Jack Reacher

Pitsburgdagi daryo böyidagi sayrgohda beşta tasodifiy ötkinçi daryo orqali ançagina masofadan öldirilgan. Detektiv Emerson qidiruvni davom ettirib, sobiq armiya snayperi James Barrni hibsga oladi. Dalillar şubhani deyarli qoldirmaydi: olti-nçi öq tasodifan meva şarbati solingan ballonga tegib, expertizani qiyinlaştiradigan deformatsiyaga uçramagan; sayrgoh qarşisidagi köp qavatli garajda topilgan gilza esa öqlar Barrga tegişli miltiqdan uzilganini va u otişma joyida bölganini körsatadi. Okrug prokurori Alex Rodin ayblanuvçiga sud bilan kelişuv taklif qiladi, lekin u indamay turib, faqat huquqni muhofaza qiluvçilardan Jack Reacher degan odamni topişni söraydi. Reacher sobiq harbiy politsiyaçi bölib, uning nomiga na kredit kartasi, na telefon raqami, na uy, na avtomobil röyxatga olingan — uning umuman mavjud-mavjud emasligi şubhali. Ammo Emerson hammasini prokurorga sözlab turgan paytda, Jack Reacher tösatdan uning kabinet eşigi oldida paydo böladi.

Detektiv va prokuror Reaçerni kasalxonada komatoz holatida yotgan Barr oldiga olib boradi; u boşqa mahbuslar tomonidan şafqatsiz kaltaklangan edi. U yerda Reacher ayblanuvçini himoya qilişga qaror qilgan advokat — prokuror Alex Rodinning qizi Helen Rodin bilan uçraşadi va unga Iroqda harbiy politsiya tergovçisi bölib xizmat qilgan paytida Barrni foş etib, uning aybdorligini isbotlaganini aytadi: Barr xususiy xavfsizlik kompaniyasining tört xodimini otib öldirgan edi. Biroq öşa paytda Barr jazodan qutulib qoldi: maʼlum bölişiça, öldirilgan qöriqçilar yigirma sakkiz nafar iroqlik ayolni zörlagan va qömondonlik işni bostirişni maqsadga muvofiq deb topgan.

Jack heç qanday himoya guvohi emas. Yangiliklarda Pitsburgdagi otişma haqidagi xabarni körib, u Iroqda Barrga, agar şunga öxşaş voqea yana takrorlansa, uni «çöktirişini» vaʼda qilgani uçun kelgan edi. Lekin snayper nega unga avval özini qölga olgan tergovçini topişni söradi? Helen öz mijozining bu iltimosiga tayanib, Reaçerni yollaydi va u tez orada işda bir qança ğalati jihatlarni aniqlaydi. Nega tajribali snayper Barr quyoş köziga urib turgan paytda töxtaş joyidan otdi, holbuki u köprikdan, maşinaning içidan turib ham ota olardi: öşanda quyoş orqada bölardi, barça nişonlar bir çiziqda joylaşardi va böş gilzalar maşina içida qolardi? Nega beş öq aniq nişonga tegdi, oltinçi esa «omad bilan» plastik bakka, suyuqlik solingan idişga tegib, ballistik expertiza uçun butunligiça saqlanib qoldi? Nega beşta gilzani qotil yiğib olgan, oltinçisi esa töxtaş joyining plitalari orasida qoldirilgan? Va nega Barr töxtaş joyi uçun pul tölagan, şu bilan birga parkomatga barmoq izi juda yaxşi saqlangan tanga taşlagan?

Köp ötmay Reacher ortidan kuzatuv boşlanadi. Kimdir uni kaltaklaş uçun beşta bezorini yollaydi — biroq natijada ulardan uçtasi qoçib ulgurmay kasalxonada yotib qoladi. Reacher bezorilarni yollagan odamning izidan boradi va uni ham yöq qilmoqçi bölişganini tuşunadi. Maʼlum böladiki, kuzatuv olib borilgan maşina quriliş kompaniyasiga tegişli bölib, bu kompaniya snayper öqlaridan omon qolgan beşta qurbondan biri bilan sudlaşgan. Guvohlarning körsatmalariga köra, aynan şu odamga möljallangan öq otilişidan oldin snayper nişonni yanada aniq oliş uçun yagona qisqa pauza qilgan. Helen «rus mafiyasi»ga tegişli xalqaro kompaniyani topadi; bu kompaniya korrupsiyaga botgan siyosatçilar orqali şaharlarni obodonlaştiriş şartnomalarini oladi. Reacher va Helen nafaqadagi askar, ehtimol, aybsiz ekanini tan olişga majbur bölişadi. Uni tuzoqqa tuşirişgan: tört begona odamning ölimi bitta aniq nişonga qaratilgan qotillikni niqoblaydigan «tutun pardasi» vazifasini ötaşi kerak edi, bu esa Barrni, kimgadir öz hikoyasini aytib bergan baxtsiz odamni, ruhiy muvozanati buzilgan va heç qanday sababsiz tasodifiy ötkinçilarga yana otiş boşlagan snayper rolini ijro etiş uçun juda mos qilib qöygan.

Reacher xulosaga keladiki, uçtadan biri — detektiv, prokuror yoki advokat — bu işga aralaşgan bölişi kerak, çunki Jackning paydo bölişi va tergovdagi roli haqida boşqa heç kim bilmagan. Reacher Barr maşq qilgan otiş maydonini topadi va Barrning sirli dösti, yaʼni bandit-snayper bölib çiqqan odamning suratini va barmoq izlarini oladi. Şuningdek, Reacher nihoyat öziga boşidanoq ongsiz ravişda azob bergan savolni beradi: detektiv Emerson parkomatdagi tangalarni barmoq izlariga tekşiriş fikri qaerdan kelgan? Burçakka qisilgandek his qilgan Emerson Helenni garovga oladi, ammo Reacher «tuzoqqa tuşadi» va otiş maydoni egasi, dengiz piyodasi serjant Cash yordamida butun tödani, şu jumladan sirli boşliq «Zek»ni ham yöq qiladi. Zek dalil va guvohlarning töliq yöqligi sababli qonun oldida özining daxlsizligiga işonç hosil qilgan edi. Qonun uçun, ehtimol, şunday; ammo Jack Reacher uçun emas…

Komadan uyğonganidan keyin James Barr xotirasining bir qismini yöqotgan, ammo hammaning uni aybdor deb bilişini hisobga olib, aybni öz zimmasiga olişga tayyor. Biroq Helen Rodin unga jinoyat joyining suratlarini körsatib, qotilliklar qanday sodir etilganini taxmin qilişni söraganda, Barr tafsilotlar bilan tasvirlab beradi: özi malakali professional sifatida bunday şaroitda qanday harakat qilişi kerak edi — aynan Reacher aytganidek: mikroavtobusni köprikda töxtatib, quyoş orqada qolişi uçun, nişonlar bir çiziqda joylaşişi uçun, gilzalar maşinada qolişi uçun… Ularni kuzatib turgan prokuror, öz qizidan ravşan faxrlanayotgan holda, sobiq snayperning aybsizligiga oxirigaça işonç hosil qiladi.