«Kon-Tiki» (norv. Kon-Tiki) — norvegiya-şvetsiya qora-oq hujjatli filmi. Tur Xeyerdal tomonidan suratga olingan bu film 1947-yilgi «Kon-Tiki» plotidagi ekspeditsiyaga bağişlangan bölib, sayohat iştirokçilari tomonidan olingan arxiv kadrlariga asoslangan. Film Yevropada 1950-yilda, AQŞda 1951-yilda çiqdi va 1951-yilning eng yaxşi hujjatli filmi sifatida «Oskar» mukofotiga sazovor böldi.
1Rollarda
Thor Heyerdahl, Herman Watzinger, Bengt Danielsson
2Syujet
Film Tur Xeyerdal va uning beşta hamrohining ekspeditsiyasi haqida hikoya qiladi hamda umuman olganda…
Film Tur Xeyerdal va uning beşta hamrohining ekspeditsiyasi haqida hikoya qiladi hamda umuman olganda Xeyerdalning «Kon-Tiki» sayohati haqidagi kitobida berilgan bayonga amal qiladi.
Amerika versiyasida sarlavhalardan keyin kiriş qismi keladi, unda teleboluvçi Ben Grauer filmni taqdim etadi va bu filmni oddiy kamera bilan suratga olinganini aytadi, uni har qanday tomoşabin ham suratga olişi mumkin edi, ammo film Tinç okeani orollarining joylaşuvi siri bilan boğliq ajoyib sayohatda olingan.
Keyin Xeyerdalning özi Polineziyaning Janubiy Amerikadan joylaşganligi haqidagi nazariyasini tuşuntiradi. Bu nazariya ikki hudud xalqlarining mifologiyasi va sanʼatidagi öxşaşliklarga hamda oqimning xususiyatlariga asoslanadi. Şundan söng sayohatga tayyorgarlik xronologik tartibda körsatiladi: Ekvadorda balsa yoğoçi sotib olinişidan tortib Peruda plot qurilişigaça. Keyin sayohatning özi körsatiladi, Xeyerdalning ovoz orqali izohi bilan: plotni boşqariş, sayohatçilarning turmuş tarzi va ular duç kelgan baliqlar. 101 kunlik suzişdan söng ekipaj Tuamotu arxipelagidagi Raroia atollига yetib boradi va plot riflarga ötirib qoladi. Köp ötmay qöşni orolning mahalliy aholisi sayohatçilarni öz oroliga olib boradi va ularni tantanali kutib oladi, söngra ularni Taitiga olib ketadigan kema yuboriladi. Yakunda Xeyerdal şuni aytadiki, «Kon-Tiki» suzişi Polineziyaning joylaşuvi haqidagi nazariyasini oxirigaça isbotlamadi, ammo qadimgi dengizçilar oqim va şamol yönalişining xususiyatlaridan foydalanib, dengiz orqali katta masofalarni bosib ötişga qodir bölganini körsatdi.
3Yaratiliş tarixi
Film bitta 16-mm kamera bilan suratga olingan bölib, unda uçta almaştiriladigan obyektiv turelda joylaşgan…

Film bitta 16-mm kamera bilan suratga olingan bölib, unda uçta almaştiriladigan obyektiv turelda joylaşgan edi. Vaziyatga qarab kamerадan barça ekipaz aʼzolari foydalanib, kerakli kadrlarni olişgan. Şuningdek, kinoplyonkadagi baʼzi epizodlar yöq qilingan yoki qattiq şikastlangan hollarda filmga fotomateriallar ham kiritilgan.
Xeyerdal «Adam izlaridan» (1998-yil, rus tiliga tarjimasi 2001-yil) xotiralarida birinçi köriş kinoda dahşatga aylanganini eslaydi. Dastlab bir qator kinematografçilar kelajak filmga katta qiziqiş bildirgan, bu esa öz navbatida Norvegiya elçixonasini eng muhim potentsial xaridorlar uçun körsatuv taşkil etişga undagan. Plyonka qisman suv taʼsirida şikastlangan va köplab zararlangan kadrlarga ega bölib, körişga yaroqsiz edi. Bu şuni anglatardiki, materialning katta qismi befoyda edi. Bundan taşqari, dengizdagi tebraniş tufayli kadr beqarorligi sababli filmni tomoşa qiliş qiyin edi. Albatta, bu heç kimga yoqmadi va xonada faqat bitta xaridor qoldi. U plyonkalar uçun 200 AQŞ dollari taklif qildi, çunki mavjud materialdan ön daqiqagaça bölgan qisqa hujjatli film yaratiş va tarqatiş huquqlarini «RKO Pictures» distribyutorlariga beriş niyatida edi. Bu taklif rad etildi.
Dastlab Xeyerdalning filmi ovozsiz edi, u esa uni özi qayta işlab, mukammallaştirişga harakat qildi. Natijada «Tadqiqotçilar klubi» yordamida filmning bir neça nusxasi tayyorlandi.
Filmni Xeyerdal ekspeditsiya haqidagi köplab maʼruzalarida namoyiş etganidan söng, şved Lennart Bernadott, Visborg grafi uni qiziqtirib qoldi va hamkorlik taklif qildi. Bernadott va uning dösti Ulle Nordemar eng sönggi uskunalar va Yevropadagi birinçi optik printerga ega bölgan kiçik kinematografiya kompaniyasiga egalik qilişardi. Bu qurilma nafaqat kadrlarni kattalaştiriş imkonini berar, balki suratga oliş jarayonida yöl qöyilgan notöğri tezliklar va boşqa xatolarni töğirlaşi ham mumkin edi. Xeyerdal Bernadott bilan norveg va şved tillarida yozilgan qölyozma şartnoma tuzdi va unga kelajakdagi daromaddan 50 % foyda berdi. Biroq Bernadott plyonkani Gollivuddagi Tarzan haqidagi filmlar prodyuseri Sol Lessergа xuddi şu şartnoma şartlari bilan, 50 % foyda evaziga sotdi. U esa, öz navbatida, uni xuddi şunday şartlar bilan «RKO Pictures» distribyutoriga qayta sotdi.
4Mukofotlar
1952-yildagi «Oskar» mukofoti — eng yaxşi uzun metrajli hujjatli film uçun (mukofot prodyuser Ulle Nordemarga…
1952-yildagi «Oskar» mukofoti — eng yaxşi uzun metrajli hujjatli film uçun (mukofot prodyuser Ulle Nordemarga topşirildi)
5Ahamiyati
2013-yilda film Akademiya kinematografiya sanʼati va fanlari kinoarxiviga…
2013-yilda film Akademiya kinematografiya sanʼati va fanlari kinoarxiviga kiritildi.
6Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Кон-Тики (фильм, 1950)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.