Khal Nayak (tarjimasi: „Yovuz") — 1993-yilda suratga olingan hind tilidagi jangovari jinoiy film. Uni Subhaş Ghai yozgan, rejissyor qilgan va öz „Mukta Arts Ltd." kompaniyasi ostida prodyuserlik qilgan. Filmda Sanjay Dutt nomli rolni ijro etadi; yordamçi rollarda Madhuri Dixit, Anupam Kher, Rakhee Gulzar va Jackie Şroff iştirok etadi. Film syujeti ikki politsiya xodimi — Ram va Ganga qoçgan jinoyatçi Balluʼni qölga olişga urinişi atrofida quriladi.
Khal Nayak 1993-yil 6-avgustda prokatga çiqdi va 1993-yilning ikkinçi eng köp daromad keltirgan filmiga aylandi. 39-chi Filmfare mukofotlarida (1994) film 11 ta nominatsiyaga ega böldi va eng yaxşi ayol ijroçisi (playback) va eng yaxşi xoreografiya nominatsiyalarida ğolib çiqdi. 2026-yil aprel oyida filmning „Khalnayak Returns" nomli davomi eʼlon qilindi.
1Rollarda
Sanjay Dutt, Jackie Shroff, Madhuri Dixit
2Syujet
Balram „Ballu" Prasad — qidiruvdagi jinoyatçi. U Balluʼning ustozi Roşan Daʼning jinoiy faoliyatini…
Balram „Ballu" Prasad — qidiruvdagi jinoyatçi. U Balluʼning ustozi Roşan Daʼning jinoiy faoliyatini tekşirayotgan inspektor Ram tomonidan hibsga olinadi. Söroq paytida Ballu Roşan Da haqida maʼlumot berişdan boş tortadi. U hamkorlari yordamida hibsxonadan qoçib ketadi, bu esa jamoatçilik tanqidiga va Ramning vazifasidan çetlatilişiga olib keladi.
Ramning obrösini tiklaş uçun uning fiancéeʼsi va hamkasbi, inspektor Ganga yaşirin topşiriqni öz zimmasiga oladi. Köça artisti qiyofasida u Balluʼni topadi va asta-sekin uning işonçini qozonadi. Ular örtasidagi muloqot jarayonida u Balluʼning tarixi va uni jinoyat yöliga olib kelgan vaziyatlar haqida bilib oladi.
Ballu Gangaga romantik his-tuyğular bilan boğlanadi, uning haqiqiy kimligidan bexabar. Ganganing politsiya xodimi ekanini bilgaç, u xiyonat qilingandek his qiladi va duşman tomonga ötadi. Şunga qaramay, Ganga missiyasini davom ettiradi va topşiriqdan voz keçişdan boş tortadi.
Şu orada Ram Balluʼning onasi Aarti bilan uçraşadi. Aarti Ballu va Ramning bolalikdagi döst ekanini aytib beradi. U Roşan Da oila qiyinçiliklaridan qanday foydalangani va Balluʼni singlisi Sunitaning ölimi uçun politsiya aybdor, deb işontirgani haqida hikoya qiladi. Bu notöğri maʼlumot Balluʼning jinoyat yöliga kirişiga sabab böladi.
Balluʼni qidiriş kuçayganida, Ganga politsiya taʼqibi paytida uning qoçişiga yordam beradi. Şundan söng uni qoçoqqa yordam bergani uçun hibsga olişadi va ayblov qöyiladi, bu uning kasbiy mavqeiga va jamoatçilik oldidagi obrösiga putur yetkazadi. Yaşirinib yurgan Ballu onasi bilan uçraşadi, lekin uni özi uçun xavf deb hisoblagan Roşan Da hujumga uçratadi.
Inspektor Ram Roşan Daʼga qarşi politsiya operatsiyasini boşqaradi. Töqnaşuv davomida Ballu singlisining ölimi va Roşan Daʼning bu işdagi roli haqida haqiqatni bilib oladi. Ram operatsiya davomida Roşan Daʼni öldiradi, Ballu esa qoçişga muvaffaq böladi.
Ganganing unga yordam bergani uçun sudda turganini bilgaç, Ballu öz ixtiyori bilan qaytib keladi, jinoyatlarini tan oladi va Ganganing rasmiy buyruq asosida harakat qilganini guvohlik beradi. Uning guvohligi Ganganing oqlanişiga olib keladi. Ballu esa umrbod qamoq jazosiga hukm qilinadi.
3Aktyorlar
Sanjay Dutt — Balaram „Ballu" Prasad, Roşan Da uçun işlaydigan maşhur jinoyatçi Jackie Şroff — inspektor Ram…

Sanjay Dutt — Balaram „Ballu" Prasad, Roşan Da uçun işlaydigan maşhur jinoyatçi Jackie Şroff — inspektor Ram Kumar Sinha, mehnatsevar va halol politsiya xodimi Madhuri Dixit — kiçik inspektor Gangotri „Ganga" Singh, yaşirin politsiya xodimi va Ramning qizi dösti Anupam Kher — Işvar Pandey, politsiya boş inspektori va Ramning uzoq toğasi Rakhee Gulzar — Aarti Prasad, Balluʼning onasi Siddharth Randeria — Navin Prasad, Roşan Daʼga qarşi davlat ayblovçisi va Balluʼning otasi Aloka Mukherjee — Sunita Prasad, Balluʼning katta singlisi Ramya Krişna — Sofiya Suloçana, Balluʼning işqibozi Pramod Moutho — Roşan „Roşan Da" Mahanta, Balluʼning ustozi Suşmita Mukherjee — xonim Maithili Pandey Arun Bali — politsiya komissari Kuljeet Chaddha Anand Balraj — politsiya inspektori A. K. Hangal — Şavkat Bhai Sudhir Dalvi — Şambhu Master, qişloq maktabining öqituvçisi Neena Gupta — Çampa, „Çoli Ke Peeçe Kya Hai" qöşiğidagi raqqosa Ali Asgar — Munna, Roşan Da uçun işlaydigan bandit Sunil Şende — Ganganing sudidagi sudya Hans Dev Şarma — Ramning yordamçi tergovçisi
4Işlab çiqariş
Rejissyor Subhaş Ghai loyihani dastlab Nana Patekar iştirokidagi badiiy film sifatida tasavvur qilgan. Asl…

Rejissyor Subhaş Ghai loyihani dastlab Nana Patekar iştirokidagi badiiy film sifatida tasavvur qilgan. Asl konsepsiyada qahramonning Pune şahridan Mumbayga sayohati aks etgan. Suratga oliş jarayonida bir ssenariyçining taklifi taʼsirida Ghai filmni jangovari janrga yönaltirgan.
Anil Kapoor Ballu rolini öynaşga qiziqiş bildirgan. Biroq Ghai unga qarşi çiqib, Kapoorning bu rolga mos emasligini va uning tanlanişi filmning muvaffaqiyatiga putur yetkazişi mumkinligini aytgan. Keyinçalik Sanjay Dutt rolga tanlangan.
Suratga oliş davomida Dutt 1993-yildagi Bombey portlaşlari bilan boğliq holda hibsga olingan va qamoqqa taşlangan.
Ghai Hindiston kinoprodyuserlari assotsiatsiyasi (IMPPA) oldida Khal Nayak bilan bir xil sanada prokatga çiqişi rejalaştirilgan, öxşaş nomli „Khal-Naaikaa" filmiga qarşi eʼtiroz bildirgan. Biroq IMPPA uning talabini rad etib, Ghai öz filmining prokat sanasini özgartirişi mumkinligini, lekin „Khal-Naaikaa" prodyuserlari öz sanasini özgartirişga majbur emasligini maʼlum qilgan. Natijada ikkala film ham 1993-yil 6-avgustda prokatga çiqdi.
5Saundtrek
Khal Nayak saundtrekini Laxmikant–Pyarelal bastalagan, sözlarini Anand Bakşi…
Khal Nayak saundtrekini Laxmikant–Pyarelal bastalagan, sözlarini Anand Bakşi yozgan.
6Qabul qilinişi
Khal Nayak kassada katta tijoriy muvaffaqiyat qozondi: butun dunyo böyiça 240 million rupiy, yaʼni 7,7…
Khal Nayak kassada katta tijoriy muvaffaqiyat qozondi: butun dunyo böyiça 240 million rupiy, yaʼni 7,7 million dollar yiğdi. U şu yilning ikkinçi eng köp daromad keltirgan hind filmi böldi, faqat „Aankhen" filmi undan oldinda edi.
Filmning saundtreki 10 million nusxada sotilib, Hindistonda şu yilning uçinçi eng köp sotilgan albomi böldi. „Çoli Ke Peeçe Kya Hai" („Çoli ortida nima bor") qöşiği özining işoratli sözlari tufayli bahs-munozaralarga sabab böldi.
7Remeyklar
Khal Nayak telugu tilida „Khaidi No. 1" (1994), tamil tilida „Hero" (1994) nomi bilan, panjob tilida esa…
Khal Nayak telugu tilida „Khaidi No. 1" (1994), tamil tilida „Hero" (1994) nomi bilan, panjob tilida esa „Billa" (2002) nomi bilan qayta suratga olingan. „Çoli Ke Peeçe" qöşiği 2024-yildagi „Crew" filmi uçun qayta işlangan.
8Davomi
„Khalnayak Returns" nomli davom 2026-yil aprel oyida eʼlon qilindi, unda Sanjay Dutt iştirok…
„Khalnayak Returns" nomli davom 2026-yil aprel oyida eʼlon qilindi, unda Sanjay Dutt iştirok etadi.
Matn: maqola tarjimasi «Khal Nayak» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.