Judgment at Nuremberg

«Nyurnberg jarayoni» (ingl. Judgment at Nuremberg) — Stenli Kramerning qora-oq, uç soatlik huquqiy kinodramasi bölib, premyerasi 1961-yilda bölib ötgan. Film haqiqiy voqealarga, yaʼni «kiçik» Nyurnberg jarayonlariga asoslangan. Boş rollarni Spenser Treysi, Richard Uidmark, Marlen Ditrix va Maksimilian Shell ijro etadi. Kinoşunoslar uni köpinça Kramerning rejissyorlik mahoratining çöqqisi va uning ijodidagi markaziy nuqta deb ataşadi.

Film «Oskar» mukofotiga 11 ta nominatsiyaga nomzod bölgan, jumladan eng yaxşi film nominatsiyasida ham. Ulardan ikkitasi ğalaba bilan yakunlangan: Şellning eng yaxşi erkak roli uçun va Abbi Mannning eng yaxşi moslaştirilgan ssenariysi uçun. Amerika kinoğanlik instituti uni tarixdagi eng buyuk huquqiy filmlardan biri deb tan olgan. 2013-yilda film «tarixiy, estetik yoki madaniy ahamiyatga ega» deb topilib, Amerika Qöşma Ştatlarining Milliy film reyestriga kiritilgan.

Spenser Treysi — katta sudya Den Heyvud

Richard Uidmark — polkovnik Ted Louson, ayblov tomoni vakili

Maksimilian Shell — advokat Hans Rolf, himoya tomoni vakili

Burt Lankaster — doktor Ernst Yanning, sudlanuvçi yurist va olim

Marlen Ditrix — xonim Bertxolt, qatl etilgan nemis generalining bevasi

Judi Garland — Irena Valner, guvoh

Montgomeri Klift — Rudolf Peterson, guvoh

Verner Klemperer — sudlanuvçi Emil Xan

Martin Brandt — sudlanuvçi Fridrix Xofştetter, nemis sudyasi

Torben Meyer — sudlanuvçi Verner Lampe

Uilyam Şatner — kapitan Garrison Bayers

Xovard Keyn — Xyugo Valner, Irenaning eri

Jon Ventgraf — doktor Karl Vik, Veymar respublikasining sobiq adliya vaziri

Karl Svenson — doktor Genrix Goyter, yahudi Feldenşteynning advokati

Alan Bakster — brigada generali Mett Merrin

Ben Rayt — Xalbeştadt, Heyvudning uy xizmatçisi

Virginiya Kristin — Xalbeştadt

Edvard Binns — senator Berket

Ray Til — sudya Kyortiss Ayvz

Şeyla Bromli — xonim Ivs (titrlarda körsatilmagan)

Amerika kino assotsiatsiyasi filmga yoş reytingi bermagan. Rossiyada bu film uçun yoş çeklovi belgilangan: «12 yoşgaça bölgan bolalar filmni faqat ota-ona hamrohligida körişlari mumkin».

Maʼlumki, faşizm kundalik muhitga suyanadi va öz demagogiyasi uçun ommaning oddiy turmuş ehtiyojlaridan va manfaatlaridan foydalanadi.

«Nyurnberg jarayoni» filmining yangiligi faşizm tabiatini, uning psixologiyasini örganişda, şuningdek, faşizm odamlarning nafaqat past va iflos, balki baʼzan yuksak intilişlaridan ham foydalanganini, nafaqat kundalik instinktlarga, balki vatanparvarlik burçi va qonun kabi tuşunçalarni ham suiisteʼmol qilganini körsatişda namoyon böladi.

U, bu «oddiy faşizm» adolatsizlikning har bir zarrasida yaşiringan; u odamlar siyosiy maqsad vositalarni oqlaydi, deb özlarini aldaydigan joyda örnaşadi.

AFI tomonidan tuzilgan «10 ta klassik janrdagi eng yaxşi 10 ta amerikalik film» röyxatida u 10-örinni egallaydi.