Klute

Jane Fonda — Bri Daniels

Donald Sutherland — Jon Klute

Charles Cioffi — Piter Keybl

Roy Sçeider — Frank Liguirin

Dorothy Tristan — Arlin Peyj

Rita Gam — Trina

Nathan George — Trask

Sylvester Stallone — klub mehmoni (titrlarda körsatilmagan)

Tanqidçilar darhol eʼtibor qildilarki, nomiga qaramay, filmning markaziy figurasi sodda taqvodor provinsial sarişta emas, balki Jane Fondaning zör berib harakat qiladigan qahramoni hisoblanadi. Feministlar syujetni norozilik bilan «öz holiça yuradigan muşuk»ning tavbasi sifatida talqin qilişdi: erkaklar bosimi ostida erkinlikni sevuvçi Bri itoat etuvçi xotin anʼanaviy mavqeiga qaytişga majbur böladi. Noir olamida fam fatal odatda özini töliq taʼminlay oladi, lekin «Klute» zamonaviy emansipatsiyalangan ayolning öz xavfsizligini mustaqil taʼminlay olmasligini oçib beradi. Şu bilan birga, filmni patriarxal qadriyatlarni tasdiqlaş sifatida talqin qiliş qiyin, çunki filmçilar tasvirlagan butun şahar hayoti yaşirin tahdid tuyğusi bilan suğorilgan.

Bir şarhlovçi «Klute»ni Gollivudning fohişalik mavzusidagi eng qiziqarli bayonoti deb atadi. Film kasbda xavf narxi masalasini kötaradi: bu kasb mijozlardan töliq erkinlikni talab qiladi. Filmning çuqur mavzusini boşqaça talqin qiliş ham mavjud: XX asr oxiridagi mexanistik jamiyatda jinsiy istakni amalga oşirişning asosiy usuli sifatida tomoşa qiliş (zamonaviy texnik vositalar orqali vositaçilik qilingan holda ham).

«Klute» operator Gordon Willisning vizit kartoçkasiga aylandi; keyinçalik u juda xira yoritişda işlay oliş qobiliyati uçun «zulmat knyazi» deb atalgan. Xiralaştirişdan taşqari, Willis filmda tasvir bilan işlaşning köplab anʼanaviy bölmagan usullaridan foydalanadi. Soyalar qalinlaşadi, klaustrofobiya va töliq begonalaşuv hissi kuçayadi. Faqat haqiqiy yovuzlik egasi dunyodan şaffof oynali sirtlar bilan ajratilgan. Willisning operatorlik ishi mutaxassislarga şunday taassurot qoldirdiki, uni 1972-yilda roman asosida suratga olingan yuqori byudjetli «The Godfather» ekranlaştirişida işlaşga taklif qilişdi.

Bri Daniels rolidagi aktrisa Jane Fonda «Oskar» va «Oltin globus» mukofotlariga sazovor böldi. Bu rejissyor uçun kutilmagan hol böldi: u suratga oliş vaqtida aktrisaning yengiltaklik qilganidan va bir kunda 40 marta öz sevgilisi bilan telefonda gaplaşganidan şikoyat qilgan edi. Film, şuningdek, eng yaxşi original ssenariy nominatsiyasida «Oskar»ga nomzod bölgan. Alan Pakula ilgari surgan fetişlaştirilgan telefon tinglaş zavqi va Nyu-York şahar hayotining buzilişi mavzulari Yangi Gollivudning köplab filmlarida keyingi rivojini topdi.