«Katka — Bumajniy ranet» — 1926-yilda Leningraddagi «Sovkino» fabrikasida rejissyorlar Eduard Iogansson va Fridrix Ermler tomonidan suratga olingan sovet töliq metrajli, qora-oq, sokin badiiy filmi.
Film 1926-yil 25-dekabrda SSSR ekranlariga çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Veronika Buzhinskaya
3Syujet
Film «Katka Bumajniy Ranet» (filmning asl titrlardagi nomi, hozir muomaladan çiqqan) NEP davrining…
Film «Katka Bumajniy Ranet» (filmning asl titrlardagi nomi, hozir muomaladan çiqqan) NEP davrining 1920-yillar örtasida yaşagan qişloq qizi Katya (Veronika Buijinskaya) haqida hikoya qiladi. Katyaning sigiri ölib, oilasi yagona boqimandasidan mahrum böladi. Katya yangi sigir sotib oliş uçun «pul yiğiş» maqsadida Leningradga keladi. Ammo qişloqdan kelgan tajribasizligi tufayli u tez orada şahar tubidagi odamlar orasiga tuşib qoladi. U öğri Syomka Jgut (Valeriy Solovtsov) bilan aloqaga kirişadi va undan homilador böladi (biz qahramonni aynan tuğiş arafasida köramiz). Ammo heç qanday noqulaylik inatçi Katkani sindira olmaydi. U hamon hammasi tuzalişiga, yangi, yaxşiroq hayotga yöl topişiga işonadi. Şu sababli, nimaga asoslanganini faqat özi biladigan sabablar bilan u uysiz Vadka Zavrajinni (Fyodor Nikitin), «Tiligent» laqabli, atrofdagi hayotga mutlaqo moslaşa olmaydigan odamni qöllab-quvvatlaşi heç kimni hayratga solmaydi. Ammo Vadkaga rahmi kelib, uni tunga uyiga çaqirganda Katka şunday deydi: «Uyda har bir somon foydaga yaraydi». Keyinçalik ham şunday böladi: u öğil tuğib, qayta savdo qila boşlagaç, Vadka bolaga otа örnini bosadi.
4Rollarda
Veronika Buijinskaya — Katka — ruxsatsiz olma…
Veronika Buijinskaya — Katka — ruxsatsiz olma sotuvçisi
Bella Çernova — Verka
Valeriy Solovtsov — Syomka Jgut
Fyodor Nikitin — Vadka Zavrajin, laqabi «Tiligent»
Tatyana Okova — Praskeva Krutikova, Verkaning ijaraçi xonadon egasi
Valeriy Plotnikov — Finogen Gerasimoviç Xromov, Tambov çorvaçilik sanoatçisi
Yakov Gudkin — Syomkaning yordamçisi («Ikki çervonets uçun ğavğo kötariş!»)
Eduard Iogansson — stolga boğlangan eçkini şaroblantirişga urinadi
Robert Mayman
5Syomka guruhi
Ssenariy — Mixail…
Ssenariy — Mixail Borisoglebskiy
Rejissyorlar — Eduard Iogansson va Fridrix Ermler
Operator — Yevgeniy Mixaylov
Rassom — Yevgeniy Eney
Assistent — Robert Mayman
Administrator — Sem Gerştenzang
Film 1973-yilda «Lenfilm» kinostudiyasida ovozlaştirilgan, qora-oq, 74 daqiqa. Ovoz rejissyori — Fyodor Nikitin
Ovoz operatori — Grigoriy Elbert
6Şarhlar va xotiralar
Film ekranga çiqqaç, retsenzentlar uni «samimiyligi bilan jozibali sodda tasma» deb yozdilar, «janr…

Film ekranga çiqqaç, retsenzentlar uni «samimiyligi bilan jozibali sodda tasma» deb yozdilar, «janr sahnalarining tipikligi» va professional mahoratini maqtaşdi. Ijtimoiy mazmunning jiddiyligini esa inkor etişdi. Bir tanqidçi filmning ijtimoiy qiymatidan köra estetik va kinematografik qiymati yuqori ekanini yozgan. Bunday odamlar haqida hikoya qiliş usuli öşa yillar kinosi uçun haqiqiy kaşfiyot bölgan (I. Sepman, 1974).
Matriarxal ong 1920-yillarda keng tarqalgan bölib, bu filmda ham seziladi. Tadqiqotçi N. Nusinova filmdagi ikki «uçburçak»ni tahlil qiladi: Katka — Syomka — Verka va Katka — Verka — Vadka. Unga köra, Vadka bu «yangi oilada» göyo xotin mavqeida, Katka esa erkak, boquvçi mavqeida böladi.
Eng qizğin bahs asosiy rol ijroçisi Fyodor Nikitin atrofida bölgan. Nikitinni Ermler taklif qilgan, ammo u Iogansonga tegdi. Rejissyorlar kim musbat qahramonlar, kim esa jinoyatçilar çiziğini olişini hal qiliş uçun tanga taşlaşgan. Jinoyatçilar Ermlerga, nuqsonli intellektual Vadka Zavrajin tarixi esa Iogansonga tegdi. Nikitin ön yildan keyin eslab, bu ikki yarim alohida suratga olinganini aytgan (P. Bagrov, 2003).
Ssenariy rejasi qiziqarli syujet va yangi personajlarni belgilaydi. Katka va Vadkaning xarakterlari sovet ekrani uçun yangi bölib, psixologik nuqtayi nazardan qiziqarli. Qişloqdan kelgan kuçli Katka hayot zarbalarida egilmaydi va hammasini dadil kötarib, tabiiy moslaşuvçanlik körsatadi. Vadka esa irodasiz, böşang, hayotga moslaşa olmaydigan odam (1974 yilgi naşrdan, «Leningradkino» kinofabrikasi badiiy kengaşi bayonnomalaridan).
Matn: maqola tarjimasi «Катька — бумажный ранет» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.