«Razillar» (hind tilida कमीने, Kaminey) — hind kriminal dramasi, rejissyor Vişal Bhardvajning filmi. Hind tilida suratga olingan, 2009-yil 14-avgustda prokatga çiqqan. Boş rollarni Şahid Kapur va Priyanka Çopra ijro etgan. Syujet bir-biri bilan duşman ikki egizak haqida bölib, ularning har biri jinoiy töqnaşuvlarga tortiladi. Filmning ssenariysini Bhardvaj Ugandada işlagan vaqtida sotib olgan keniyalik muallif asari asosida yozgan.
Film prokatda muvaffaqiyat qozondi, işlab çiqariş va reklamaga sarflangan mablağdan ikki baravar köp yiğdi, tanqidçilarning eʼtiborini qozondi, ularning bir neçtasi uni «Yilning eng yaxşi filmi» röyxatlarida birinçi öringa qöydi. Kartina ijodkorlarga eng yaxşi maxsus effektlar uçun Filmfare mukofotini va ikkita Milliy kino mukofotini olib keldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Shahid Kapoor, Priyanka Chopra, Amole Gupte
3Syujet
Egizak aka-ukalar Charli va Guddu otalari vafotidan keyin yöllarini ajratadi. Taşqi körinişi bir xil…
Egizak aka-ukalar Charli va Guddu otalari vafotidan keyin yöllarini ajratadi. Taşqi körinişi bir xil bölsa-da, xarakteri butunlay boşqaça, nutqida ham nuqsoni bor: Charli şepeleydi, Guddu esa dudukланади. Guddu kollejga öqişga kiradi, Charli esa kelişilgan poygalar uzadigan uç aka-ukaning tödasiga qöşiladi va ipodromda bukmeker bölişni orzu qiladi. U tödadagi eng kiçik aka — Maykl bilan yaqin döst bölib qoladi.
Charli yutqazişga pul tölangan jokey tomonidan aldangaç, Maykl bilan birga uni öç oliş uçun mehmonxonaga boradi. Şu paytda mehmonxonada ikki politsiyaçi giyohvand moddalar savdogarlarini öldiradi, ulardan kokain bilan töldirilgan gitara futlyarini olib, maşinasiga yaşiradi va uni keyinroq narkobaron Taşiga topşirmoqçi böladi. Şu maşinani Charli va Maykl öğirlab ketadi.
Şu kuni Guddining qizi Sviti unga homilador ekanini aytadi. Guddu uylanişdan boşqa çora körmaydi, çunki Sviti mahalliy siyosatçi Sunil Bhopening singlisi. Ammo Bhope bunday kuyovni istamaydi va töyni buziş uçun öz odamlarini yuboradi. Sviti aka odamlariga olov bilan tahdid qilib, Guddu va özini qutqariş uçun aralaşişga majbur böladi va u bilan birga qoçib ketadi.
Guddu va Svitini izlab, Bhope odamlari topilgan kokain hisobiga boyib ketmoqçi bölgan Charli va Maykl bilan uçraşadi. Ular Çarlidan akasining joylaşgan yerini aytişni talab qiladi. Bahs davomida mastlik holatidagi Maykl suhbatga aralaşadi va Bhope uni öldiradi.
Şu orada politsiyaçilar Guddni Charli deb adaştirib hibsga oladi va undan kokain qayerdaligini sörab qiynaydi. Guddu öz şaxsini faqat Çarlining telefonidan unga Bhope qönğiroq qilganda isbotlay oladi. Bhope politsiyaçilarga bir akani boşqasiga almaştirişni taklif qiladi. Guddu va Sviti Svitining akasi uyiga olib kelinadi; u opasini mahalliy quruvçining öğliga katta pul evaziga uzatişga kelişib bölganini aytadi. Guddu kokainni unga beriş evaziga ikkalasining ozodligini taklif qiladi va uni oliş uçun Çarlining uyiga jönaydi.
Politsiyaçilar Çarlini olib ketganda, u böşaşib qutulişga va Taşi bilan giyohvand moddalarni 1 mln funt sterlingga almaşiş böyiça kelişişga muvaffaq böladi. Kokain uçun qaytib kelgan Charli akasi bilan töqnaşib, u bilan janjallaşadi, lekin oxir-oqibat kokainni Guddiga berişga qaror qiladi. Şu orada Sviti kokainni olgandan keyin Bhopening Guddni öldirmoqçi ekanini bilib qoladi va otişma boşlanadi. Guddu kokainni politsiyaga olib boradi, söng Bhopening uyiga boradi; u yerga Taşi va uning odamlari ham Çarlini garov sifatida olib kelişadi. Bhope bilan Taşi giyohvand moddalar savdosi bilan birga şuğullanişga kelişadi. Ammo Charli kokainli futlyarni qölga oladi va Guddu bilan Svitini ozod qilişga erişadi. Juftlik yaşirinib ketgaç, politsiya yetib keladi va otişma boşlanadi, unda hozir bölgan deyarli hamma halok böladi.
Yarim yildan keyin Sviti egizak tuğadi.
4Rollarda
Şahid Kapur — Guddu Şarma va Charli…
Şahid Kapur — Guddu Şarma va Charli Şarma
Priyanka Çopra — Sviti Bhope
Amol Gupte — Sunil Bhope
Çandan Roy Sanyal — Maykl
Deb Mukherji — Mujib
Şivkumar Subramaniam — politsiyaçi Lobo
Rişikeş Joşi — politsiyaçi Lele
Tenzing Nima — narkobaron Taşi
5Işlab çiqariş
2005-yilda Mira Nair ötkazgan ssenariy yoziş seminarida keniyalik yozuvçi Kajetan Boy Nayrobidan Vişal…

2005-yilda Mira Nair ötkazgan ssenariy yoziş seminarida keniyalik yozuvçi Kajetan Boy Nayrobidan Vişal Bhardvajga şahar truşçobalaridan çiqqan egizak aka-ukalar va ularning hayotida 24 soat içida sodir böladigan voqealar haqidagi ssenariyni körsatadi. Bhardvajga Boyning yondaşuvi yoqadi; u va Nair bu haqda muhokama qilib, bu tipik bollivud masala filmi bölişi mumkin deb öylaşadi. Keyinroq Boy Bhardvajga ssenariysining yana bir qoralamasini yuboradi. Uç yil ötgaç, rejissyor Boydan ğoyani sotişni söraydi va ssenariyni 4000 dollarga sotib oladi. Bhardvaj uni qayta işlab, bollivud elementlarini va qoronği, jiddiy tomonni qöşadi. Ssenariy ustida ssenariyçilar Sabrina Dhavan, Abhişek Çaubey va Supratik Sen bilan birgalikda işlanadi. Ssenariy yoziş jarayonida asosiy ğoyalarning köpçiligi özgartiriladi va kulminatsiya «hindlaştirilgan» böladi. Qayta işlangan variantda akalardan biri dudukланади, boşqasi esa şepeleydi.
Bhardvajning sözlariga köra, filmning nomi ğoyasi Gulzarning «Ijaazat» (1987) filmidan kelgan; unda yetakçi aktyor (Nasiruddin Şoh) bu söz bilan aktrisaga mehr bilan murojaat qiladi. Rejissyor bu sözni şu maʼnoda birinçi marta şu filmda eşitgan edi.
Bir qança ommaviy axborot vositalari Bhardvajning Şahid Kapurni tanlaşdan oldin boş rolga köplab aktyorlarni körib çiqqanini xabar qilgan, ammo rejissyor buni rad etgan. Priyanka Çopra dastlab rolidan voz keçgan, uning fikriça, bu «öğil bolalar filmi» bölgan va sakkiz sahnadan iborat roli yetarliça yaxşi emasdek tuyulgan. Ammo Bhardvaj uni rozi qilgan. Ssenariyçi rolga Amol Guptani tanlaş ğoyasi kasting direktori Hani Terxandan çiqqan. Narkotik savdogari Taşi rolini rejissyor dösti, Masurida turoperator bölgan Tenzing Nimaga bergan, çunki unda rejissyor istagan xarakter va munosabat hamda öziga xos hazil tuyğusi bor edi.
Rejissyor barça aktyorlar va suratga oliş guruhiga «Kartalar, pul, ikki stvol», «Katta zarba», «Pulp fiction» va «Haqiqiy sevgi» kabi klassik filmlarni tomoşa qilişni topşirdi, şunda janrning nuanslarini örganiş va unga tanişiş mumkin bölsin.
Biri dudukланадиган, ikkinçisi şepeleydigan akalar rolini tayyorlaş uçun Şahid Kapur logopedlar va xuddi şunday nutq nuqsoni bölgan odamlar bilan uçraşib, ular bilan işladi. Charli obraziga köproq mos keladigan jismoniy şaklga keliş uçun unga yil ketdi. Kapurning sözlariga köra, bir obrazdan ikkinçisiga ötiş unga qiyin bölgan.
Priyanka Çopra Maharaştradan kelgan marathi qizini işonçli ijro etiş qiyin bölganini aytgan, çunki uning madaniy ötmişi boşqaça. Obrazga mos keliş uçun u boşqa tana tili va talaffuzni özlaştirişi kerak bölgan. Obrazni imkon qadar haqiqiy qiliş uçun u hatto marathi tilini örgangan, bu esa unga qiyin vazifa bölgan.
Suratga oliş 2008-yil örtalarida boşlangan va asosan Mumbayda ötkazilgan. Baʼzi muhim temir yöl sahnalari Sandhurst Road yonidagi Vadi Bandar Yardda suratga olingan. Punada tungi suratga oliş paytida Çopra yengil jarohat olgan. Aktrisa mototsiklda ketişi kerak edi, Şahid Kapur esa uning orqasida ötirgan. Mototsikl loyda sirpanib ketganda ikkalasi ham yiqilgan. Kapur jarohat olmagan, Çopra esa tirnaliş va kökarişlar olgan. Xabar qilinişiça, Kapur boşqa sahnalarni suratga oliş paytida bir neça bor jarohat olgan. Suratga oliş davomida Çopraning ovozi xirilab qolgan, çunki u replikalarini baland ovozda aytişga majbur bölgan; bu uning «juda baland ovozli Maharaştra qizi» rolining ajralmas qismi edi. Kapur esa ikki obrazni deyarli bir vaqtda ijro etiş juda qiyin bölgani uçun har kuni rollarni almaştirib turgan.
6Tanqid
Lisa Tsering Hollywood Reporter uçun yozgan şarhida «film, ehtimol, tanqidçilarni hayratga soladi, ammo…

Lisa Tsering Hollywood Reporter uçun yozgan şarhida «film, ehtimol, tanqidçilarni hayratga soladi, ammo Hindistonning ikki yetakçi yulduzi — sobiq «Miss dunyo» Priyanka Çopra va muskulli Şahid Kapurning yorqin öyinlariga qaramay, böş hissiy özak uning katta kassa yiğişiga tösqinlik qilişi mumkin», deb qayd etgan.
Taran Adarş Bollywood Hungama uçun yozgan şarhida filmga 5 balldan 4 ball qöygan va «bu oddiy masala filmi emas… Voqealarni tuşuniş va syujet burilişlarini kuzatiş uçun juda diqqatli böliş kerak», degan.
Şunça ball Rajeev Masand ham filmga bergan; u filmni «kutilmagan jinoiy drama» deb atagan, unda zöravonlik va qora hazil Kventin Tarantino, Guy Ritchie va aka-uka Koenlar filmlariga öxşaş uslubda uyğunlaşgan, deb yozgan, şuningdek, film «şu qadar original va ixtiroçi ekanki, Bollivudning sevimli formulasi — egizaklarni olib, uni boşdan oyoq özgartirib yuboradi», degan.
The Indian Express gazetasining Şubhra Gupta ham şarhida uşbu rejissyorlar, şuningdek, Stiven Friersning taʼsirini eslatgan.
NowRunning saytidan Aşok Nayak filmni çiqqan paytdagi Vişal Bhardvajning eng yaxşi asarlaridan biri deb atagan va «har bir personaj aniq belgilangan, mukammal tuzilgan va ekranda taʼsir qoldirişi uçun yetarli vaqt olgan», deb yozgan.
The Times of India gazetasining Nikhat Kazmi ham filmni tomoşa qiliş uçun tomoşabindan çeksiz eʼtibor talab qilinişini yozgan: «u sizni öz zukkoligi bilan qiziqtiradi va tez montaj kadrlari, boş kameraning boşi aylanadigan rakurslari va xira, öyçan atmosferada oçiladigan hayajonli dramaning oldida sizni doimo öz tempida uşlab turadi».
Rediff saytidan Raja Sen rejissyor «hayratlanarli darajada aqlli, yangilikka boy filmga, haqiqiy surprizlar bilan» erişganini qayd etgan, şuningdek, u «ajoyib egri-bugri syujetni olib, aqldan ozgan, jozibali personajlar guruhi atrofida mukammal yurib, „rolcoaster“ (toğ yöli)ni hayajonli quvonç bilan qayta ixtiro qilgan» deb yozgan.
7Mukofotlar
55-chi Filmfare Awards marosimida «Razillar» öşa yildagi boşqa filmlarga qaraganda köproq nominatsiya (10 ta)…

55-chi Filmfare Awards marosimida «Razillar» öşa yildagi boşqa filmlarga qaraganda köproq nominatsiya (10 ta) oldi. Film, şuningdek, 2009-yilgi Prodyuserlar Gildiyasi mukofotlarida eng köp nominatsiya (18 ta) olgan. 2010-yilgi Screen Awards marosimida film 19 ta nominatsiyaga sazovor böldi, şu jumladan eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyorlik, eng yaxşi erkak va eng yaxşi ayol rollari uçun.
Milliy kino mukofoti — eng yaxşi ovoz uçun — Subhaş Sahu
Milliy kino mukofotining hakamlar hayʼati maxsus mukofoti — A. Şrikar Prasad (bir neçta asarlari uçun)
Filmfare Award — eng yaxşi maxsus effektlar uçun — Govardhan Vigraham
Hindiston kino akademiyasining mukofoti — eng yaxşi janglarni sahnalaştiriş uçun — Şyam Kauşal
Prodyuserlar Gildiyasi mukofoti — eng yaxşi ayol boş rolini ijro etgani uçun — Priyanka Çopra
Prodyuserlar Gildiyasi mukofoti — eng yaxşi salbiy rolni ijro etgani uçun — Amol Gupte
Screen Award — tomoşabinlar tanlovi böyiça eng yaxşi erkak roli uçun — Şahid Kapur
Stardust Awards — tahririyat fikriga köra eng yaxşi erkak roli uçun — Şahid Kapur
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Негодяи (фильм, 2009)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.