğli — keyinçalik «Donişmand» deb ataladigan…
Film voqealari taxminan 1010-yilda, Vladimir «Rus krestitel»ning öğli — keyinçalik «Donişmand» deb ataladigan Yaroslav Rostovda hukmronlik qilgan davrning oxirida röy beradi.
Yaroslav otasi tomonidan Volga yuqori havzasidagi şarqiy yerlarni boşqariş uçun tayinlanganiga yigirma yil bölgan. U yerda, Rusning şimoi-şarqidagi qalin, ötib bölmas örmonlarda hali nasroniylikni qabul qilmagan fin-ugor qabilalari va bu joylar uçun hali kam uçraydigan slavyan qabilalari yaşaydi. Bu qabilalar tinçliksevar bölib, köpçiligi «qurolni bilmaydi», şu sababli ular şafqatsiz ovlanadi va qulga sotiladi. Lesnoy aholini ovlaş va sotiş bilan ğarbdan kelgan rus knyazlari va boyarlari, şuningdek, janubi-şarqiy qöşnilar — bulğorlar va xazarlar şuğullanadi. Ular Volga böylab yangi tutilgan qullarni janubga, jahon qul savdosining markazlariga jönatadi.
Filmda Rostov knyazi Yaroslavning öz yerlaridagi oşkora va yaşirin qul savdosiga qarşi kuraşi, uning va «ayiqlar qabilasi» deb ataladigan, mualliflar tomonidan öylab topilgan qabila boşliğining qizi Raydo örtasidagi muhabbat hikoyasi, mahalliy örmon qabilalarini Rostov atrofida birlaştiriş va ular orasida nasroniylikni tarqatişga intilişi körsatiladi. Öz hukmronligida Yaroslav özining qadimgi qarindoşlariga — şimoliy jangçi-varyaglar otryadiga tayanadi. Biroq varyaglar ham hali nasroniy emas, şu sababli ular bilan «ruslar» örtasida köpinça tuşunmovçilik, hatto oçiq xiyonat va adovat paydo böladi.
Filmning markaziy voqeasi — knyaz Yaroslav tomonidan «ayiqlar qabilasi»ning vayron qilingan «butparast» ibodatxonasi örnida Yaroslavl şahriga asos solinişi.
4Rollarda
Aleksandr Ivaşkeviç — Yaroslav (ovozini Denis Bespalyy…
Aleksandr Ivaşkeviç — Yaroslav (ovozini Denis Bespalyy bergan)
Svetlana Çuykina — Raydo
Aleksey Kravçenko — Xarald
Viktor Verjbitskiy — Svyatozar
Valeriy Zolotuxin — Çurila
Pavel Xruleyov — Vend
Elena Plaksina — Jelana
Fyodor Şuvalov — Ilyuşa, Yaroslavning öğli
Boris Tokarev — Meley
Vladimir Antonik — Vyşata
Yuriy Vaksman — Budiy
Konstantin Milovanov — Budimir
Sergey Genkin — Gorazd
Georgiy Nazarenko — ota Feodor
Roman Kurtsin — jangçi
Aleksandr Gizgizov — Aldan, qaroqçilar tödasi boşliği
Anora Xalmatova — Tuna, Aldanning ayoli
Aleksey Dmitriyev — Kird
5Syomka guruhi
Ssenariy muallifi: Marina Koşkina, Dmitriy Korobkin…
Ssenariy muallifi: Marina Koşkina, Dmitriy Korobkin iştirokida
Rejissyor-postanovkaçi: Dmitriy Korobkin
Tarixiy maslahatçi: Sergey Kainov
Operator-postanovkaçi: Dmitriy Korobkin
Kompozitorlar: Andrey Komissarov, Gleb Matveyçuk
Rassom-postanovkaçi: Mariya Turskaya
Prodyuserlar: Vadim Byrkin, Oleg Surkov
6Yaratiliş tarixi
Yaroslavl şahrining 1000 yilligini nişonlaş rejasiga şahar asosçisi knyaz Yaroslav Donişmand haqida badiiy…
Yaroslavl şahrining 1000 yilligini nişonlaş rejasiga şahar asosçisi knyaz Yaroslav Donişmand haqida badiiy film suratga oliş kiritildi. 2008-yilda Rosskulʼtura tanlov ötkazdi, uni «Anna Domeni. Uslub agentligi» MÇJ yutdi. Bu kompaniya «product placement» — filmlarga yaşirin reklama joylaştiriş bilan şuğullanadi. «Anna Domeni» uçun bu filmni mustaqil suratga olişning dastlabki loyihalaridan biri edi. Kompaniya bilan 1 mln dollar davlat moliyaviy yordami töğrisida davlat şartnomasi tuzildi. Qolgan 4 mln dollar kompaniyaning öz mablağlari va xususiy investitsiyalar hisobiga taʼminlandi. Dastlab 10—12 mln dollar sarflaş rejalaştirilgan edi, ammo iqtisodiy inqiroz tufayli xizmatlar narxi, ijara tölovlari hamda mutaxassislar va aktyorlarga tölovlar kamaygani sababli film byudjetini qisqartirişga muvaffaq bölindi.
Film 2009-yilda Yaroslavl viloyatining Tutayev tumanida suratga olindi. U yerda 6 oy davomida yoğoçdan şahar qurildi. Davrni tiklaş uçun Yaroslavl va Rostov muzey-qöriqxonalarining arxivlaridan foydalanildi, maslahatçi sifatida tarixçilar jalb qilindi.
Ommaviy sahnalarda Tutayev aholisi, şuningdek, mahalliy teatrlar aktyorlari iştirok etdi.
Film uçun maşhur qöşiqçi-muallif Sergey Trofimovning «Tsarstvo Bojie» qöşiğiga klip suratga olindi. Bu qöşiq filmning asosiy musiqiy mavzusiga aylandi.
Filmning Rossiyadagi premyerasi 2010-yil 14-oktabrda bölib ötdi. Oldindan namoyiş 2-oktabrda Yaroslavlda ötkazildi (birinçi ikki seansdan tuşgan tuşum avtohalokatda jarohat olgan Yaroslavl maktab öquvçisini davolaşga yönaltiriladi), şuningdek, 5-oktabrda Boltiq flotining «Yaroslav Donişmand» qöriqçi kemasida namoyiş etildi.
Film 2010-yil 5-noyabrda DVDʼda çiqdi.
Matn: maqola tarjimasi «Ярослав. Тысячу лет назад» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.