Iruvar (tam. இருவர், Iruvar) — Mani Ratnam rejissyorligidagi hind siyosiy dramasi bölib, tamil tilida suratga olingan va 1997-yil 14-yanvarda prokatga çiqqan. Boş rollarni Mohanlal va Prakaş Raj ijro etgan. Filmda «Miss World 1994» tanlovi ğolibasi Aişwarya Rai debyut qilgan.
Syujet Tamilnadudagi 1980-yillarning siyosiy ikonalari M. G. Ramaçandran va M. Karunanidhi hayoti tarixidan ilhomlangan hamda tamil kinosi bilan dravid siyosati örtasidagi munosabatlarga bağişlangan.
Film ikkita Milliy kino mukofotini, ikkita Filmfare Awards South mukofotini qölga kiritgan va bir neçta kinofestivalda namoyiş etilgan. Bu film Mani Ratnam filmlaridan biri bölib, unga hind tilidagi dublyaj qilinmagan.
1Rollarda
Mohanlal, Prakash Raj, Aishwarya Rai
2Syujet
Anand — epizodik rollar bilan kun keçirayotgan aktyor. Nihoyat, omad unga kulib boqadi va rejissyor unga boş…
Anand — epizodik rollar bilan kun keçirayotgan aktyor. Nihoyat, omad unga kulib boqadi va rejissyor unga boş rolni beradi. Suratga oliş jarayonida u yozuvçi Tamizselvan bilan tanişadi va undan öz qahramoni uçun dialoglar yozib berişni söraydi. Tamizselvan esa uni özi aʼzo bölgan siyosiy partiya bilan taniştiradi.
Anandning onasi uni qişloq qizi Puşpa bilan turmuş qurdiradi, Selvan ham Maratagam bilan oila quradi. Asal oyidan söng Anand suratga olişga qaytadi va filmning moliyaviy muammolar tufayli yopilganini biladi. U yana epizodik rollarga qaytadi, lekin iştiyoqini yöqotadi. Şu orada onasi unga Puşpaning qişloqda bezgakdan vafot etganini xabar qiladi.
Tez orada Anandga yana boş rol taklif etiladi, Selvan esa unga yana dialoglar yozadi. Film hit böladi va boş rol ijroçilariga muxlislarning telbalarça sevgisi nasib etadi. Selvan Anandni partiyaga aʼzo bölişga taklif qiladi. Partiyaning bir tadbirida Selvan Sentamarai bilan uçraşadi va birinçi körişdanoq unga oşiq bölib qoladi. Anandning filmdagi şerigi Ramani kinoda işlaşni tark etişga qaror qiladi, çunki uning amakisi karyerasi uçun unga qarzdor ekanini hisoblaydi. Anand esa unga uylanişni taklif qiladi.
Partiya rahbari Anandni qonunçilik assambleyasiga saylovga nomzod qilib körsatadi, garçi Selvan bunga qarşi bölsa-da. Şu paytda Anand yangi aktrisa izlab yuradi va unga Kalpana taklif etiladi. Kalpana ölgan xotini Puşpaga tomçisimon öxşaydi. Anand rad etmoqçi böladi, lekin Ramani uni buni qilmaslikka köndiradi. Suratga oliş paytida u tasodifan jarohat oladi, partiya esa bu holatdan saylov tarğiboti uçun foydalanib, ğalaba qozonadi. Şundan söng partiya rahbari isteʼfoga çiqişga qaror qiladi. Anandning qöllab-quvvatlaşi bilan Selvan uning örniga ötadi va ştatning boş vaziri böladi.
3Rollarda
Mohanlal —…
Mohanlal — Anandan
Prakaş Raj — Tamizselvan
Aişwarya Rai — Puşpavalli, Anandning birinçi xotini / Kalpana, aktrisa
Tabu — Sentamarai, Selvanning sevgilisi
Revathi — Maratagam, Selvanning xotini
Gautami — Ramani, Anandning ikkinçi xotini
Nassar — Velatambi, partiya rahbari
Rajeş — Madivanan, Selvanning raqibi
S. N. Lakşmi — Selvanning onasi
Dheli Ganesh — Nambi, rejissyor yordamçisi
Madhu — «Narumughaye» qöşiğidagi aktrisa
4Işlab çiqariş
1995-yil oktabrda «Bombay» filmi çiqqanidan söng Mani Ratnam Mohanlal, Nana Patekar va «Miss World» 1994…

1995-yil oktabrda «Bombay» filmi çiqqanidan söng Mani Ratnam Mohanlal, Nana Patekar va «Miss World» 1994 tanlovi ğolibasi Aişwarya Rai iştirokida Anandan nomli film suratga olişini eʼlon qildi. Dastlab film LTTE rahbari Velupillai Prabhakaran va uning sobiq örinbosari Mahattaya örtasidagi kuraşni aks ettirişi rejalaştirilgan edi. Mahattaya 1995-yilda öz ustozini öldirişga suiqasd uyuştirişda ayblanib, qatl etilgan edi. Ammo keyinçalik film Iruvar (Tandem) deb nomlandi va rejissyor 1980-yillardagi siyosiy ikonalar M. G. Ramaçandran va M. Karunanidhi hayotini hamda Kollivud bilan dravid siyosati örtasidagi munosabatlarni körsatiş ğoyasiga berilib ketdi.
Bölajak yetakçi qahramonni, bir vaqtlar aktyor bölgan siyosatçi M. G. Ramaçandranga ilhomlanib yaratilgan obrazni, Mohanlalga taklif qilişdi. Mani Ratnam «minimal kuç sarflab, hammasini mutlaqo realistik qilişga muvaffaq bölganini» taʼkidladi. Boş ayol rolini esa rejissyor yangi yuzni olmoqçi edi va Rajiv Menon unga bir yil oldin «Miss World» tanlovida ğalaba qozongan Aişwarya Raini tavsiya qildi. U foto-sinovlar va Mohanlal bilan juftlikda öynagan sahna natijasidan söng tasdiqlandi. Aişwarya filmda ikki qahramonni ijro etdi, ulardan biriga prototip sifatida Jayalalitha Jayaram xizmat qildi. Tamizselvan rolini Nana Patekarga taklif qilişgan edi, ammo u honorar borasida bir neçta kelişmovçiliklardan söng loyihadan çiqib ketdi. Şundan keyin rol uçun Mohanlalning Mollywooddagi raqibi Mammootty, şuningdek, Kamal Haasan va Satyaraj daʼvogarlik qildilar. Yaratuvçilar R. Sarathkumar va Mithun Çakraborty bilan ham muzokaralar olib borişdi, ammo ular natija bermadi, çunki ikkalasining talablari juda baland edi. Şu orada Arvind Swami tasdiqlandi va hatto saundtrek uçun ikki qöşiq matnini yozdi, biroq boşqa majburiyatlari tufayli voz keçdi. Rol uçun hali heç kim tanimagan Madhavan ham daʼvo qildi, lekin Mani uni juda yoş deb hisoblab, nomzodini rad etdi. Yakuniy tanlov Prakaş Raj böldi, u bundan oldin «Bombay» filmida kiçik rol öynagan edi. Suratga oliş tugagaç, Mani Ratnam Prakaş Rajdan öz qahramoniga özi ovoz berişni söradi, garçi u oldin tamil tilidagi filmlarda heç qaçon gapirmagan bölsa ham. Dublyaj aktyorga tört kun vaqt oldi. Aktrisa Tabu ikkinçi darajali rolga rozi böldi va şu vaqtda özining tamil tilidagi debyut filmi «Kadhal Desam» ustida ham işlardi. Bundan oldin Mani Ratnamning barça filmlarida sanʼat rassomi Thota Tharani bölgan, ammo bu safar rejissyorga yangi odam kerak bölib, u Samir Çadhaʼni yolladi.
Tsenzorlarning talabiga köra, bir neçta sahnada dialoglar olib taşlanib, ularning örniga fon musiqasi qöyildi: Prakaş Raj va Tabu qahramonlari iştirokidagi plyajdagi sahnada hamda partiya rahbari vafotidan keyin Aravindning nutq sahnasida.
5Mukofotlar
Film 1997-yilda Toronto kinofestivalining «Ustalar» bölimida namoyiş etildi va Belgrad kinofestivalida…
Film 1997-yilda Toronto kinofestivalining «Ustalar» bölimida namoyiş etildi va Belgrad kinofestivalida mukofotga sazovor böldi.
Milliy kino mukofoti — eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun — Prakaş Raj
Milliy kino mukofoti — eng yaxşi operatorlik ishi uçun — Santoş Sivan
Filmfare mukofoti — eng yaxşi operatorlik ishi uçun — Santoş Sivan
6Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Тандем (фильм, 1997)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.