«Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles» (fr. Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles) belgiyalik rejissyor Chantal Akerman tomonidan 1975-yilda çiqarilgan artxaus film. Film yangiça kino tilidan foydalanadi: asketik, monoton, real vaqtda suratga olingan bölib, qahramonning kundalik maişiy hayotini qayd etadi. «Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles» kinoning eng yaxşi filmlari haqidagi turli röyxatlarga kiradi va şuningdek, dasturiy feministik bayonot hisoblanadi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Delphine Seyrig, Jacques Doniol-Valcroze, Chantal Akerman
3Sujet
Jeanne Dielman — beva va yolğiz ona, nomi filmning sarlavhasida körsatilgan xonadonda yaşaydi. Filmda uning…
Jeanne Dielman — beva va yolğiz ona, nomi filmning sarlavhasida körsatilgan xonadonda yaşaydi. Filmda uning hayotidan ketma-ket uç kun körsatiladi. U töşakni yiğiştiradi, ösmir öğlini maktabga jönatadi, ovqat pişiradi, dökonga xarid qilişga boradi, qahva içadi, idişlarni yuvadi, keçqurun öğli bilan birga ovqatlanadi. Kunduzi u fohişalik bilan şuğullanadi — uyida mijozlarni qabul qiladi va şu yöl bilan özini hamda öğlini ta‘minlaydi. Mijoz bilan jinsiy aloqaga kartoşka pişişi uçun ketadigan vaqt ajratiladi. Ikkinçi kuni belgilangan tartib buzila boşlaydi: u yangina yuvilgan qoşiqni tuşirib yuboradi va pişayotgan kartoşka haqida unutib qöyadi, kartoşka qaynab ketadi va keçki ovqat tayyorlanişi keçikadi. Uçinçi kuni tomoşabin birinçi marta Jeanne mijoz bilan jinsiy aloqada bölib, orgazmga erişganini köradi. Kiyinib bölgaç, u mijozni qayçi bilan piçoqlaydi.
4Rollarda
Delphine Seyrig — Jeanne…
Delphine Seyrig — Jeanne Dielman
Jan Decorte — Sylvain Dielman
Henri Storck — birinçi mijoz
Jacques Doniol-Valcroze — ikkinçi mijoz
Yves Bical — uçinçi mijoz
5Badiiy xususiyatlar
Filmning kompozitsion markazi — asosiy qahramon Jeanne Dielmanning qiyofasi bölib, u deyarli doim kadrda…

Filmning kompozitsion markazi — asosiy qahramon Jeanne Dielmanning qiyofasi bölib, u deyarli doim kadrda böladi. Kamera uning kundalik harakatlarini (yuviniş, poyabzal tozalaş, idiş yuviş, ovqat tayyorlaş), avtomatizmga aylangan holda, real vaqtda qayd etadi. Film juda tejamkor uslubda suratga olingan: har bir uzun kadrda kamera qimirlamas va old tomondan, past böyli Akermanning köz balandligida joylaşgan, butun film davomida vizual effektlar, musiqa va hatto anʼanaviy «sakkizlik» harakatli surat ham işlatilmaydi. Operator Babette Mangoltning işini alohida taʼkidlagan J. Hoberman «Jeanne Dielman»ni kinodagi formalizmning etalonlaridan biri deb ataydi.
Kundalik turmuşning juda batafsil körsatilişi tufayli tomoşabin özi ham nimadir notöğri ketayotganini sezadi: Jeanne suvratni supnitsaga taşlaydi-yu, qopqoqni yopmaydi va qaynab ketgan kartoşka uning odatiy hayot ritmini buzganda, tomoşabin özi ham fojiali yakunga tayyorlana boşlaydi. Hoberman «Jeanne Dielman»ni Xiçkok filmlari bilan soliştiradi va Xiçkok uçun kundalik hayotdagi dahşat faqat dekoratsiya va syujet boşlanişi bölsa, Akerman esa ijtimoiy materialda aynan şu hissiyotni filmda saqlab qolişini taʼkidlaydi. Manohla Dargis «Jeanne Dielman»ni «maişiy dahşat filmi» deb ataydi.
6Taʼsiri va ahamiyati
Akermanga taʼsir körsatgan asosiy şaxslar Michael Snow va Andy Warhol bölgan. J. Hoberman «Jeanne…

Akermanga taʼsir körsatgan asosiy şaxslar Michael Snow va Andy Warhol bölgan. J. Hoberman «Jeanne Dielman»ning mumkin bölgan ötmişdoşlari orasida Jean-Marie Straub va Danièle Huillet hamda Helmut Costard kabi yevropalik rejissyorlarni ham tilga oladi. Akermanning filmi öz navbatida vaqt oqimini örgangan keyingi butun kinematografiyaga katta taʼsir körsatdi: Pedro Costa, Apiçatpong Weerasethakul, Jia Zhangke, Gus Van Sant.
«Jeanne Dielman» barça davrlarning eng nufuzli eng yaxşi filmlari röyxatlariga kiradi. Masalan, 2012-yilda Sight & Sound jurnali ötkazgan kinotanqidçilar sörovnomasida film 35–38-örinlarni egalladi, keyingi sörovnomada esa, 2022-yilda, eng buyuk film deb tan olindi; bundan oldin ayol rejissyor suratga olgan heç bir film top-10 ga kirmagan edi. The Village Voice jurnalining 2001-yilgi kinotanqidçilar sörovnomasida «Jeanne Dielman» XX asr eng yaxşi filmlari röyxatida 19-örinni egalladi.
Akerman öz filmlarini feministik deb atalişiga doim qarşi çiqqan bölsa-da, «Jeanne Dielman» feminizm uçun muhim asar sifatida qaraladi: u kundalik hayotga va ayolning ijtimoiy örniga eʼtibori bilan inqilobiy hisoblanadi hamda kinoda anʼanaviy bölgan qahramonga «soçilgan» (voyeuristik) nigoh taşlaşni rad etadi.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Жанна Дильман, набережная Коммерции 23, Брюссель 1080» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.