Lacombe, Lucien (fransuzça talaffuzi: [lakɔ̃b lysjɛ̃]) — Louis Malle suratga olgan, 1974-yilgi fransuz uruş dramasi. Film Ikkinçi jahon uruşi paytida nemislar Fransiyani bosib olgan davrda bir fransuz ösmiri haqida hikoya qiladi. U Akademiya mukofotining «Eng yaxşi çet tilidagi film» nominatsiyasiga, Golden Globe mukofotining «Eng yaxşi çet tilidagi film» nominatsiyasiga nomzod böldi hamda AQŞ Milliy taqrizçilar kengaşi tomonidan yilning «Eng yaxşi beşta xalqaro filmi» qatoriga kiritildi.
1Rollarda
Pierre Blaise, Aurore Clément, Ave Ninchi
2Syujet
1944-yil iyunida, Fransiyaning janubi-ğarbiyida, ittifoqçilar Normandiyada nemislar bilan jang qilayotgan…
1944-yil iyunida, Fransiyaning janubi-ğarbiyida, ittifoqçilar Normandiyada nemislar bilan jang qilayotgan paytda, 17 yoşli qişloq yigiti Lucien Lacombe özi işlayotgan qariyalar uyidagi işidan norozi. U onasi yaşaydigan fermaga qaytib keladi va uning uyida yangi oila borligini, onasi esa uy egasi bilan birga köçib ketganini köradi. Özgariş izlab, u Qarşilik harakatiga qöşilmoqçi böladi, lekin mahalliy Qarşilik rahbari va sobiq öqituvçisi Robert Peyssac uni yoshi kiçikligi hamda sababni çuqur tuşunmagani uçun rad etadi.
Işlaydigan şaharga qaytayotganda Lucienning velosipedi şinasi teşilib qoladi, şuning uçun u piyoda yuradi va komendantlik soatidan keyin yetib keladi. Uni mehmonxona oldida uşlab olişadi. Bu mehmonxona mahalliy «Carlingue» guruhining — Gestapo yordamçi fransuz qismining — ştab-kvartirasi bölgan. Uni söroq qiliş uçun olib kirişadi. Spirtli içimlik taʼsirida Lucien Peyssacni sotadi, uni olib kelib qiynaşadi. Lucien foydali bölişi mumkinligini körgan Carlingue uni özlarining qonunsiz, jabr-zulm va qörqitişga asoslangan tartibiga jalb qiladi. Ayniqsa, aristokrat Jean-Bernard Lucienni öz himoyasiga oladi.
Lucien yangi kuç va mavqeidan zavqlanadi, lekin gözal, Fransiyada tuğilgan yahudiy qiz France Hornʼga oşiq bölib qoladi. France otasi Albert, tikuvçi, va buvisi Bella bilan yaşirinib yurardi; ular Parijdan qoçib çiqqan va endi betaraf Ispaniyaga ötişga harakat qilişmoqda. Lucien France bilan munosabatni majburan boşlaydi va oxir-oqibat u bilan birga yaşay boşlaydi. Uning qöpolligi va maʼlumotsizligi Hornlarning nozik madaniyati bilan keskin farq qilsa-da, va uni kutişmasa-da, uning bor-yöqligi ularga maʼlum darajada himoya beradi. Ittifoqçilar uruşda ğalaba qozonayotgani haqida xabar tarqaladi, Lucien guruhining rahbari jangda halok böladi. Onasi kelib, uning hayotiga tahdid kelayotganini aytadi, çunki u hamkorlik qilgani uçun qörqitişlar olgan. Lucien esa bularning hammasiga parvo qilmaydi.
Albert Carlingue mehmonxonasiga Lucien bilan France munosabati haqida erkaklarça gaplaşiş uçun boradi, lekin uni nemislarga topşirgan Faure uşlab oladi. Faure Carlingue aʼzosi bölib, nemislarga ayniqsa sadoqatli va yahudiylarga qarşi edi. Lucien Qarşilik aʼzosi bölgan bir maquisardni qöriqlab turganda — Lucien uni «pastdan gapiryapti» deb yoqtirmasdi — Qarşilik aʼzolari mehmonxonaga hujum qilib, qolgan hamkorlarning köpçiligini öldiradi. Lucien esa jarohat olmaydi.
Şahar aholisining köpçiligi qasos sifatida qamoqqa olinadi. Lucien bir nemis askari bilan France va Bellani hibsga oliş uçun boradi. Askar Lucien bergan çöntak soatini Albertga qaytarib olişiga yöl qöymaydi, keyin uni özi oladi. Şundan söng Lucien askarni otib, ayollar bilan qoçib ketadi. Ispaniyaga yetib olişdan oldin ularning maşinasi buziladi, şuning uçun ular piyoda yurişadi va odamlar yaşamaydigan, taşlab ketilgan fermer uyini topişadi. Lucien esa tabiatdan foydalanib, yer ustida yaşaşni biladi.
Epilogda matn şuni bildiradi: Lucien 1944-yil 12-oktabrda hibsga olingan, Qarşilikning harbiy sudi tomonidan ölim jazosiga hukm qilingan va ijro etilgan.
3Işlab çiqariş
Malle ssenariyni yozuvçi Patrick Modiano bilan birga yozdi. Dastlab «Le faucon» («Şohin») deb nomlangan va…
Malle ssenariyni yozuvçi Patrick Modiano bilan birga yozdi. Dastlab «Le faucon» («Şohin») deb nomlangan va hozirgi Meksikada joylaşgan bu syujet qayta işlandi hamda uruş davridagi Fransiyaga köçirildi, çunki Malle Meksikada (Çilida ham) suratga oliş imkoniga ega emas edi. Qayta işlangan ssenariy «Le milicien» («Milisiya aʼzosi») deb nomlandi.
Film Lot va Tarn-et-Garonne departamentlarida suratga olingan, xususan Figeac, Arcambal, Montauban va Sénaillac-Lauzès kommunalarida.
4Tanqidiy munosabat
Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida «Lacombe, Lucien» 11 tanqidçi şarhi asosida 100% ijobiy bahoga ega,…

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida «Lacombe, Lucien» 11 tanqidçi şarhi asosida 100% ijobiy bahoga ega, örtaça reytingi 9,2/10.
«The New York Times» kinotanqidçisi Vincent Canby filmga ijobiy baho berdi. U yozdi: «Lacombe, Lucien» — janob Malleʼning eng ambitsiyali va eng munozarali filmi. Agar u «The Fire Within» yoki hatto kulgili «Murmur of the Heart» kabi darhol taʼsir qilmasa, bunga sabab — öz fikrini isbotlaş uçun u butunlay sirli bölib qolişi kerak bölgan, bizning hamdardligimizdan abadiy taşqarida qoladigan qahramonni markazga qöyganidir».
Pauline Kael Malleʼning ifodali kamera ishi va vizual imkoniyatlariga bölgan qoyil qolişini yozdi: «Uning texnikasi — hikoyaning özi gapirayotgandek tuyulişiga imkon beriş, şu bilan birga u izlaydi va kuzatadi. Uning garovi şuki, kameralar rassom xayoli topa olmagan narsani kaşf etadi va bu garov asta-sekin, hayratlanarli darajada özini oqlaydi. [...] Aybsizlik va aybdorlik mavzusini heç qaçon tilga olmasdan, bu ajoyib film özining xotirjam, xolis uslubida uni juda çuqur darajada yoritadi».
Kinotanqidçi Dan Sçneider filmni, ayniqsa Malleʼning Blaiseʼni tanlaşini yoqtirdi. Sçneider yozdi: «Baʼzan rejissyor rol uçun haqiqiy aktyor emas, balki nomaʼlum, havaskor odamni tanlaş orqali ilhomlantiruvçi qaror qabul qiladi. Bunga eng yaxşi misol Vittorio De Sicaʼning 1952-yildagi «Umberto D.» filmi bölişi mumkin. [...] Şunga qaramay, Louis Malleʼning 1974-yildagi «Lacombe, Lucien» filmida boş qahramon rolini havaskor Pierre Blaiseʼga topşirişi ham ulardan unçalik orqada emas. Heç bir aktyor, Viçi Fransiyasining sönggi oylarida, 1944-yil oxirida, Gestapo bilan bilmasdan hamkor va şerik bölib qolgan, unçalik aqlli bölmagan fransuz fermer bolasi rolidagi tabiiy vahşiylikni Blaise kabi ifodalay olmasdi».
Kinotanqidçi Wheeler Winston Dixon filmning nega bahsli bölganini muhokama qildi: «Louis Malleʼning «Lacombe, Lucien» dramasi Ikkinçi jahon uruşi paytida Fransiyaning nemislarga taslim bölişi haqidagi eng taʼsirçan filmlardan biri va eng bahsli filmlardan biri [...] Louis Malleʼning filmi öz davri uçun jasur edi, çunki u fransuz xalqining har bir vakili Qarşilik aʼzosi emasligini, aksinça köpçilik Viçi hukumatining ixtiyoriy şериги bölganini körsatardi. Filmning taʼsiri bugungi kungaça saqlanib qolmoqda».
5Mukofotlar
Yutuqlar…

Yutuqlar
1974: AQŞ Milliy taqrizçilar kengaşi — «Eng yaxşi çet el filmlari» va «Eng yaxşi ikkinçi darajali erkak rol» (Holger Löwenadler)
1975: Britaniya kino va televizion sanʼat akademiyasi (BAFTA) — «Eng yaxşi film» va BMT mukofoti
1975: Fransuz kinotanqidçilar syndikati — «Eng yaxşi film» (Louis Malle)
1975: AQŞ Milliy kinotanqidçilar jamiyati — «Eng yaxşi ikkinçi darajali erkak rol» (Holger Löwenadler)
Nominatsiyalar
1975: Akademiya mukofotlari — «Eng yaxşi çet tilidagi film» (Fransiya)
1975: BAFTA — «Eng yaxşi rejissyorlik» (Louis Malle); «Eng yaxşi ssenariy» (Louis Malle va Patrick Modiano)
1975: Golden Globe — «Eng yaxşi çet el filmi» (Fransiya)
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Lacombe, Lucien» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.