Irréversible

«Qaytarib bölmaslik» (fr. Irréversible) — Gaspar Noé rejissyorligidagi frantsuz drama-triller. Hikoya teskari xronologik tartibda oçiladi. Filmni StudioCanal, Nord-Ouest Production, Eskwad, Les Cinemas de la zone va 120 Films kompaniyalari işlab çiqargan.

Film premyerasi 2002-yil 23-mayda 55-Kann kinofestivalining asosiy tanlovida bölib ötdi. Lenta tomoşabinlarni şunçalik larzaga soldiki, zaldan 250 kişi çiqib ketdi, ulardan bir qismiga tibbiy yordam kerak böldi. Şahar öt öçiriş bölimi matbuot kotibi, leytenant Jerar Kurtel şunday dedi: «Mening 25 yillik xizmatim davomida Kann festivalida bunday narsa bölmagan. Filmning baʼzi sahnalarini hatto biz, mutaxassislar uçun ham tomoşa qiliş dahşatli». Zörlaş va qotillik sahnalari paytida zaldagi yigirma kişi huşidan ketgan.

Festivalda tanqidçilar filmni notekis baholadi, ammo öşa keça tomoşа oxirigaça zalda qolganlar filmni turib olqişladi. Metacritic saytiga köra, film 38 ta tanqidçi fikri asosida örtaça yoki aralaş şarhlarga (51 ball) sazovor bölgan.

2021-yil 18-fevralda filmning 20 yilligi munosabati bilan «Qaytarib bölmaslik»ning xronologik tartibda qayta montaj qilingan yangi rejissyorlik versiyasi prokatga çiqdi.

Sönggi epizod (yaʼni xronologiya böyiça birinçisi) quyoşli yoz kunida uxlab qolgan homilador Aleksni körsatadi. Şunday qilib, öşa kunning barça voqealari boş qahramonning dahşatli tuşi bölişi ehtimoli paydo böladi. Xronologiya böyiça birinçi bölgan yakuniy sahnada Aleks «Vaqt bilan tajriba» kitobini öqiydi, lift suhbati epizodida esa şu kitobdagi fikrlarni qayta gapirib beradi. Film oxirida titrlar örniga ekranda «Vaqt hammasini yöq qiladi» (fr. Le temps détruit tout) iborasi paydo böladi.

Töqqiz daqiqalik zörlaş sahnalari (bitta kadrda suratga olingan) qahramon Aleks (Monika Bellucci) va «Töğri içak» sado-mazo gey-klubi mijozining şafqatsiz qotilligi sahnalarini yaratişda raqamli texnologiyalardan foydalanilgan: Aleksning yuzidagi qon, zöravonning jinsiy aʼzolari va «Töğri içak» taşrifçisining ezilgan boş suyagi kompyuter yordamida filmga qöşilgan.

Filmning dastlabki epizodlari deyarli eşitilmaydigan, zilzila şovqiniga öxşaş past çastotali tovuş bilan bezatilgan. Köp odamlarda bu şovqin xavotir, yengil köngil aynişi va boş aylanişini keltirib çiqaradi. «Qaytarib bölmaslik»ning tovuş bezagi tomoşabinlarning film boşlanganidan keyingi birinçi öttiz daqiqada zaldan çiqib ketişining asosiy sababi hisoblanadi. Aynan şunday reaksiyani rejissyor Gaspar Noe kutgan edi.

Filmga musiqani Daft Punk elektron duetining iştirokçisi Toma Bangalter yozgan. Originál musiqadan taşqari filmda Lyudvig van Betxovenning Yettinçi simfoniyasi va Gustav Malerning Töqqizinçi simfoniyasi ham yangraydi.

«Qaytarib bölmaslik»ning rejissyori va ssenariy muallifi Gaspar Noe şu bilan birga filmning operatorlaridan biri va prodyuser-hamkori hamdir. Bundan taşqari u kameo roli — «Töğri içak» klubining onanizm qilayotgan mijozi rolini ijro etgan.

Gaspar Noening taʼkidlaşiça, suratga olişdan oldin u haqiqiy qatl sahnasini körgan. U filmlarda tez ölim sahnalari körsatilişini va bunday narsani heç qaçon körmaganini öylagan. Hayotda esa odam hayotini oliş qiyin. Şuning uçun qotillik sahnasi nafaqat şafqatsiz, balki uzoq davom etadi.

Film Belarus Respublikasida tarqatiş taqiqlangan filmlar röyxatiga kiritilgan.

Suratga oliş paytida Monika Bellucci va Vensan Kassel turmuş qurgan edi.